Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Industrie / Zware metalen naar lucht industrie

Emissie van zware metalen naar lucht door de industrie

Zware metalen zijn metalen en metalloïden met een hoog atoomgewicht en/of densiteit. Ze verspreiden zich via stofdeeltjes in de lucht en kunnen via de neus of mond worden opgenomen in het lichaam. Daar kunnen ze schade veroorzaken.

De industrie is de belangrijkste sector voor wat de uitstoot van zware metalen naar de omgevingslucht betreft. Deze indicator bespreekt de evolutie van de industriële uitstoot van arseen (As), cadmium (Cd), chroom (Cr), koper (Cu), kwik (Hg), nikkel (Ni), lood (Pb) en zink (Zn) naar de lucht. Ook de bijdrage van de verschillende deelsectoren wordt besproken.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: maart 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Greet De Coster

Sterke daling van industriële emissies

In Vlaanderen heeft de industrie het grootste aandeel in de emissies van bijna alle zware metalen naar lucht, met aandelen van 41 % (zink) tot 87 % (lood) in 2017. Voor koper was de industrie wel pas de derde meest belangrijke sector (aandeel van 10 %), na transport en huishoudens.

De industriële emissies van alle zware metalen zijn in de periode 2000-2017 gedaald. Voor nikkel was de emissievermindering het sterkst (83 %), voor cadmium het zwakst (38 %). De daling werd vooral gerealiseerd tussen 2000 en 2009. De emissiereducties zijn het gevolg van tal van end-of-pipe maatregelen, organisatorische hervormingen en doorgedreven procesveranderingen. Doordat zware metalen veelal gebonden zitten op stofdeeltjes heeft de reductie van de fijnstofemissies ook een daling van de uitstoot van zware metalen met zich meegebracht (zie indicator Emissie van primair fijn stof door de industrie). In 2008 en 2009 was er bovendien een verminderde activiteit, met verdere emissiedalingen tot gevolg, door de financieel-economische crisis. De uitstoot van sommige zware metalen lijkt na 2009 opnieuw te stijgen, van andere lijkt de uitstoot eerder te dalen. Vaak is het echter moeilijk om een duidelijke trend waar te nemen, omdat de emissies van de diverse zware metalen soms sterk schommelen tussen opeenvolgende jaren. Deze schommelingen treden vooral op als gevolg van zeer specifieke batchprocessen in de ijzer- en staalproductie en in de non-ferro industrie. Deze batchprocessen zijn niet continu en hebben evenmin een vaste periodiciteit, wat leidt tot sterk wisselende emissies.

Metaalsector is belangrijkste emissiebron

Zware metalen worden door de industrie hoofdzakelijk uitgestoten in processen waarbij metaalproducten worden gemaakt of verwerkt. De deelsector metaal is dan ook de grootste industriële emissiebron voor bijna alle zware metalen, met aandelen tussen 40 % (nikkel) en 94 % (lood) in 2017. Enkel voor kwik was de chemiesector belangrijker (aandeel van 58 %), vooral door gebruik in de chlooralkali industrie en als katalysator in de polymeerchemie. De chemie leverde ook een belangrijke bijdrage aan de industriële nikkelemissie (31 %).

De deelsector ‘overige industrie’ droeg in 2017 vooral bij aan de emissies van cadmium, chroom, koper, nikkel en zink (aandelen tussen 13 en 25 %). De deelsector papier stond in 2017 in voor een aandeel van 14 à 19 % in de industriële cadmium, chroom en zinkemissies.

De rol van de voedings- en textielindustrie in de industriële uitstoot van zware metalen was in 2017 beperkt. Ze droegen resp. maximaal 3 % en 0,2 % bij aan de emissies van de diverse zware metalen.

Beleidsmaatregelen

Verschillende Europese richtlijnen zorgden ervoor dat bedrijven verplicht werden om hun emissies van zware metalen naar lucht te beperken.

De IPPC-richtlijn (integrated pollution prevention and control, 2008/1/EG) had als doel de industriële emissies van diverse polluenten, waaronder zware metalen, naar de verschillende milieucompartimenten te bestrijden. Deze richtlijn verplichtte de lidstaten van de Europese Unie om grote milieuvervuilende bedrijven te reguleren via een integrale vergunning, gebaseerd op de beste beschikbare technieken (BBT).

De IPPC-richtlijn werd opgevolgd door de richtlijn industriële emissies (2010/75/EU). Deze omvat een integratie van de IPPC-richtlijn met de richtlijn grote stookinstallaties, de afvalverbrandingsrichtlijn, de oplosmiddelenrichtlijn en de drie richtlijnen voor de titaandioxide-industrie.

Meer algemene informatie over de emissie van zware metalen in Vlaanderen is te vinden in de indicator Emissie van zware metalen naar lucht.

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.