Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Waterkwaliteit / Gewasbeschermingsmiddelen

Gebruik van gewasbeschermingsmiddelen

Tot en met 2012 werd het gebruik (kg/jaar) van gewasbeschermingsmiddelen in Vlaanderen geschat op basis van verkoopcijfers van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu (FOD VVVL). Het betreft de hoeveelheid actieve of werkzame stof en niet de handelsformuleringen welke nog allerlei hulpstoffen bevatten (solventen, uitvloeiers, vulstoffen, e.a.). Deze methode werd toegepast op de periode 1990-2010.

Sinds 2013 (gebruiksjaar 2011) wordt het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door de landbouw geschat op basis van de resultaten van het Landbouwmonitoringsnetwerk (LMN) van het Departement Landbouw en Visserij, afdeling Beleidscoördinatie en Omgeving (ABCO, dienst Kennis). Binnen het LMN wordt van een 700-tal Vlaamse land- en tuinbouwbedrijven bedrijfseconomische, technisch-economische en milieukundige gegevens verzameld. Die gegevens worden geëxtrapoleerd op basis van de landbouwtelling (Algemene Directie Statistiek en Economische informatie, ADSEI) zodat een beeld van gans Vlaanderen geschetst kan worden. De data voor toepassingen buiten de landbouw worden bepaald voor particulieren op basis van verkoopcijfers verkregen via de federale overheid en voor openbare besturen op basis van data verkregen via VMM.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: januari 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Bob Peeters

Geleidelijke daling tussen 1990 en 2010

In de periode 1990-2010 is de verkoop van gewasbeschermingsmiddelen in Vlaanderen ongeveer gehalveerd. Introductie van geïntegreerde en biologische bestrijding, gebruiksbeperking door strengere residucontroles, verbeterd gamma gewasbeschermingsmiddelen, nieuwe technologische ontwikkelingen (spuitinstallaties), betere doseringen, efficiëntere formuleringen en het streven naar nulgebruik door openbare besturen liggen aan de basis van deze daling. Weersomstandigheden kunnen ook een rol spelen en voor fluctuaties op korte termijn zorgen.

De verkoop van gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw is in de periode 2005-2010 opvallend gedaald, maar viel met de oorspronkelijke methode moeilijk in te schatten. De verkoop van gewasbeschermingsmiddelen is zowel in de tuinbouw als de akkerbouw geleidelijk gedaald. 

Lichte stijging tussen 2011 en 2017

De nieuwe methode om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te bepalen op basis van LMN werd toegepast op de cijfers vanaf 2011. De resultaten voor de periode 2011-2017 tonen een lichte stijging van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen; van ongeveer 3 miljoen kg werkzame stof naar ongeveer 3,5 miljoen kg werkzame stof in 2017. Die toename komt volledig voor rekening van het gebruik in de landbouw. Het is vooral het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de tuinbouw dat toegenomen is (+ 38% in de periode 2011-2017). Binnen de tuinbouw is het vooral de fruitteelt die veel gewasbeschermingsmiddelen gebruikt. In de akkerbouw was de toename van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen veel kleiner (+ 11% in de periode 2011-2017).

Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw vertoont wel een daling. Dit illustreert het effect van het nulgebruik (Zonder is Gezonder) door openbare diensten. Ook het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door particulieren (inclusief tuinaannemers) is duidelijk gedaald (-41 % in de periode 2011- 2017).

De toxiciteit van gewasbeschermingsmiddelen en de tijd nodig om ze af te breken verschillen echter sterk van stof tot stof. Daarom werd in het verleden een indicator in het leven geroepen die deze kenmerken in rekening brengt (zie indicator Druk op het waterleven door gewasbescherming).

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.