Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Vermesting & Verzuring / Stikstofstromen

Stikstofstromen in Vlaanderen

De verwerking van stikstofhoudende goederen en de verwerking van stikstof in productieprocessen geeft aanleiding tot grote stromen in de Vlaamse economie en huishoudens. Stikstof wordt daarbij ook ingevoerd en uitgevoerd over de landsgrenzen. Bij stikstofstromen kunnen verliezen optreden die leiden tot emissies naar lucht, water en bodem. De effectieve omvang van de emissie is niet alleen afhankelijk van de omvang van de stikstofstroom doorheen een sector maar ook van de gebruikte productieprocessen en efficiëntie.

De indicator stikstofstromen in Vlaanderen, is opgemaakt aan de hand van een stofboekhouding en stofstroomanalyse doorheen de Vlaamse economie. En toont naast de omvang van de totale stofstroom in elk sectoraal knooppunt, ook de omvang van de invoer en uitvoer ter hoogte van elke knooppunt op schaal Vlaanderen. De invoer is een deel van de totale stofstroom aan de inputzijde van het knooppunt. Zo neemt de voedingssector naast invoer uit buurlanden, ook veel grondstoffen af van de Vlaamse landbouw. De uitvoer is een deel van de totale stofstroom aan de outputzijde van het knooppunt (zie eerste figuur onder).

Deze indicator toont welke activiteiten aan de basis liggen van de  stikstofemissies in Vlaanderen. Vanuit de milieuverstoringsketen bekeken, situeert deze indicator zich op het niveau van de driving forces. De sectorindeling is afwijkend ten opzichte van deze in de MIRA kernset milieudata.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: december 2013
Actualisatie: Vierjaarlijks
Contactpersoon: Floor Vandevenne

Grootste stikstofstromen in de chemische industrie, energie en agro-voedingssectoren

In 2009 varieerde de stikstofstromen in 11 knooppunten van de Vlaamse economie en huishoudens, tussen 25 en 546 kton N. De grootste stroom gaat door de chemische en overige industrie (546 kton N). Dezet omvat de kunstmestindustrie en de papierindustrie, waarvan de kunstmestindustrie 98 % van de stikstof behandelt in de kunstmestsynthese uit inert stikstofgas (N2) tot reactieve ammoniak.
De energiesector vertoont een grote stikstofstroom (462 kton N) door de stikstofinhoud van aardgas (14 %), die milieu neutraal is omdat het om inert stikstofgas (N2) gaat. De uitstroom uit de energiesector bestaat voor 99 % uit stikstofgas (N2).
De agro-voedingssectoren (veevoederindustrie, landbouw opgesplitst in dierlijke productie en  plantaardige productie en tot slot de voedingsindustrie) vormen het grootste blok waar tussen de knooppunten een intense uitwisseling van stikstof bestaat. De invoer van stikstof onder de vorm van voedergewassen is toegewezen aan de veevoedingssector. De verwerking van dierlijke mest is toegewezen aan het knooppunt biomassaverwerking. Dat omvat ook de compostering van organisch biologisch afval (GFT, groencompost en ander organisch afval) en industriële vergisting met energieopwekking. Deze relatieve kleine stroom (31 kton N) is echter in volle groei en daarom is deze afzonderlijk opgenomen.
De sector transport omvat alle goederen- en personenvervoer in Vlaanderen. De invoer slaat op de stikstofinhoud van fossiele brandstoffen. Emissies naar lucht worden niet aanzien als uitvoer, maar vormen een stofstroom naar lucht ter grootte van 65 kton N.
De huishoudens en handel & diensten omvatten residentiele stikstofstromen door consumptie van voeding (51 kton  N). Afvalverwerking en openbare afvalwaterzuivering behandelen eindstromen van productie en consumptie in Vlaanderen. De openbare afvalwaterzuivering omvat het gekoppelde rioolstelsel (inclusief overstorten) en de slibverwerking.

Potentieel voor hergebruik en recyclage

De totale invoer over alle knooppunten heen wordt begroot op 1 017 kton N, of 1 miljard kg N. De uitvoer bedraagt 656 kton N, zodat het verschil van 362 kton N, een bovengrens aangeeft voor wat in Vlaanderen accumuleerde in het milieu in 2009, inclusief inert N2-gas. Een precieze begroting van deze accumulatie of beter gezegd, emissie, is opgenomen in de MIRA kernset milieudata.
Hieruit blijkt dat Vlaanderen een overschot aan stikstof beschikbaar heeft in afval- en reststromen, zoals huishoudelijk afvalwater, organisch biologisch afval en dierlijke mest. Dat biedt een groot potentieel voor hergebruik en recyclage. Het is vooral in de agrovoedingssectoren dat de milieuwinst te boeken is. Stikstof kan hergebruikt worden en de emissies naar water, lucht en bodem kunnen verkleind worden.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid