Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Transport / Voertuigen op alternatieve energie

Aantal nieuwe voertuigen aangedreven met alternatieve energie

Het aantal nieuw verkochte ‘alternatieve voertuigen’ geeft een indicatie van de vergroening van de vloot. Voertuigen die gebruik maken van alternatieve brandstoffen of aandrijfsystemen (elektriciteit, waterstof, CNG, hybride en plug-in hybride) zijn immers milieuvriendelijker dan voertuigen aangedreven met conventionele brandstoffen (diesel en benzine). De alternatieve brandstof LPG wordt hier niet beschouwd omdat de uitstoot van LPG-voertuigen amper lager is dan van de conventionele brandstoffen. De cijfers worden zowel weergegeven per brandstof/aandrijving als per type eigenaar. Ook de vergroening van de busvloot en de verkoop van elektrische fietsen worden besproken.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: juni 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Greet De Coster

Aandeel nieuwe alternatieve personenwagens blijft laag

Het totaal aantal nieuwe alternatieve personenwagens is in de periode 2008-2019 sterk gestegen: van 830 wagens in 2008 tot bijna 26 000 in 2019. In 2019 was het aandeel nieuwe alternatieven in de totale nieuwe vloot wel nog steeds gering, nl. 7,7 %. De hogere aankoopprijs van de voertuigen en de beperkte tank- en laadinfrastructuur spelen daarin een belangrijke rol.

De stijging trad voornamelijk op vanaf 2010. Een verruiming van het aanbod stimuleerde de verkoop, net als verschillende overheidsmaatregelen (zie verder). In 2012 en 2013 stagneerde het aantal, mogelijk te wijten aan het schrappen van de federale ecopremie voor energiezuinige wagens (2005-2011). In 2018 was er opnieuw sprake van een stagnatie, door de zwakke verkoop van (plug-in) hybride voertuigen op benzine.

De gerapporteerde cijfers over personenwagens hebben betrekking op alle nieuwe wagens ingeschreven in een bepaald jaar, ook deze die in datzelfde jaar terug uitgeschreven werden.

(Plug-in) hybride voertuigen zijn het populairst

Het merendeel van de voertuigen op alternatieve energie zijn hybride voertuigen (HEV) en plug-in hybride voertuigen (PHEV), met resp. 9 633 en 6 735 verkochte exemplaren in 2019. De verkoop van (P)HEV kende jarenlang een sterke groei, maar stagneerde in 2018 omdat deze wagens eind 2017 fiscaal minder interessant werden. Vooral (P)HEV op benzine zijn in trek. PHEV zijn milieuvriendelijker dan de klassieke HEV omdat de batterij extern kan opgeladen worden via het elektriciteitsnet waardoor een grotere afstand volledig elektrisch kan gereden worden.

Forse stijging van verkoop elektrische wagens in 2019

In 2009 werd het eerste batterij-elektrische voertuig (BEV) verkocht in Vlaanderen. Dit aantal steeg jaar na jaar. In 2019 werden 6 561 exemplaren verkocht, wat meer dan een verdubbeling betekende t.o.v. 2018. De vermoedelijke reden is dat de zero-emissiepremie bij aankoop van een batterij-elektrische (of waterstof)wagen maar tot eind 2019 werd toegekend. In 2019 waren BEV en PHEV ongeveer even populair.

Elektrische voertuigen zijn momenteel de meest milieuvriendelijke optie. Ze stoten tijdens het rijden geen CO2 uit en veroorzaken veel minder luchtvervuiling (want enkel niet-uitlaatemissies) en geluidsoverlast. De productie van de batterijen betekent wel veel energiegebruik en CO2-uitstoot, maar volgens recent onderzoek zijn elektrische wagens  over de volledige levenscyclus bekeken toch heel wat minder vervuilend dan conventionele wagens, zeker wanneer ze enkel rijden op hernieuwbare energie.

De hoge aankoopprijs, lange herlaadtijd, beperkte actieradius en geringe beschikbaarheid van publiek toegankelijke laadpalen schrikken nog vele kopers af. Verwacht wordt dat in de toekomst elektrische voertuigen de markt sneller zullen penetreren door de verhoging van de batterijcapaciteit en de plaatsing van meer publieke laadinfrastructuur.

Waterstofwagens amper gekocht

In 2014 werd er voor het eerst een wagen verkocht die gebruik maakt van waterstof als brandstof in een brandstofcel-elektrisch voertuig. In 2019 werden er nog altijd maar 7 waterstofwagens verkocht, ondanks de snelle herlaadtijd en het grotere rijbereik dan BEV. Dit soort wagens is echter nog vrij duur en de laadinfrastructuur voor deze wagens moet nog grotendeels uitgebouwd worden. Momenteel lijkt het erop dat waterstof eerder zal gebruikt worden in bussen en zware vrachtwagens. Waterstof is enkel een milieuvriendelijke brandstof indien de waterstof door hernieuwbare energie wordt opgewekt, bv. via zonnepanelen.

CNG mogelijk schadelijker dan gedacht

Recent wordt getwijfeld of CNG (compressed natural gas ofwel gecomprimeerd aardgas) wel milieuvriendelijker is dan conventionele brandstoffen. De fossiele brandstof CNG  werd lang als milieuvriendelijk beschouwd, omwille van de zeer lage uitstoot van fijn stof, CO en NOx tijdens het rijden; de CO2 uitstoot is vergelijkbaar met deze van diesel. Bij de ontginning, het transport en de verwerking lekt er echter altijd een deel CNG, dat grotendeels uit het krachtige broeikasgas methaan bestaat, weg. Volgens recent onderzoek zou er op die manier veel meer CNG/methaan weglekken dan tot hiertoe gedacht. CNG kan wel vervangen worden door biogas, dat chemisch identiek is aan CNG en wel hernieuwbaar is.

Sinds 2012 stijgt het aantal nieuwe voertuigen op CNG sterk, tot 2 760 exemplaren in 2019. Er zijn wel sterke schommelingen van jaar tot jaar, wat waarschijnlijk samenhangt met wijzigingen in premies en fiscale stimulansen over de jaren. In 2018 piekte de verkoop met meer dan 3 000 verkochte wagens.

Overheidsstimulansen voor verkoop alternatieve voertuigen

De overheid heeft een aantal maatregelen uitgewerkt om de verkoop van alternatieve voertuigen te stimuleren. Ze zorgen ervoor dat de hogere aankoopprijs van voertuigen op alternatieve brandstoffen (deels) gecompenseerd wordt. Volgende tegemoetkomingen zijn momenteel van kracht:

  • Verhoogde fiscale aftrekbaarheid van elektrische en plug-in hybride bedrijfs- en leasewagens onder bepaalde voorwaarden (federaal);
  • Ecologiepremie+ voor bedrijven die  milieuvriendelijke of energiezuinige investeringen realiseren m.b.t. transport, o.a. bij aankoop van een elektrisch voertuig op waterstof en bij installatie van tankinfrastructuur voor waterstof of CNG (Vlaanderen).
  • Vrijstelling van BIV (belasting op de inverkeerstelling) en verkeersbelasting voor batterij elektrische wagens en waterstofauto’s. Tot eind 2020 geldt dit ook voor PHEV en CNG-wagens onder bepaalde voorwaarden (Vlaanderen).

In het algemeen kiezen bedrijven sneller voor alternatieve wagens dan particulieren, gedreven door fiscale gunstmaatregelen. Ook in 2019 was dit het geval: 14 % van de bedrijfswagens reden op alternatieve brandstoffen t.o.v. 6 % van zowel de particuliere als de leasewagens. De piek in de verkoop van alternatieve bedrijfswagens in eigen beheer in 2017 hangt mogelijk samen met het aflopen van een fiscale gunstmaatregel eind 2017, waardoor plug-in hybriden met een kleine elektrische batterij financieel plots veel minder interessant werden.

Doelstellingen 2020 moeilijk haalbaar

Het Actieplan ‘Clean Power for Transport’ (2016) omvat doelstellingen voor de verkoop van alternatieve voertuigen en de uitrol van hun laad- of tankinfrastructuur tegen eind 2020 in Vlaanderen. Er is echter een forse inhaalbeweging nodig om deze doelstellingen alsnog te halen.

Zo moet het nieuwe wagenpark bestaan uit 7,5 % BEV, 2,2 % PHEV en 5 % CNG-wagens. In 2019 bedroeg het aandeel BEV 2,0 %, PHEV 2,0 % en CNG 0,8 %. De doelstelling werd tot nu toe enkel gehaald voor PHEV in 2017 en 2018.

Er wordt gestreefd naar 5 000 publiek toegankelijke elektrische laadpunten, 300 CNG-tankstations en 20 tankstations voor waterstof. Eind 2019 schatte men het aantal publieke laadpunten voor elektrische wagens op ruim 3 800. CNG tanken kon al op meer dan 120 plaatsen in België, waarvan het merendeel in Vlaanderen lag. Voor waterstof waren er twee tankstations.

Ook De Lijn vergroent haar vloot

De Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn heeft sinds 2010 hybride bussen in gebruik. Op termijn kunnen deze omgebouwd worden tot PHEV zodat een grotere afstand puur elektrisch kan afgelegd worden. Sinds 2019 koopt De Lijn enkel nog bussen met alternatieve aandrijving, met name hybride bussen, bussen op waterstof en op elektriciteit. Tegen 2025 zullen er in de Vlaamse centrumsteden enkel nog elektrische bussen rondrijden. Dit zal gerealiseerd worden met elektrische bussen of met hybride bussen die in de stadcentra op elektrische motor draaien.

Verkoop van e-bikes groeit explosief

De elektrische fiets is aan een sterke opmars bezig in België. Officiële verkoopcijfers zijn er niet, maar volgens de jaarlijkse Velofollies enquête bij Belgische fietshandelaars was in 2019 ruim de helft van de verkochte fietsen elektrisch. In 2014 was dit nog maar één op vier. E-bikes worden steeds vaker aangekocht als functioneel vervoersmiddel voor o.a. het woon-werkverkeer, terwijl ze vroeger vooral recreatief gebruikt werden door de oudere generatie. De grotere actieradius, de betrouwbaarheid van de huidige elektrische fietsen, de sensibilisering vanuit de overheid en de hoge fiscale aftrekbaarheid bij aankoop van een elektrische fiets voor ondernemingen zijn de voornaamste achterliggende oorzaken van deze stijging.

De indicator Ecoscore van nieuwe personenwagens geeft meer info over de milieuvriendelijkheid van wagens die gebruik maken van verschillende brandstoffen en aandrijfsystemen.

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.