Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Transport / Verkeersintensiteit wegverkeer en luchtvaart

Verkeersintensiteit wegverkeer en luchtvaart

De verkeersintensiteit van het wegverkeer, de belangrijkste deelsector binnen de sector transport, wordt uitgedrukt in voertuigkilometers van zowel het personen- als goederenvervoer. Voor Vlaanderen is er geen continue datareeks voorhanden voor het aantal kilometer afgelegd met het vliegtuig. De activiteit van het vliegverkeer wordt daarom uitgedrukt in aantal passagiers, hoeveelheid vervoerde vracht en aantal vliegbewegingen (totaal aantal stijgen en dalen). De Vlaamse luchthavens zijn Zaventem, Antwerpen, Oostende en Kortrijk-Wevelgem.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: juli 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Greet De Coster

Drie kwart van voertuigkilometers door wegverkeer afkomstig van personenwagens

In 2018 bedroeg het totaal aantal voertuigkilometers van het wegverkeer 61 miljard, waarvan 75 % werd afgelegd door personenwagens, 13 % door lichte vrachtwagens (bestelwagens) en 10 % door zware vrachtwagens. Autobussen en -cars en motorrijwielen zijn samen verantwoordelijk voor 2 % van de voertuigkilometers.

Toename van verkeersintensiteit door wegverkeer vooral bij bestelwagens

De verkeersintensiteit van het wegverkeer stijgt quasi onophoudelijk sinds 2000, met uitzondering van 2008 als gevolg van de financieel-economische crisis. In de periode 2000-2018 was er een toename van 15 % in het aantal voertuigkilometers. De grootste toename deed zich voor bij de lichte vrachtwagens, met een stijging van bijna 50 % t.o.v. 2000. Dit is te wijten aan:

  • een toename van de e-commerce;
  • het feit dat bestelwagens niet onderworpen zijn aan de kilometerheffing voor vrachtwagens en aan wettelijke rij- en rusttijden.

Merk op dat de gewijzigde methodologie de reden is van de terugval in voertuigkilometers in 2013. Een herberekening van de cijfers van 2012 en 2013 met eenzelfde methode toonde aan dat er in werkelijkheid een stijging was van 0,6 % in 2013 t.o.v. 2012.

Doelstelling 2020 voor wegverkeer moeilijk haalbaar 

De hoge verkeersintensiteit op de Vlaamse wegen brengt grote CO2-emissies teweeg die leiden tot klimaatverandering (zie indicator Emissie van broeikasgassen door transport). Het Vlaams Klimaatbeleidsplan 2013-2020 stelde voorop dat het aantal voertuigkilometers tegen 2020 met slechts 1,3% mocht stijgen t.o.v. 2010 om de klimaatproblemen te beperken. In 2018 was er echter al sprake van een stijging van 6,5 % t.o.v. 2010. Het is duidelijk dat ingrijpende veranderingen nodig zijn om de verdere groei van het wegverkeer te beperken (zie indicator Totaal energiegebruik door transport).

Groei personenvervoer luchtvaart ondanks driemaal terugval sinds 2000

In 2018 werden samen meer dan 26 miljoen passagiers vervoerd op de Vlaamse luchthavens. Dit is 20 % meer dan in 2000. Het aantal passagiers gaat dus in stijgende lijn, ook al was er  drie keer een terugval tussen 2000 en 2018.

  • In 2001 en vooral 2002 was er een afname door de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten (daling van 33 % in 2002 t.o.v. 2000).
  • In 2009 was er een afname van 8 % omwille van de financieel-economische crisis.
  • In 2016 lieten de aanslagen van 15 maart 2016 in Zaventem zich voelen (afname van 6 %).

Nog steeds minder luchtvracht dan in 2000

De totale hoeveelheid luchtvracht bedroeg 574 kton in 2018, wat een kwart lager is dan in 2000. Ook de luchtvracht ondervond een afname in 2001 en vooral 2002 door de aanslagen van 11 september (25 % afname in 2002 t.o.v. 2000). Nadien was er een sterke stijging tot en met 2007, maar deze werd compleet tenietgedaan door de inkrimping in 2008-2009 als gevolg van de financieel-economische crisis. Deze daling was veel sterker dan voor het passagiersvervoer (40 % afname in 2009 t.o.v. topjaar 2007). In 2010 herstelde het vrachtvervoer zich lichtjes. Na een verdere daling tot 2013 door de moeilijke economische situatie stabiliseerde de hoeveelheid luchtvracht zich in 2014. Sinds 2015 is er opnieuw een stijging, vooral te danken aan een uitbreiding van de bestemmingen voor passagiers waardoor ook goederen naar meer bestemmingen gebracht kunnen worden. In tegenstelling tot het passagiersvervoer ondervond het vrachtvervoer geen gevolgen van de aanslagen in Zaventem.

Stijging van milieudruk luchtvaart relatief beperkt dankzij efficiëntiewinst

In de periode 2000-2018 verhoogde de milieudruk van de luchtvaart door een sterke toename in aantal passagiers. Toch was de stijging van de milieudruk in verhouding beperkt, omdat een efficiëntieverbetering kon gerealiseerd worden dankzij grotere toestellen en een hogere bezettingsgraad per toestel. Zo steeg op Zaventem het gemiddeld aantal passagiers per vlucht met bijna 80 %, van 71 personen in 2000 naar 127 personen in 2018. Als gevolg hiervan was er een daling van het aantal vliegbewegingen met 30 % (passagiers- en vrachtvliegtuigen samen) tussen 2000 en 2018.

Weinig maatregelen om uitstoot luchtvaart te beperken

De luchtvaart heeft een alsmaar grotere klimaatimpact door zijn snelle groei en dreigt de klimaatdoelstellingen te laten mislukken. Er gebeurt weinig om dit tegen te gaan:

  • Kerosine is vrijgesteld van accijnzen en vliegtickets worden niet belast, met uitzondering van de zeldzame binnenlandse vluchten, als gevolg van de internationale consensus na de Tweede Wereldoorlog om reizen te stimuleren. Hierdoor is het voor reizigers meestal goedkoper om het vliegtuig te nemen i.p.v. een meer milieuvriendelijk transportmiddel (bv. hogesnelheidstrein).
  • Het gebruik van koolstofarme brandstoffen is nog erg beperkt in de luchtvaart (zie indicator Hernieuwbare energie door transport).
  • Sinds 2012 is de luchtvaart gebonden aan de regels van het Europese systeem van emissiehandel (ETS), maar deze regels zijn enkel van toepassing op vluchten binnen Europa.
  • In 2021 gaat CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation), een wereldwijde regeling voor de koolstofcompensatie en – reductie voor de internationale luchtvaart, van start. De bedoeling was om de CO2-emissies boven het gemiddelde niveau van de referentiejaren 2019 en 2020 te compenseren. Er werd echter besloten om enkel 2019, een recordjaar voor de luchtvaart, als ijkjaar te gebruiken, omwille van de terugval van het luchtverkeer in 2020 door de coronapandemie. Als gevolg hiervan zal er de eerstkomende jaren maar weinig uitstoot moeten gecompenseerd worden. Bovendien is deelname voor landen pas vanaf 2027 verplicht.

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.