Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Sectoren / Huishoudens / Energiegebruik huishoudens

Energiegebruik door huishoudens

Deze indicator toont het directe energiegebruik van huishoudens gekoppeld aan wonen. Dit is het energiegebruik voor verwarming, ventilatie en koeling van gebouwen, productie van warm water, koken, gebruik van elektrische toestellen en verlichting. Het directe energiegebruik voor personenvervoer valt onder de sector transport. Het indirecte energiegebruik gekoppeld aan de productie van de energiedragers en de andere goederen en diensten die huishoudens gebruiken, wordt niet meegenomen.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: juni 2019
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Erika Vander Putten

Energiegebruik en energie-intensiteit vertonen dalende trend

De huishoudens waren in 2017 verantwoordelijk voor 12,4 % van het bruto binnenlands energiegebruik van Vlaanderen. Hiermee waren ze de vierde grootste energiegebruiker, na de industrie (43,9 %), de energiesector (20,7 %) en het personen- en goederenvervoer (14,5 %).

Het energiegebruik van huishoudens is voor een groot deel bestemd voor het verwarmen van de woning en varieert dus in functie van de buitentemperatuur (zie figuur 1; het aantal graaddagen is een maat voor hoe koud een jaar is). In 2017 verbruikten de huishoudens 4 % minder energie dan het jaar voordien, voornamelijk vanwege de lagere verwarmingsbehoefte. Bovenop de temperatuursgebonden variatie, vertoont het energiegebruik een dalende trend: over de periode 2005-2017 daalde het energiegebruik met 17 % (figuur 2). Het gemiddeld energiegebruik per inwoner en per huishouden daalde nog iets sterker.

Aardgas is belangrijkste energiebron

Aardgas, stookolie, biomassa (voornamelijk hout) en steenkool,  samen goed voor ongeveer vier vijfde van het huishoudelijk energiegebruik, worden grotendeels gebruikt voor het verwarmen van de woning. Aardgas is de belangrijkste energiebron. Het aandeel van aardgas in het huishoudelijk energiegebruik nam toe van 36 % in 2000 naar 46 % in 2017. Het aandeel stookolie daalde in diezelfde periode van 43 % naar 26 %. Hoewel het aantal woningen dat verwarmd werd op aardgas toenam, bleef het totale gebruik van aardgas vrij stabiel. Het gemiddelde aardgasgebruik per woning is dus gedaald.

Hout (voor hoofd- en bijverwarming) had een aandeel van bijna 7 % in het huishoudelijk energiegebruik. Daarmee stond huishoudelijk houtverbruik in voor 50 % van de totale groene warmteproductie in Vlaanderen. Het is echter ook de belangrijkste emissiebron van PAK’s en primair fijn stof. Uit de studie Milieuschadekosten van verschillende technologieën voor woningverwarming blijkt dat woningverwarming op hout veel schadelijker is dan verwarmen met een moderne condenserende gasinstallatie. Er bestaat wel een grote variatie afhankelijk van de leeftijd en het type van kachel en de gebruikte houtsoort (pellets, stukhout ....).  

In 2017 had elektriciteit een aandeel van 19 % in het huishoudelijk energiegebruik. In tegenstelling tot aardgas, stookolie, hout en steenkool, is maar een beperkt deel van het huishoudelijk elektriciteitsgebruik bestemd voor verwarming. Het aandeel woningen met elektriciteit als hoofdverwarmingsbron wordt in de Energiebalans  geschat op 8 %. Tussen 2004 en 2013 bleef het elektriciteitsgebruik van huishoudens vrij stabiel, tussen 2013 en 2017 daalde het met 11 %.

Voorzichtige opmars van warmtepompen en zonneboilers

Warmtepompen en zonneboilers zijn aan een voorzichtige opmars bezig. Uit data van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen van VITO kan afgeleid worden dat het aandeel huishoudens met een warmtepomp of warmtepompboiler toenam van 0,02 % in 2000 (373 installaties) naar 1,3 % in 2017 (35 501 installaties). Huishoudelijke warmtepompen en warmtepompboilers zorgden in 2017 voor 5,1 % van de totale groene warmteproductie in Vlaanderen. Zonneboilers (huishoudelijk en niet-huishoudelijk) produceerden 2,9 % van de totale groene warmte in Vlaanderen.

De studie Milieuschadekosten van verschillende technologieën voor woningverwarming toont dat de milieuschadekosten van warmtepompen een stuk lager zijn dan die van een moderne condenserende gasinstallatie. 

Energieprestatie 6 op 10 woningen onvoldoende

Het energiegebruik van Belgische huishoudens is hoog in vergelijking met andere Europese landen: in 2015 stond België op de derde plaats voor het energiegebruik per woning, omgerekend naar gemiddeld EU-klimaat  (figuur 3).

Dat veel Vlaamse woningen een lage energieprestatie hebben, blijkt ook uit de tweejaarlijkse enquête van het Vlaams Energieagentschap naar energiebewustzijn en -gedrag. Hoewel 85 % van de woningen in 2017 beschikt over dak- en/of zoldervloerisolatie en 94 % minstens dubbel glas heeft, is er bij ruim de helft (53 %) van de woningen nog geen muurisolatie en slechts een vijfde (19 %) heeft hoogrendementsglas. Vloerisolatie is er in 36 % van de woningen, en 21 % van de woningen met een kelder hebben kelderisolatie. Gehuurde en gerenoveerde woningen hebben minder vaak gehele dak/zoldervloerisolatie, muurisolatie of vloerisolatie dan andere woningen, maar het aandeel volledige isolatie is bij deze twee groepen wel gestegen t.o.v. 2013. Drie op de vier aardgasgebruikers met een individuele CV-installatie hebben een condensatieketel. Voor stookolie is dat maar 44 %.

Voor elke woning in de steekproef van de enquête werd een totaalscore voor de energieprestatie berekend, rekening houdend met de mate van aanwezigheid van de verschillende isolatievormen, het soort beglazing, het type verwarming, de aanwezigheid van zonnepanelen (PV of zonneboiler) en het type ventilatie. Bij zes op de tien woningen blijkt de energieprestatie onvoldoende. Hoe ouder de woning, hoe slechter de energieprestatie.

Het ontwerp Vlaams Klimaatbeleidsplan 2021-2030 heeft de ambitie om het energiegebruik van het woningpark tegen 2050 met 75 % te verminderen t.o.v. 2012. Dit moet gebeuren via sterk doorgedreven renovatie, in lijn met de doelstellingen van het Renovatiepact, en het verderzetten van het energieprestatiebeleid voor nieuwbouw. Tegelijk wordt gestreefd naar een nulverbruik van fossiele brandstoffen tegen 2050. Ook het verbruik van hout moet tot nul worden herleid.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid