Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Landbouw / Biologische landbouw

Biologische landbouw

Deze indicator bespreekt de evolutie van het areaal, het aantal bedrijven en de overheidssteun voor de biologische landbouw in Vlaanderen. Als voortrekker van milieuvriendelijke landbouwmethoden zet de biologische landbouw sterk in op het behoud en verbeteren van de bodemvruchtbaarheid en het nastreven van gesloten kringlopen. Dit gebeurt o.a. door ruime vruchtafwisseling, aangepaste grondbewerkingspraktijken en gebruik van groenbemesters en organische bemesting. Chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen, kunstmest, voeder met groeistimulatoren of antibiotica en genetisch gewijzigde organismen zijn verboden. 

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: oktober 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Floor Vandevenne

Groei zet zich voort

Voor het vijfde jaar op een rij groeit de biologische landbouw.  Ten opzichte van 2018 steeg het bio-areaal met 10 % en nam het aantal biobedrijven toe met 9 % (Figuur 1). Ook het aantal dieren onder biologische controle steeg met 13 %.  Bijna negen op de tien of 87 % van de biobedrijven zijn gespecialiseerd (Figuur 2). De belangrijkste specialisaties zijn groenten in openlucht (27 %), dierlijke productie (18 %), akkerbouw (20 %) en fruitteelt (14 %).

De helft van de Vlaamse biobedrijven zijn bedrijven met een beperkt biologisch bedrijfsareaal (< 5 ha). Samen beschikken ze over slechts over 6 procent van het totale Vlaamse bioareaal. Dat komt doordat velen zich richten op tuinbouwactiviteiten, waarvoor kleinere arealen nodig zijn dan het geval voor dierlijke productie. Aan de andere kant zijn de 45 grootste bioproducenten wel verantwoordelijk voor 48 % van het Vlaamse bio-areaal.

Het bio-areaal bestaat voor 38 % uit grasland, weiden en bossen (Figuur 3) . Voedergewassen en groenbedekkers nemen ruim een kwart van het areaal in. Het gaat om bijna uitsluitend (93 %) klavergewassen. Deze gewassen worden ingezet als bodemverbeteraar (door de opslag van stikstof) en als eiwitrijk ruwvoeder. Biologische fruitteelt is de meest opvallende groeier, het areaal steeg met een kwart ten opzichte van 2018.

Helft steun gaat naar versterken van de biologische productie

In 2019 gaf de Vlaamse overheid 4,74 miljoen euro uit aan ondersteuning van de biologische landbouwsector (Figuur 1). Dat is 12 % minder dan in 2018. Ongeveer de helft, of 2,31 miljoen euro, gaat rechtstreeks naar bioboeren, o.a. de hectaresteun en de VLIF-investeringssteun. Lagere VLIF-uitgaven, maar ook manier waarbij subsidies verspreid over jaren betaald worden, verklaart de daling van de rechtstreekse steun in 2019 (- 20 % t.o.v. 2018). In 2019 ging ongeveer driekwart van de VLIF-kapitaalpremies naar investeringen in de biologische pluimveehouderij. Onrechtstreekse steun, gericht op promotie, versterking van afzet, onderzoek, vorming en organisatie van de sector, was goed voor ruim 2,42 miljoen euro (- 2 % t.ov.2018). Meer dan de helft van de uitgaven voor onderzoek in het kalenderjaar 2019 ging naar projecten over gewasbescherming. 

Stijgende vraag, Vlaamse bestedingen lager dan in de rest van het land

We kopen steeds meer bio. In 2019 besteedden Vlaamse en Belgische gezinnen 305 en 779 miljoen euro aan biologische vers- en diepvriesproducten, dranken, kruidenierswaren en non-food producten (+ 4 % t.o.v. 2018). Die stijging staat in contrast met de daling van 1,1 % aan totale voedingsbestedingen in het gangbare segment. Het voorbije decennium groeiden de biobestedingen in België gemiddeld met 11 % per jaar tegenover 7 % voor Vlaanderen. De klassieke supermarkt blijft het grootste kanaal voor bio-aankopen in België, met een marktaandeel van 39 % in 2019. Speciaalzaken zoals natuurvoedingswinkels en Bioplanet volgen met een aandeel van 32 %.

Biologische versproducten zijn gemiddeld 40 % duurder dan gangbare producten. Welgestelde gezinnen met kinderen en welgestelde gepensioneerden zijn verantwoordelijk voor de helft van de biobestedingen (en vertegenwoordigen 39 % van de bevolking).  Uitgedrukt per capita per jaar besteedt een Belg 47 euro aan versproducten in 2019, de Vlaming hinkt achterop met 31 euro. In Vlaanderen is de verdeling per capita: biozuivel (7,51 euro), gevolgd door biogroenten (6,10 euro), biofruit (3,81 euro) en biovlees/gevogelte (3,46 euro). 

Bescheiden aandeel op de Europese biomarkt

Met een aandeel biologisch ten opzichte van totaal landbouwareaal van 1.4 % ligt Vlaanderen ver onder het Europese gemiddelde van 7 % (EU-28, cijfers 2017). Om aan de stijgende vraag naar bio te voldoen, is verdere groei van inlandse bio-producten wenselijk. Het strategische vijfjarenplan voor de biolandbouw 2018-2022 zet ook in op kwantitatieve groei. Belangrijke voorwaarden hiervoor zijn o.a. garanderen van de continuïteit van biologische landbouwbedrijven en voldoende toegang tot landbouwgrond.

 

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.