Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Landbouw / Veestapel

Omvang veestapel

Deze indicator beschrijft de omvang van de veestapel in de Vlaamse landbouw, opgesplitst per diercategorie (runderen, pluimvee, varkens en overige dieren zoals schapen, paarden en geiten). De omvang van de veestapel hangt nauw samen met de productie van dierlijke mest en met de emissie van verzurende stoffen (ammoniak), broeikasgassen (lachgas en methaan), fijn stof en vermestende stoffen (nitraat en fosfaat).

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: februari 2018
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Floor Vandevenne

Veestapel groeit verder aan

Sinds 2009 steeg de omvang van de Vlaamse veestapel, onder impuls van het derde MestActiePlan (MAP 3, vanaf 2007). Uitbreiding van de veestapel per bedrijf werd opnieuw mogelijk, mits bijkomende mestverwerking. Dit had vooral een invloed op de omvang van de pluimveestapel en in mindere mate op de varkensstapel omdat pluimveemest het eenvoudigst te verwerken is. In 2016 nam het aantal runderen en pluimvee toe met respectievelijk 2 en 34 % t.o.v. 2009. De varkensstapel daalde in dezelfde periode met 2 %.

Grootste stijging bij pluimveestapel in 2016

In 2016 wordt een piek van 36,8 miljoen kippen bereikt, een stijging van 18 % in vergelijking met 2015. Naast uitbreiding door mestverwerking, beïnvloedt ook de overname van nutriëntenemissierechten en het starten of stoppen van bedrijven de evolutie van de Vlaamse pluimveestapel. Tussen 2000 en 2009 daalde de pluimveestapel ten gevolge van het mestbeleid, de dioxinecrisis en de vogelpest. Dit laatste en de lage prijzen zijn ook de oorzaak van de tijdelijke sterke daling in 2003.

Lichte groei rundveestapel en afname varkensstapel 

Een verbeterde efficiëntie (melkvee) en verslechterde economische situatie (vleesvee) zorgden vanaf 1996 voor een graduele inkrimping van de Vlaamse veestapel. In 2014 werd voor het eerst terug een toename in de rundveestapel genoteerd (+ 3,6 % t.o.v. 2013), en deze zet zich voort in 2016 (+0,4 % t.o.v. 2015). De volledige afschaffing van het melkquotum (met ingang van 1 april 2015) speelde wellicht een rol in de toename van de (melk)veestapel.

Net als de rundveestapel kromp ook de varkensstapel, als gevolg van prijsdaling (sinds 1998), de dioxinecrisis (1999), de opkoopregeling (2000-2004) en het strengere mestbeleid. Sinds 2009 stijgt het aantal varkens opnieuw door de uitbreidingsmogelijkheden na bewezen mestverwerking tot 6,3 miljoen varkens in 2012. Daarna treedt er terug een daling op tot 5,8 miljoen varkens in 2016,

Lokale milieudruk blijft (te) hoog

De landbouwsector leverde de voorbije decennia heel wat inspanningen om de emissies naar lucht, water en bodem te verminderen. Het (mest)beleid is gericht op een afname van de milieudruk door mestverwerking, strengere bemestingsnormen, aangepaste diervoeders en stimuleren van innovatieve technieken zoals emissiearme stallen en luchtwassers. Dit vertaalde zich in een aanzienlijke toename in de eco-efficiëntie. Toch zijn er grenzen aan deze efficiëntiewinsten en blijft de absolute milieudruk gerelateerd aan de omvang van de veestapel en de hoge productievolumes in Vlaanderen hoog. Zo is de landbouwsector via de vervluchtiging van ammoniak (NH3) uit dierlijke mest de voornaamste bron van verzurende en vermestende emissie in Vlaanderen, en vormen deze stikstofverliezen vaak een hindernis voor het behalen van instandhoudingsdoelstellingen in NATURA 2000 gebieden. Ook waterkwaliteitsdoelstellingen rond bijvoorbeeld nitraat in oppervlakte- en grondwater landbouwgebied zijn nog niet overal bereikt.

Ook buiten de beroepslandbouw is er nog een omvangrijke veestapel paardachtigen (paard, ezel of kruising ervan) in Vlaanderen. Eind 2015 stond de teller volgens de Belgische Confederatie van het Paard op 201 814 geregistreerde paardachtigen in Vlaanderen, waarvan slechts 13 % zich bevindt op een landbouwbedrijf (AMS, 2016). De paardensector is aan een opmars bezig in Vlaanderen, maar er zijn weinig concrete cijfers die de milieudruk, het ruimtelijk belang en de opportuniteiten/bedreigingen ervan in kaart brengen.

 

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid