Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Transport / Broeikasgassen transport

Emissie van broeikasgassen door transport

De transportsector is verantwoordelijk voor de uitstoot van de broeikasgassen CO2, CH4, N2O, HFK’s en PFK’s, die allen onder de internationaal overeengekomen emissiedoelstellingen (Kyotoprotocol) vallen. De verschillende broeikasgassen dragen in verschillende mate bij aan de klimaatverandering. Om ze toch te kunnen vergelijken, wordt hun opwarmend effect uitgedrukt in CO2-equivalenten (CO2-eq). Deze indicator toont naast de totale broeikasgasemissie door transport ook het aandeel per modus, nl. wegverkeer (personen en goederen), scheepvaart, spoorverkeer en luchtvaart. De cijfers die hier besproken worden, werden berekend op basis van het totale brandstofverbruik in Vlaanderen.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: februari 2019
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Greet De Coster

Wegverkeer veroorzaakt merendeel emissies

In 2016 bedroeg de uitstoot van broeikasgassen door de transportsector 14 606 kton CO2-eq. Dit komt overeen met 19 % van de Vlaamse broeikasgasemissies. Het wegverkeer vormt de belangrijkste emissiebron voor alle vijf de broeikasgassen. In 2016 was het verantwoordelijk voor 97 % van de transportemissies: het personenvervoer neemt hiervan 58 % voor zijn rekening, het goederenvervoer 39 %. De scheepvaart (binnenvaart en binnenlandse zeescheepvaart) veroorzaakt 2,5 % van de uitstoot. Binnenlandse zeescheepvaart omvat alle trafiek van schepen die reizen tussen Vlaamse havens. Ook zeevisserij, zandwinning op zee, baggeractiviteit en sleepboten vallen hieronder. Het aandeel van het spoor en de luchtvaart is miniem: respectievelijk 0,4 % en 0,05 %. Voor de luchtvaart tellen enkel de binnenlandse vluchten mee.

Broeikasgasemissies door transport stijgen

In het algemeen gaat de uitstoot van broeikasgassen door transport nog steeds in stijgende lijn, ondanks de toegenomen brandstofefficiëntie en het stijgende gebruik van biobrandstoffen (die als CO2-neutraal beschouwd worden). Tussen 2000 en 2007 was er een toename van de activiteit en bijgevolg van het aantal afgelegde voertuigkilometers. Dit was vooral het geval bij het vrachtvervoer over de weg. Door de financieel-economische crisis in 2008 was er een tijdelijke daling van de broeikasgasemissies. Vanaf 2014 steeg het aantal voertuigkilometers over de weg opnieuw, zowel wat betreft personenvervoer als goederenvervoer (zie de indicatoren Personenkilometers van personenvervoer en Tonkilometers goederenvervoer voor meer info). In 2016 was de totale uitstoot door transport 7 % hoger dan in 2000.

CO2 is belangrijkste broeikasgas

In 2016 was CO2 verantwoordelijk voor 97 % van de uitstoot door transport, rekening houdend met het broeikaspotentieel. Het verloop van de emissie van broeikasgassen door transport volgt dan ook het verloop van de CO2-emissie.

Bij benzine- en LPG-wagens komt N2O (lachgas) vrij tijdens het verbrandingsproces in de motor. Bij voertuigen met een katalysator wordt bovendien N2O gevormd als bijproduct, vooral na een koude start. De uitstoot van N2O bedroeg 137 kton CO2-eq in 2000. In 2005 was dat een kwart lager, omdat het aandeel dieselwagens toenam. Tussen 2006 en 2012 stegen de emissies opnieuw. De reden is dat recentere dieselwagens over nabehandelingssystemen (oxidatiekatalysatoren en roetfilters) beschikken, waardoor ze meer N2O uitstoten dan oudere dieselvoertuigen. Vanaf 2013 bleven de N2O-emissies van het personenwagenpark relatief stabiel. De uitstoot van N2O door de transportsector steeg wel nog. De reden is dat door de vernieuwing van het vrachtwagenpark de N2O-emissie van het goederenvervoer sinds 2007 steeg, omdat recente vrachtwagens (vanaf EURO IV) met nabehandelingssystemen een aanzienlijke hoeveelheid N2O uitstoten. In 2016 bedroeg de uitstoot van N2O door de transportsector 154 kton CO2-eq. Dit is 12 % meer dan in het jaar 2000.

De emissie van het broeikasgas CH4 daalt sedert 2000 en is met een aandeel van 0,1 % in 2016 verwaarloosbaar voor de sector transport.

Het gebruik van koelwagens en airco’s geeft aanleiding tot lekkage van koelvloeistoffen. De verviervoudiging van de HFK’s tussen 2000 en 2016 is te wijten aan de hogere aanwezigheid van luchtconditioneringssystemen in voertuigen. In 2016 bedroeg de emissie van HFK’s 336 kton CO2-eq, goed voor 2,3 % van de totale emissie van broeikasgassen door transport. Daarnaast leidde gekoeld transport tussen 2000 en 2010 tot een miniem aandeel PFK’s. Sedert 2011 worden geen PFK’s meer gebruikt in transport.

Herberekening emissies in het kader van Kyotoprotocol

Voor de internationale broeikasgasrapportering in het kader van het Kyotoprotocol moeten de emissies door transport berekend worden op basis van de (federaal) verkochte brandstofhoeveelheid in plaats van het (gewestelijke) brandstofverbruik, zoals berekend door de emissiemodellen op basis van het aantal gereden kilometers in de regio’s. Voor het wegverkeer moet hierdoor een surplus bij de hierboven gerapporteerde emissies geteld worden. Daarnaast moet ook voor de binnenlandse zeescheepvaart een surplus bijgeteld worden om de totale hoeveelheid verkochte brandstof in rekening te brengen. Voor 2016 leidde dit tot een extra emissie van 1 967 kton CO2-eq (13,5 %), wat de totale broeikasgasemissie van transport op 16 573 kton CO2-eq (21 % van de Vlaamse broeikasgasemissie) brengt. Er dient verder nog opgemerkt te worden dat internationaal ook het transport van aardgas bij transport gerekend wordt; bij MIRA valt dit onder de sector energie.

Wat de eerste Kyotoperiode betreft, moest Vlaanderen tegen 2008-2012 de broeikasgasuitstoot reduceren met 5,2 % t.o.v. 1990. Deze doelstelling werd ruimschoots gehaald voor het geheel van de emissies die onder het Europees emissiehandelssysteem (ETS) vallen en de emissies die niet onder het Europees emissiehandelssysteem (niet-ETS; o.a. de transportsector) vallen: er was in totaal een daling van 8 % t.o.v. 1990 (Voortgangsrapport 2012). Er was echter wel een tekort voor de niet-ETS-sectoren. De nog steeds stijgende broeikasgasemissie van transport is daar mee verantwoordelijk voor.

Maatregelen focussen op wegverkeer

Het Vlaams Klimaatbeleidsplan 2013-2020 bevat maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen in te dijken. Gezien het aandeel in de emissies, ligt de focus van de maatregelen voor transport voornamelijk op het wegverkeer, maar er zijn ook maatregelen voor de binnenvaart. Vlaanderen zet in op volgende maatregelen: een beheersing van het aantal voertuigkilometers over de weg, een verbetering van de milieukenmerken van de voertuigvloot en hun brandstoffen, energiezuinig rijgedrag en efficiëntieverbeteringen in de binnenvaart. Een aantal van deze maatregelen zijn reeds genomen, andere zijn gepland of voorgesteld. Om echter op lange termijn de impact van transport te verminderen, zijn fundamentele maatschappelijke wijzigingen nodig, zowel op economisch, technologisch als ruimtelijk vlak.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid