Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Transport / Tonkilometers van goederenvervoer

Tonkilometers van goederenvervoer

De transportstromen zijn een maat voor de activiteit van de sector transport. De transportstromen van het goederenvervoer worden geëvalueerd aan de hand van de tonkilometers (tonkm) afgelegd met de vrachtwagen, de trein of het binnenschip. Tonkilometers geven het aantal afgelegde kilometers per vervoerde ton weer, vermenigvuldigd met het aantal ton vervoerde goederen. Bijvoorbeeld, als 100 ton vervoerd wordt over een afstand van 50 km, dan resulteert dit in 5000 tonkm.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: april 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Greet De Coster

Goederenvervoer stijgt vooral over de weg

In 2017 bedroeg de totale activiteit van het goederenvervoer in Vlaanderen 55 miljard tonkm. Globaal gesproken was er een stijging van het goederenvervoer sinds 2000. Vooral tussen 2000-2007 was er een sterke toename van de activiteit. De activiteit van het goederenvervoer is sterk gecorreleerd met de economische toestand: voor zowel het goederenvervoer per spoor en over de weg als de binnenvaart zorgde de financieel-economische crisis in het najaar van 2008 voor een sterke terugval. Hierdoor lag in 2009 de totale activiteit van de verschillende modi samen 16 % lager dan in 2007. Vanaf 2010 hernam de activiteit zich.

Het wegtransport (incl. buitenlandse vrachtwagens) heeft met 45 miljard tonkm in 2017 het grootste aandeel (82 %) in het goederenvervoer, waardoor het totale goederenvervoer en het goederentransport over de weg eenzelfde trend volgen. In het jaar 2000 maakte het wegvervoer 75 % uit van het totale goederenvervoer. Een groter aandeel van het goederenvervoer vindt nu dus over de weg plaats. In vergelijking met het jaar 2000 had er een toename van 62 % plaats in het goederenvervoer over de weg.

De activiteit van de binnenvaart steeg tussen 2000 en 2004 onder invloed van het kaaimurenprogramma, waarbij de Vlaamse overheid van 1998 tot eind 2016 de bouw van laad- en losinstallaties financieel ondersteunde. Nadien boog de stijgende trend om met een dieptepunt in 2009 door de crisis. Door het hernemen van de economische activiteit stegen de tonkilometers van de binnenvaart opnieuw in 2010-2011. Vooral de containerbinnenvaart bleef groeien, maar ook de hoeveelheid vracht overgeslagen vanuit de Vlaamse zeehavens op de binnenvaart steeg terug vanaf 2010. De binnenvaart kende in 2012 opnieuw een daling door economische terugval. In 2013 en 2014 daalde de activiteit nog verder, vooral te wijten aan een terugval van het transitvervoer als gevolg van het doven van de hoogovens en het stilvallen van de ertstransporten naar de Luikse regio en naar Charleroi. Sinds 2015 is er opnieuw een lichte stijging van het aantal tonkilometers vervoerd per binnenschip. In 2017 bedroeg de activiteit van de binnenvaart 6,4 miljard tonkm. Dit betekent een toename van 10 % in vergelijking met 2000. Relatief gezien ging de activiteit er wel op achteruit: waar de binnenvaart in 2000 nog een aandeel van 16 % had in het totale goederenvervoer, was dit nog maar 12 % in 2017.

Het spoor was in 2016 verantwoordelijk voor 3,8 miljard tonkm goederentransport. Tussen 2001 en 2007 nam het goederenvervoer per spoor toe in Vlaanderen. Nadien was er een daling als gevolg van de crisis. Sinds 2010 herstelde de markt zich gedeeltelijk, maar de activiteit van het topjaar 2007 is nog lang niet geëvenaard. Wat betreft het aandeel spoor in het totale goederenvoer is er, net als bij de binnenvaart, achteruitgang geboekt: van 10 % in 2000 tot 7 % in 2016. De meer milieuvriendelijke modi spoor en binnenvaart slaagden er dus niet in het aandeel van het wegverkeer in het totale goederenvervoer te verkleinen. Voor het spoor kunnen de cijfers vanaf 2007 niet vergeleken worden met die van de voorgaande jaren door een wijziging in methodologie. Voor 2017 zijn er geen cijfers voorhanden voor het spoor. Daarom werden in de figuur de cijfers van 2017 gelijkgesteld aan die van 2016.

Ontwikkeling van multimodaal goederenvervoer

Het Luchtbeleidsplan 2030 en het Vlaams Energie- en Klimaatplan bevatten een aantal maatregelen die gericht zijn op een daling van de milieudruk van het goederentransport. Hieronder sommen we de belangrijkste maatregelen op:

- Uitbouw van een multimodaal mobiliteitssysteem door de ontwikkeling en ontsluiting van logistieke knooppunten met goede overslagmogelijkheden;
- Synchromodaliteit stimuleren dankzij technologische ontwikkelingen die de informatiestromen en samenwerking tussen verschillende modi vergemakkelijken;
- Inzetten op een daling van de goederentransportstromen, o.a. dankzij een meer efficiënte belading en de inplanting van bedrijven nabij knooppunten;
- Aanmoediging van het gebruik van binnenvaart en spoor, o.a. via infrastructuurwerken en verbeterde doorstroming;
- Vergroening van het goederentransport over weg, water en spoor, o.a. door investeringen in milieuvriendelijkere brandstoffen en in laad- en tankinfrastructuur.

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.