Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Transport / Tonkilometers van goederenvervoer

Tonkilometers goederenvervoer

De transportstromen zijn een maat voor de activiteit van de sector transport. De transportstromen van het goederenvervoer worden geëvalueerd aan de hand van de tonkilometers afgelegd met de vrachtwagen, de trein en het binnenschip. De tonkilometers geven het aantal afgelegde kilometers per vervoerde ton met een bepaalde categorie van vervoermiddelen weer, vermenigvuldigd met het aantal ton vervoerde goederen.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: februari 2018
Actualisatie: Jaarlijks

In 2015 steeg goederenvervoer voor alle modi

De activiteit van het goederenvervoer is sterk gecorreleerd met de economische toestand. In de periode 2000-2007 nam het aantal tonkilometers over de weg toe met meer dan de helft. Daarna was er een sterke terugval door de financieel-economische crisis. Daardoor lag de activiteit 14 % lager in 2009 dan in het piekjaar 2007. In 2010 hernam het goederenvervoer over de weg even maar daalde in 2011 opnieuw  tot iets boven het niveau van 2009. In 2015 steeg de activiteit met 1 % t.o.v. 2014, tot 41,8 miljard tonkm.
 
Onder invloed van het kaaimurenprogramma, waarbij de Vlaamse overheid sedert 1998 de bouw van laad- en losinstallaties financieel ondersteunt, steeg de activiteit van de binnenvaart tot 2004. Hoewel het ondersteuningsprogramma verder liep tot 2016 boog de stijgende trend om met een dieptepunt in 2009 door de crisis. De activiteit zakte tot onder het niveau van het jaar 2000. Door het hernemen van de economische activiteit steeg de binnenvaart opnieuw in 2010-2011. In 2011 bereikte ze met 6,7 miljard tonkm de op één na hoogste activiteit van de laatste tien jaar. Vooral de containerbinnenvaart bleef groeien. Ook de hoeveelheid vracht overgeslagen vanuit de Vlaamse zeehavens op de binnenvaart steeg terug vanaf 2010. De binnenvaart kende in 2012 opnieuw een daling door de economische terugval, tot 6,6 miljard tonkm. In 2013 en 2014 daalde de activiteit verder met 7 % t.o.v. 2012. Uit een analyse voor 2008-2013 blijkt dat die periode vooral gekenmerkt wordt door een terugval van het transitvervoer. Dit was een gevolg van het doven van de hoogovens en het stilvallen van de ertstransporten naar het Luikse en naar Charleroi. In 2015 was er opnieuw een zeer lichte stijging van het aantal tonkilometers vervoerd per binnenschip.

Door de liberalisering van de markt voor nationaal vrachtvervoer zijn sedert 2007 ook andere operatoren dan de NMBS actief in België. Tussen 2001 en 2007 steeg de activiteit per spoor in Vlaanderen. Na een piek in 2007 daalde ook het goederenvervoer per spoor als gevolg van de crisis. In 2009 werd de laagste activiteit sinds 2000 gerealiseerd. In 2010 herstelde de markt zich gedeeltelijk, met een verdere lichte stijging in 2011.  In 2012 daalde de activiteit van het spoor echter opnieuw onder het niveau van 2010, maar steeg in de jaren daarna tot 3,7 miljard tonkm.

Omdat het wegverkeer een groot deel van het totale goederenvervoer uitmaakt, volgt het verloop van het totale goederenvervoer de trend van het goederenvervoer over de weg. Het totale goederenvervoer steeg in 2015 met 1 % t.o.v. 2014, tot 51,7 miljard. Dit is 38 % meer dan in 2000, maar nog steeds 4 % minder dan in het piekjaar 2007.

Geen modale verschuiving goederenvervoer

De verdeling van de transportstromen van het goederenvervoer over de verschillende vervoerswijzen is een aandachtspunt van het Pact 2020.  Er is geen specifieke streefwaarde, maar een daling van het aandeel van het wegvervoer wordt als positief beschouwd. Ook de missie en visie bij het Ontwerp Mobiliteitsplan Vlaanderen (2012) zet in op het stimuleren van het gebruik van spoor en binnenvaart voor het goederenvervoer en stuurt aan op een co-modaal en efficiënt gebruik van het transportsysteem. De beleidsnota Mobiliteit en Openbare werken (2014-2019) zet in op het ontwikkelen van een multimodaal Vlaams vervoerbeleid dat zo milieuvriendelijk mogelijk is, maar geeft geen streefwaardes. 

In 2015 was de modale verdeling van het goederenvervoer: 

  • 80 % voor het wegvervoer
  • 12 % voor de binnenvaart
  • 7 % voor het spoor

In 2000 was de modale verdeling van het goederenvervoer:

  • 75 % voor het wegvervoer
  • 15 % voor de binnenvaart
  • 10 % voor het spoor

Het aandeel van het wegvervoer in het totale goederenvervoer vertoonde een stijgende trend vanaf 2000. De meer milieuvriendelijke modi spoor en binnenvaart slaagden er dus niet in het aandeel van het wegverkeer in het totale goederenvervoer te verkleinen.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid