Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Systemen / Vlaanderen / Ecologische voetafdruk

Ecologische voetafdruk

Biologisch productieve land- en zeeoppervlakte is een schaarse hulpbron. De ecologische voetafdruk van een land of regio geeft weer hoeveel biologisch productieve oppervlakte dat land of die regio gebruikt voor zijn consumptie. De indicator omvat:

- akkerland, graasland, visland en bosland: de  oppervlakte die gebruikt wordt voor de productie van biomassa voor voeding, kleding, meubelen, enzovoort;

- bouwland: de oppervlakte die gebruikt wordt voor gebouwen, infrastructuur en recreatievoorzieningen;

- energieland: de theoretische oppervlakte bos die nodig is om de CO2 die vrijkomt bij de verbranding van fossiele brandstoffen op te vangen

De ecologische voetafdruk wordt uitgedrukt in globale hectares (gha). En globale is een hectare land- of zeeoppervlakte met een wereldgemiddelde biologische productiviteit.

Evaluatie: Icon negatief
Laatst bijgewerkt: februari 2014
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Erika Vander Putten

Vlaamse ecologische voetafdruk is te hoog

De ecologische voetafdruk van de gemiddelde Vlaming schommelde over periode 2004-2009 rond de 9 globale hectare (gha). Dit cijfer is vrijwel zeker een overschatting: uit een studie door Ecolife blijkt immers dat de methodologie die gebruikt wordt voor de voetafdrukberekening leidt tot overschattingen voor kleine, open economieën. Toch kunnen we besluiten dat we duidelijk boven onze stand leven: we moeten het doen met één aarde en dat betekent dat de wereldgemiddelde ecologische voetafdruk niet hoger mag zijn dan 1,8 gha per inwoner. Met 9 gha zitten we daar ver boven.

Bijna de helft van de Vlaamse voetafdruk bestaat uit de hoeveelheid land die nodig is voor de productie van biomassa voor voeding, kleding, meubelen, enzovoort. Een even groot deel bestaat uit zogenaamd energieland. Dit is de theoretische oppervlakte bos die nodig is om de CO2 die vrijkomt bij de verbranding van fossiele brandstoffen op te vangen. De overige 4 % van de voetafdruk is bouwland, land dat gebruikt wordt voor gebouwen, infrastructuur en recreatievoorzieningen.

Efficiëntie verbeteren volstaat niet

Nationale voetafdrukken weerspiegelen de milieu-impact van consumptie en worden berekend als de voetafdruk van binnenlandse productie plus de voetafdruk van import min de voetafdruk van export. De Vlaamse productie is op veel vlakken efficiënter dan het wereldgemiddelde en heeft bijgevolg relatief lage voetafdrukintensiteiten. De voetafdruk van de netto  import (gemiddeld 4 gha over de periode 2004-2009) is echter van dezelfde grootteorde als de voetafdruk van de binnenlandse productie (gemiddeld 5 gha over dezelfde periode), dus enkel de Vlaamse productie-efficiëntie verbeteren volstaat niet om de totale voetafdruk significant te verlagen, we moeten ook onze consumptiepatronen aanpassen. De grootste winst is te behalen door het verminderen van onze consumptie van fossiele brandstoffen en producten met een hoge voetafdrukintensiteit, zoals dierlijke producten, producten van oliegewassen en papier van houtpulp. 

Leven we op grotere voet dan onze buren?

Nationale of regionale voetafdrukindicatoren zoals de ecologische voetafdruk, de koolstofvoetafdruk, de watervoetafdruk en de materialenvoetafdruk, geven weer hoeveel hulpbronnen een land of regio wereldwijd gebruikt voor haar consumptie of hoeveel vervuiling die consumptie wereldwijd veroorzaakt. Uit landenvergelijkingen die geregeld uitgevoerd worden door wetenschappers en organisaties als het Global Footprint Network en het Water Footprint Network, blijkt dat de Belgische voetafdrukken bijna systematisch hoger zijn dan die van de buurlanden. Ecolife ging na hoe dat komt. Het onderzoek focuste op de ecologische voetafdruk en gebruikte de andere voetafdrukken als ondersteuning van de analyses.

Een eerste vaststelling is dat ruim de helft van het verschil met de buurlanden kan worden verklaard door methodologische keuzes die leiden tot overschattingen voor kleine, open economieën zoals België. Toch identificeerden de onderzoekers ook een reeks structurele verschillen in consumptie- en productiepatronen die aan de basis liggen van de hoge ecologische voetafdruk. Zo heeft België gemiddeld oudere gebouwen met een lage energieprestatie, wat zorgt voor een hoog energiegebruik voor verwarming. De lage bezettingsgraad van Belgische personenwagens, het dichte wegennetwerk en de lage belasting op diesel dragen dan weer bij aan een hoger aantal voertuigkilometers per persoon, en dus ook aan de hogere ecologische voetafdruk. En we lijken bijvoorbeeld ook meer vis met een hoge voetafdrukintensiteit en meer plantaardige oliën, koffie, suiker en bier te consumeren dan onze buren.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid