Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Landbouw / Veestapel

Omvang veestapel

Deze indicator beschrijft de omvang van de veestapel in de Vlaamse landbouw, opgesplitst per diercategorie (runderen, pluimvee en varkens). De omvang hangt nauw samen met de productie van dierlijke mest en met de emissie van verzurende (ammoniak) en vermestende stoffen (nitraat en fosfaat), broeikasgassen (lachgas en methaan) en fijn stof.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: juli 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Floor Vandevenne

Recordaantal pluimvee in 2019

In 2019 telde Vlaanderen 42 miljoen stuks pluimvee, dat is een stijging van 23 % t.o.v. 2017. Ruim twee derde (67 %) daarvan zijn vleeskippen. Sinds 2018 moeten pluimveehouders die op het moment van de telling lege stallen hebben ook het aantal dieren opgeven die aanwezig waren voor de sanitaire leegstand. Dit kan de sterke groei vanaf 2018 gedeeltelijk verklaren. De groei kan ook te wijten zijn aan een stijging van het aantal vleeskippen, o.a. door de gunstige stabiele marktsituatie de laatste jaren. De sector werd hierdoor ook aantrekkelijk voor bedrijven die op zoek waren naar alternatieven (o.a. varkensbedrijven). Nog meer dan andere sectoren wordt de pluimveesector gekenmerkt door een doorgedreven schaalvergroting en specialisatie. Dit zorgt voor kostenefficiëntie en stijgende productiviteit.

Tussen 2000 en 2008 daalde de pluimveestapel ten gevolge van het mestbeleid, de dioxinecrisis en de vogelpest. Dit laatste en de lage prijzen zijn ook de oorzaak van de tijdelijke sterke daling in 2003. Vanaf 2009 steeg de (pluim)veestapel terug onder impuls van de uitbreidingsmogelijkheden voorzien in het derde MestActiePlan (MAP 3). Uitbreiding per bedrijf werd opnieuw mogelijk, mits bijkomende mestverwerking.

Kwart minder runderen dan in 1990

In 2019 waren er 1.28 miljoen runderen in Vlaanderen, dat is ruim een kwart minder dan in 1990. Een verbeterde efficiëntie (melkvee) en verslechterde economische situatie (vleesvee) zorgden vanaf 1996 voor een graduele inkrimping van de Vlaamse rundveestapel. Voor rundvee werd in 2014 voor het eerst terug een toename genoteerd, maar daar kwam een einde aan in 2017. Ook de melkveestapel groeide vanaf 2013 terug aan, o.a. door het effect van de afschaffing van het melkquotum (die op 1 april 2015 inging) en door hoge marktprijzen (2013-2014). Ten opzichte van 2013 is aantal melkkoeien gestegen (+14 %) ten koste van het aantal zoogkoeien (-18 %). 

Varkensstapel daalt sinds 2013

De varkensstapel kromp als gevolg van prijsdaling (sinds 1998), de dioxinecrisis (1999), de opkoopregeling (2000-2004) en het strengere mestbeleid. Sinds 2009 steeg het aantal varkens opnieuw door de uitbreidingsmogelijkheden na bewezen mestverwerking tot 6,3 miljoen varkens in 2012. Daarna trad er terug een daling op tot 5,7 miljoen varkens in 2019, o.a. als gevolg van lage marktprijzen en hoge (kracht)voederprijzen. Begin 2014 legde Rusland een ban op voor invoer van Europees varkensvlees. 

Lokale milieudruk blijft (te) hoog

De landbouwsector leverde de voorbije decennia heel wat inspanningen om de emissies naar lucht, water en bodem te verminderen. Het (mest)beleid focust op mestverwerking, strengere bemestingsnormen, aangepaste diervoeders en stimuleert innovatieve technieken zoals emissiearme stallen en luchtwassers. Dit vertaalde zich in een aanzienlijke toename in de eco-efficiëntie. Toch zijn er grenzen aan deze efficiëntiewinsten en blijft de absolute milieudruk gerelateerd aan de omvang van de veestapel en de hoge productievolumes in Vlaanderen hoog. Zo is de landbouwsector via de vervluchtiging van ammoniak (NH3) uit dierlijke mest de voornaamste bron van verzurende en vermestende emissie in Vlaanderen. Ook waterkwaliteitsdoelstellingen rond bijvoorbeeld nitraat in oppervlakte- en grondwater landbouwgebied zijn niet overal bereikt. Geografisch zijn er grote verschillen en er is een sterke link tussen milieudruk gerelateerd aan vermesting en verzuring en de hoge veedichtheid van varkens, runderen en pluimvee in West-Vlaanderen en de Noorderkempen.

 

 

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.