Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Waterkwantiteit / Aantal overstromingen per decennium

Aantal overstromingen per decennium

Hoewel overstromingen positieve effecten kunnen hebben op ecosystemen en kunnen zorgen voor de aanvulling van watervoorraden en van nutriënten, gaan ze vaak ook gepaard met menselijk leed en economische schade. Overstromingen kunnen onmiddellijke gevolgen hebben voor de slachtoffers (bv. verdrinking) maar ook nadien kunnen de gevolgen nog voelbaar zijn (bv. beschadiging van huizen, financiële verliezen, psychische problemen). Ook schade aan bruggen, wegen, rioleringsinfrastructuur, elektriciteits- en drinkwatervoorziening … is mogelijk. Er kan ook milieuverontreiniging ontstaan wanneer rioolwaterzuiveringsinstallaties of bedrijven met grote hoeveelheden chemicaliën overstroomd worden. In de landbouw kunnen overstromingen het land tijdelijk onbewerkbaar maken en oogsten vernielen.

Het Centre for Research on the Epidemiology of Disasters houdt een databank bij met informatie over het wereldwijde voorkomen van rampen waaronder overstromingen. Om opgenomen te worden in de databank moet een ramp voldoen aan minstens een van volgende criteria:

  • tien of meer doden;
  • honderd of meer slachtoffers;
  • noodtoestand uitgeroepen;
  • internationale hulp gevraagd.

Het aantal geregistreerde overstromingen fluctueert sterk van jaar tot jaar. Daarom wordt het jaarlijks aantal overstromingen gemiddeld per decennium. 

Evaluatie: Icon neutraal
Laatst bijgewerkt: maart 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Bob Peeters

Toename aantal geregistreerde overstromingen lijkt zich niet verder door te zetten

Sinds 1970 is het aantal geregistreerde overstromingen per decennium merkelijk toegenomen, zowel in België, in (West-)Europa als in de wereld. Op basis van een andere dataset en uitgaande van andere criteria stelden ook Kundzewicz et al. (2017) een stijgende trend vast van de grote overstromingen in Europa in de periode 1985-2016. Berghuijs et al. (2017) concludeerden dan weer dat er in de periode 1980-2009 vooral in Europa en de Verenigde Staten een toename was van de frequentie en de omvang van extreme overstromingen. In de periode 2010-2018 waren er gemiddeld dan weer minder geregistreerde overstromingen dan in de periode 2000-2009. Blöschl et al. (2019) onderzochten de regionale patronen van de evolutie van overstromingen in de periode 1960-2010 binnen Europa. Zij concludeerden dat de toenemende regenval in de herfst en winter geleid hebben tot een toename van de overstromingen in Noordwest-Europa. Dalende neerslag en toenemende evapotranspiratie hebben dan weer geleid tot dalende overstromingen in middelgrote en grote bekkens in Zuid-Europa, terwijl afnemende sneeuwbedekking en smeltwater, door hogere temperaturen, afnemende overstromingen tot gevolg hadden in Oost-Europa. Hodgkins et al. (2017) concluderen dat veranderingen in de tijd van het voorkomen van grote overstromingen veeleer gedomineerd worden door variabiliteit over meerdere decennia dan door lange termijn trends. Jaren met grote rivieroverstromingen hebben ook de neiging om elkaar kort op te volgen en de regionale schaal waarop verschillende rivieren gelijktijdig overstromen lijkt ook toegenomen te zijn in de periode 1960-2010 (Berghuijs, 2019).

Volgens het rapport ‘Economic losses, poverty disasters 1998-2017’ waren in de periode 1998-2017 in totaal meer dan 2 miljard mensen betrokken bij overstromingen en vielen er ongeveer 142 000 dodelijke slachtoffers. De economische schade van overstromingen wordt op 656 miljard dollar geraamd (CRED & UNISDR, 2018).

Overstromingen hebben in de periode 1980-2017 in de EU-lidstaten geleid tot 4300 dodelijke slachtoffers en tot 170 miljard euro economische schade (EEA, 2019a). Voor België rapporteert het Europees Milieuagentschap voor dezelfde periode 22 overstromingen in haar databank, waarbij 9 dodelijke slachtoffers vielen en de totale schade op bijna 260 miljoen euro geschat wordt (EEA, 2018).

De beschikbare studies voor economische verliezen door rivieroverstromingen en stormen in Europa suggereren dat de geobserveerde toename van de verliezen vooral veroorzaakt wordt door de toename van de bevolking, de economische welvaart en ontwikkeling in overstromingsgevoelige gebieden. De geobserveerde toename van de zware neerslag in delen van Europa kan echter ook een rol gespeeld hebben. Er zijn ook aanduidingen dat de verbeterde protectie en preventie in een aantal gevallen bijgedragen heeft tot afnemende verliezen (EEA, 2019b). De wetenschap die nagaat of de kansen op een specifieke, waargenomen extreme weersgebeurtenis beïnvloed worden door klimaatverandering (“attribution science”) heeft de voorbije jaren grote vooruitgang geboekt. Uit een review van dergelijke studies blijkt dat het merendeel van de zware neerslag en overstromingsgebeurtenissen waarschijnlijker en ernstiger zijn geworden als gevolg van de globale klimaatverandering (Schiermeier, 2018).

Meer info

Wat zijn de verwachtingen voor klimaatverandering in Vlaanderen en omgeving voor de toekomst? Welke gevolgen heeft dit? En hoe kunnen we ons tijdig aanpassen om de effecten van klimaatverandering op te vangen? Deze vragen krijgen een antwoord in het MIRA Klimaatrapport 2015, over waargenomen en toekomstige klimaatveranderingen. Aan de hand van scenario’s is de bandbreedte van de verwachtingen tegen 2030, 2050 en zelfs 2100 in beeld gebracht. Daarbij komen ook de mogelijke effecten van klimaatverandering op overstromingen aan bod.

Referenties

Berghuijs et al.  (2017) Recent changes in extreme floods across multiple continents. Environ. Res. Lett. 12 114035.

Berghuijs et al. (2019) Growing spatial scales of synchronous river flooding in Europe. Geophysical Research Letters, 46, 1423–1428. https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2018GL081883

Blöschl et al. (2019) Changing climate both increases and decreases European river floods. Nature, Vol. 573, p 108 -111. https://doi.org/10.1038/s41586-019-1495-6

CRED & UNISDR (2018) Economic losses, poverty & disasters 1998-2017. Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED) & the United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNISDR), 33 p.

EEA (2018) European past floods. Dataset, Last modified 3 Jan 2018. https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/data/european-past-floods#tab-european-data

EEA (2019a) River Floods. Indicator Assessement, Last modified 16 Dec 2019. https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/river-floods-3/assessment

EEA (2019b) Economic losses from climate-related extremes. Indicator Assessement, Last modified 02 Apr 2019. https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/direct-losses-from-weather-disasters-3/assessment-2 

Hodgkins et al. (2017) Climate-driven variability in the occurrence of major floods across North America and Europe. Journal of Hydrology 552 (2017) 704-717.

Kundzewicz et al (2017) Changes in river flood hazard in Europe: a review. Hydrology Research (2017) 49 (2): 294-302.

Schiermeier (2018) Climate as a culprit. Nature, Vol. 560, 20-22.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid