Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Landbouw / Agromilieumaatregelen

Agromilieumaatregelen

Een agromilieumaatregel is een vrijwillige overeenkomst die de landbouwer afsluit met de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) of het Agentschap voor Landbouw en Visserij voor een periode van 5 jaar, meestal op perceelsniveau. De overeenkomst kan betrekking hebben op het natuurbeheer op een landbouwbedrijf, het realiseren van bepaalde milieudoelstellingen, het toepassen van milieuvriendelijke landbouwproductiemethodes of het behoud van de genetische diversiteit. In ruil voor deze extra inspanningen ontvangt de landbouwer een vergoeding van de overheid. Agromilieumaatregelen in samenwerking met de VLM, heten ook beheerovereenkomsten. Deze overheidssteun naar landbouwers toe, maakt deel uit van het Vlaamse plattelandsbeleid en de tweede pijler van het Gemeenschappelijk Europees Landbouwbeleid.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: september 2014
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Floor Vandevenne

Acht procent areaal onder agromilieumaatregelen

In 2013 waren er 11 groepen agromilieumaatregelen mogelijk. De oppervlakte landbouwgrond waarop een of meerdere agromilieumaatregelen van kracht zijn (uniek areaal) bedroeg 47  114 ha, of 8 % van het Vlaamse landbouwareaal (15 meitelling/enquête) in 2013. Dus 8 % van het landbouwareaal werd milieuvriendelijker bewerkt dan wettelijk verplicht.

Sinds 2006 neemt het uniek areaal af, door afbouw van enkele breed toegepaste maatregelen: geïntegreerd pitfruit in 2003, groenbedekking in 2009. Omdat deze maatregelen eigenlijk deel uitmaken van de normale landbouwbedrijfsvoering, is er geen extra subsidiëring meer voorzien. Van de in 2006 78 000 ha gesubsidieerde groenbedekking, blijft in 2010 nog 5 233 ha over. Maar daarnaast wordt groenbedekking ook toegepast zonder extra steun, als onderdeel van een goede landbouwpraktijk. Vanaf 2012 is de maatregel terug gesubsidieerd, als flankerend beleid bij de uitvoering van het verstrengde mestactieplan (MAP4). Sinds 2010 daalde de toepassing van de beheerovereenkomst water ook sterk. Dit is een breed toegepaste maatregel ter compensatie van inkomstenverlies door bemestingsperkingen.

Alle maatregelen kenden in 2013 een stijgende areaal in vergelijking met 2010 behalve mechanische onkruidbestrijding, vlinderbloemigen en water.  De maatregelen water, verwarringstechniek, erosiebestrijding, vlinderbloemigen en biologische landbouw kennen het grootste succes met respectievelijk 38 %, 17 %, 11 %, 9 % en 9 % van het unieke areaal agromilieumaatregelen in 2013.

De uitgaven in 2013 zijn de betalingen aan landbouwers voor maatregelen genomen in 2012. In 2013 besteedde de overheid 17,0 miljoen euro aan agromilieumaatregelen. 37 % van dit budget ging naar de beheerovereenkomst water met verlaagde bemesting, 11 % aan verwarringstechniek, 10 % aan perceelsrandenbeheer, 7 % aan vlinderbloemigen, kleine landschapselementen en erosiebestrijding.

Wat motiveert een landbouwer?

Uit een studie naar de deelname van landbouwers blijkt dat, als een respondent steun ontvangen heeft voor een maatregel, in bijna de helft van de gevallen de maatregel ook zou uitgevoerd worden zonder steun. De meerderheid van de maatregelen zou identiek toegepast worden als de bestaande agromilieumaatregel. Maar de verschillen tussen de maatregelen zijn wel groot. Terwijl slechts een vijfde van de respondenten de maatregel groenbedekking niet meer zou uitvoeren zonder steun, zou bijna 90 % van de respondenten de natuurgerichte maatregelen botanisch beheer en akker- en weidevogelbeheer stoppen als de subsidies wegvallen.

“Geen interesse” is de vaakst voorkomende redenen waarom er geen steun aangevraagd wordt of waarom er een verbintenis verbroken wordt. Maar daarnaast geven ook veel landbouwers aan dat ze niet op de hoogte zijn of dat ze een tekort aan kennis hebben. Er moet dus nagedacht worden hoe de interesse van landbouwers voor agromilieumaatregelen kan aangewakkerd en hoe informatie over de bestaande mogelijkheden kan verbeterd worden. In iets mindere mate wordt ook het te veel aan papierwerk naar voor geschoven als belemmerende factor. Wat vooral opvalt, is dat de hoogte van de steunbedragen en de controles maar zelden als belangrijkste reden naar voor komen. 

 

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid