Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Systemen / Mobiliteit

Mobiliteit

Mobiliteit

Mobiliteit is van vitaal belang voor het economisch functioneren van de samenleving en biedt mensen de kans om zich te ontplooien en te ontspannen. Om te produceren en te consumeren moeten goederen verplaatst worden. Mensen verplaatsen zich, omdat ze op verschillende locaties wonen, werken, winkelen, zich ontspannen, studeren, verzorgd worden … Ruimtelijke ordening en mobiliteit zijn dan ook sterk met elkaar gerelateerd. Locatiebeleid beïnvloedt mobiliteit, maar het mobiliteitsbeleid beïnvloedt op zijn beurt ook de locatiekeuze en de ruimtelijke structuur.

Het invullen van de verplaatsings- en vervoersbehoeften leidt tot een waaier aan verplaatsingen via al dan niet gemotoriseerde vervoersmodi (te voet, fiets, auto, bus, motorfiets, spoor, scheepvaart, luchtverkeer). Om tot een performant mobiliteitssysteem te komen is een uitgebreid netwerk opgezet, zowel op organisatorisch als fysiek vlak, van wegen, spoorwegen, treinstations, havens, luchthavens, brandstofvoorzieningen, parkings ... Dit maakt zowel individuele verplaatsingen als collectief en openbaar vervoer (trein, tram, bus) mogelijk.

Naast de transportgebruiker zelf, zijn nog tal van actoren betrokken bij het mobiliteitssysteem. Er zijn economische spelers zoals voertuigconstructeurs en hun toeleveranciers, vervoersexploitanten, leasebedrijven, projectontwikkelaars, luchthaven- en havenbedrijven, aannemers, banken … Vertegenwoordigers uit het middenveld verdedigen de belangen van verschillende mobiliteitsgroepen. Ook de overheid speelt een rol via regelgeving, fiscaliteit en subsidiëring (bv. wegenbelasting, accijnzen op brandstoffen, fiscale regeling salariswagens, openbaar vervoer), beslissingen over infrastructuur, organisatie van het openbaar vervoer … De actoren kunnen een wezenlijke invloed uitoefenen op de organisatie van het mobiliteitssysteem, op het aanbod, het beleid, het maatschappelijk draagvlak.

Het mobiliteitssysteem is een complex systeem waarin diverse actoren een rol spelen, elk vanuit hun eigen invalshoek en met hun eigen, soms conflicterende streefdoel. In het ideale geval leidt dit tot een performant mobiliteitssysteem dat bereikbaarheid garandeert, veilig en betaalbaar is, een vlotte doorstroming verzekert, voldoende comfort voorziet en een maatschappelijk aanvaardbare impact heeft op het leefmilieu. Het mobiliteitssysteem staat echter onder druk. Volgens schattingen van de Europese Commissie zal het personenvervoer (uitgedrukt in personenkilometers) tegen 2050 nog met 40 % toenemen ten opzichte van 2010 en het goederenvervoer (uitgedrukt in tonkilometers) met 58 %. Ook in Vlaanderen blijft het aantal gemotoriseerde voertuigkilometers toenemen; dit leidt tot capaciteitsproblemen en congestie. In de Europese Unie komen Belgische bestuurders op de derde plaats voor het aantal verliesuren door files. Ook de verkeersveiligheid is een blijvende zorg. Het aantal verkeersdoden vertoont weliswaar een dalende trend, maar toch vallen jaarlijks nog bijna 400 verkeersdoden in Vlaanderen en 28 000 in Europa. De druk op het mobiliteitssysteem wordt mee veroorzaakt door de jarenlange dominante focus op de auto in vergelijking met andere vervoersmodi, en dit zowel naar ruimtelijke inrichting (bv. van steden) als naar infrastructuur, fiscaliteit (bv. salariswagens), gedrag en status.

Het huidige mobiliteitssysteem heeft een negatieve impact op klimaatverandering, luchtkwaliteit, gezondheid en natuur. Verkeersemissies en geluidsoverlast schaden de gezondheid. Verkeersinfrastructuren en voertuigen nemen ruimte in en zorgen voor versnippering van ruimte en habitats. Door congestie- en capaciteitsproblemen nemen de doorstroming en bereikbaarheid af. Het huidige mobiliteitssysteem stuit dus op zijn grenzen en een transitie naar een meer performant en milieuvriendelijk systeem lijkt nodig.

Hieronder vindt u indicatoren voor een aantal belangrijke kenmerken, milieu-impacts en innovaties in het mobiliteitssysteem. Deze indicatoren geven echter geen omvattend beeld van het systeem.

Indicatoren

Publicaties en onderzoeksrapporten


Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid