Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Transport / Tonkilometers van goederenvervoer

Tonkilometers goederenvervoer

De transportstromen zijn een maat voor de activiteit van de sector transport. De transportstromen van het goederenvervoer worden geëvalueerd aan de hand van de tonkilometers (tonkm) afgelegd met de vrachtwagen, trein of binnenschip. Tonkilometers geven het aantal afgelegde kilometers per vervoerde ton weer, vermenigvuldigd met het aantal ton vervoerde goederen. Bijvoorbeeld, als 100 ton vervoerd wordt over een afstand van 50 km, dan resulteert dit in 5000 tonkm.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: april 2019
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Greet De Coster

Goederenvervoer stijgt voor alle modi, maar vooral over de weg

In 2016 bedroeg de totale activiteit van het goederenvervoer in Vlaanderen 56 miljard tonkm. Vooral tussen 2000-2007 was er een sterke toename van de activiteit. De activiteit van het goederenvervoer is sterk gecorreleerd met de economische toestand: voor zowel het goederenvervoer per spoor en over de weg als de binnenvaart zorgde de financieel-economische crisis in het najaar van 2008 voor een sterke terugval. Hierdoor lag in 2009 de totale activiteit van de verschillende modi samen 15 % lager dan in 2007. Vanaf 2010 hernam de activiteit zich. De toename lijkt wel wat minder te zijn dan voor de crisis, maar door een wijziging in methodologie in 2013 en 2015 voor het wegverkeer kunnen hierover geen harde uitspraken gedaan worden.

Het wegtransport (incl. buitenlandse vrachtwagens) heeft met 46 miljard tonkm in 2016 het grootste aandeel (82 %) in het goederenvervoer, waardoor het totale goederenvervoer en het goederentransport over de weg eenzelfde trend volgen. In het jaar 2000 maakte het wegvervoer 75 % uit van het totale goederenvervoer. Een groter aandeel van het goederenvervoer vindt nu dus over de weg plaats. In vergelijking met het jaar 2000 had er een toename van 65 % plaats in het goederenvervoer over de weg.

De activiteit van de binnenvaart steeg tussen 2000 en 2004 onder invloed van het kaaimurenprogramma, waarbij de Vlaamse overheid van 1998 tot eind 2016 de bouw van laad- en losinstallaties financieel ondersteunde. Nadien boog de stijgende trend om met een dieptepunt in 2009 door de crisis. Door het hernemen van de economische activiteit steeg de binnenvaart opnieuw in 2010-2011. Vooral de containerbinnenvaart bleef groeien, maar ook de hoeveelheid vracht overgeslagen vanuit de Vlaamse zeehavens op de binnenvaart steeg terug vanaf 2010. De binnenvaart kende in 2012 opnieuw een daling door de economische terugval. In 2013 en 2014 daalde de activiteit nog verder, vooral te wijten aan een terugval van het transitvervoer als gevolg van het doven van de hoogovens en het stilvallen van de ertstransporten naar de Luikse regio en naar Charleroi. Sinds 2015 is er opnieuw een zeer lichte stijging van het aantal tonkilometers vervoerd per binnenschip. In 2016 bedroeg de activiteit van de binnenvaart 6,4 miljard tonkm. Dit betekent een toename van 9 % in vergelijking met 2000. Relatief gezien ging de activiteit er wel op achteruit: waar de binnenvaart in 2000 nog een aandeel van 15 % had in het totale goederenvervoer, was dit nog maar 11 % in 2016.

Het spoor was in 2016 verantwoordelijk voor 3,8 miljard tonkm goederentransport. Tussen 2001 en 2007 nam het goederenvervoer per spoor toe in Vlaanderen. Nadien was er een daling als gevolg van de crisis. Sinds 2010 herstelde de markt zich gedeeltelijk, maar de activiteit van het topjaar 2007 is nog steeds niet geëvenaard. Wat betreft het aandeel spoor in het totale goederenvoer is er, net als bij de binnenvaart, achteruitgang geboekt: van 10 % in 2000 tot 7 % in 2016. De meer milieuvriendelijke modi spoor en binnenvaart slaagden er dus niet in het aandeel van het wegverkeer in het totale goederenvervoer te verkleinen. Voor het spoor kunnen de cijfers vanaf 2007 niet vergeleken worden met die van de voorgaande jaren door een wijziging in methodologie.

Ontwikkeling van multimodaal goederenvervoer

Vlaanderen zet in op de uitbouw van performant en milieuvriendelijk goederenvervoer. Om dit te bekomen zijn een aantal doelstellingen en acties geformuleerd voor de korte (tot 2020) en middellange termijn (tot 2030) in het Pact 2020 en het Ontwerp Mobiliteitsplan Vlaanderen. Er wordt vooral ingezet op een verbeterde doorstroming en op multimodaal transport in combinatie met een daling van het aandeel van het wegvervoer.

Hiertoe worden volgende maatregelen naar voren geschoven:
- Aanleg van multimodaal ontsloten knooppunten voor transport, bv. goede overslagmogelijkheden in zeehavens naar spoor en binnenvaart en vrachtterminals langs stadsranden waar vracht kan overgeladen worden op kleinere voertuigen;
- Creëren van een meer samenhangend en voldoende fijnmazig transportnetwerk door ontbrekende schakels in het transportnetwerk weg te werken;
- Doorstroming op belangrijke (water)wegen verbeteren door bedieningstijden van bruggen en sluizen uit te breiden en door in te zetten op automatisatie en afstandsbediening;
- Doorstroming op de weg verbeteren door lokaal en doorgaand verkeer van elkaar te scheiden;
- Stimuleren van het gebruik van de meer duurzame vervoerswijzen spoor en binnenvaart;
- Ontwikkelen van intelligente logistieke systemen zodat vracht vlot kan overgeladen worden op andere transportsystemen;
- Vervoersstromen dynamisch beheren zodat de infrastructuur optimaal kan gebruikt worden;
- Bedrijvenclusters bij voorkeur inplanten op locaties waar ze toegang hebben tot waterwegen en/of het spoor.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid