Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Landbouw / Broeikasgassen

Emissie van broeikasgassen door de landbouw

De indicator beschrijft de uitstoot van de broeikasgassen koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O) door de Vlaamse landbouwsector. Deze gassen dragen rechtstreeks bij tot de mondiale klimaatverandering. Om de emissies van de drie broeikasgassen met elkaar te kunnen vergelijken worden ze uitgedrukt in kton CO2-eq). Emissies ten gevolge van productie en transport van importgoederen gebruikt door de landbouwsector (bv. veevoeder) worden niet meegerekend. 

De belangrijkste energetische bronnen van broeikasgassen in de landbouw zijn fossiele brandstoffen (bv. voor verwarming van serres en stallen) en off-road voertuigen. Niet-energetische bronnen zijn methaanproductie door vergisting in dierlijke spijsvertering en mestopslag, productie van lachgas door mestgebruik.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: november 2018
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Floor Vandevenne

Aandeel van 10 % in totale broeikasgasemissie

In 2016 bedroeg de totale emissie van broeikasgassen uit de landbouw (deelsectoren akker- en tuinbouw en veeteelt) 7 345 kton CO2-eq. Dat is een daling van 20 % t.o.v. 1990 en 8 % t.o.v. 2000. Vanaf 2009 schommelt de totale emissie rond de 7000 kton CO2-eq. In 2016 is het aandeel van de landbouw in de totale broeikasgasemissie 10 %. De sectoren transport, huishoudens en industrie hebben een aandeel van 19, 14 en 27 % in de Vlaamse broeikasgasemissie.

Vooral methaan en lachgas blijven uitdaging 

Het emissieprofiel van de Vlaamse akker-, tuinbouw en veeteelt verschilt sterk van andere sectoren. Niet koolstofdioxide, maar methaan en lachgas domineren, goed voor respectievelijk 72 en 58 % van de totale methaan- en lachgasuitstoot in Vlaanderen. Dit zijn hoofdzakelijk niet-energetische emissies gerelateerd aan de veestapel en het gebruik en productie van dierlijke mest.

Een kleinere veestapel en strenger mestbeleid zorgde o.a. voor een aanzienlijke daling van de niet-energetische emissies vanaf 2000. Vanaf 2009 stijgen deze emissies opnieuw door een licht toegenomen veestapel. Methaanemissies zijn voornamelijk afkomstig van spijsverteringsprocessen in herkauwers (vooral runderen). Lachgas komt vrij in de atmosfeer door opslag en aanwending van (dierlijke) mest of door indirecte processen zoals depositie en uitloging. 

Verdere reducties via technische inspanningen…

De Vlaamse landbouw wordt reeds gekenmerkt door een hoge productiviteit en efficiëntie. Toch is verdere reductie mogelijk via technologische maatregelen.

Het Vlaams Klimaatbeleidsplan (2013-2020) focust op het verder stimuleren van rationeel energiegebruik en het aanwenden van minder koolstof intensieve brandstoffen (vnl.in de glastuinbouw). Maatregelen om niet-energetische emissies te reduceren zijn het opwaarderen van mest via biogasproductie (N2O en CH4), bemesten in functie van gewasbehoefte en verminderen van kunstmestgebruik (N2O). Methaanreductie blijft met stip de grootste uitdaging. Verder onderzoek naar optimalisatie van het voederrantsoen en sturing van de micro-organismen in het spijsverteringsstelsel van runderen kan voor een verdere doorbraak in emissiereductie zorgen.

…maar aandacht duurzame productie- en consumptie

Een evenwichtig voedingspatroon met een verschuiving naar minder dierlijke eiwitten en/of meer lokale producten met een lagere milieudruk kan ook bijdragen tot een lagere broeikasgasemissie in Vlaanderen (Vlaams Klimaatsbeleidsplan 2013-2020). Ook goed beheer van het organisch bodemkoolstofgehalte kan broeikasgasemissies uit bodems tegenhouden. De biologische landbouw kan een voorbeeldfunctie vervullen in de verdere verduurzaming van de landbouw. 

De link tussen consumptie, productie en broeikasgasuitstoot is echter complex. Volgens berekeningen van het Vlaams input-outputmodel ontstond in 2010 bijna driekwart van de broeikasgasuitstoot gerelateerd aan de consumptie van voeding door Vlaamse huishoudens in het buitenland. In datzelfde jaar was de Vlaamse landbouwproductie bestemd voor export (producten uit veeteelt, akker- en tuinbouw) verantwoordelijk voor driekwart van de broeikasgasuitstoot van de Vlaamse landbouw.  Om de mondiale broeikasgasuitstoot van voeding terug te dringen moet dus ook gewerkt geworden aan het gedrag van consumenten en aan een reductie van de uitstoot doorheen volledige productieketens. 

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid