Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Vermesting & Verzuring / Stikstofdepositie

Stikstofdepositie

Stikstofdepositie of vermestende depositie omvat de droge en natte depositie van stikstofhoudende verbindingen op de bodem. Depositie is het resultaat van grensoverschrijdende luchtverontreiniging, waar zowel Vlaamse als buitenlandse emissiebronnen toe bijdragen.

De indicator toont gemiddelde gemodelleerde waarden van stikstofdepositie, samengesteld uit depositie van stikstofoxiden (NOy-depositie) en van ammoniakale stikstof (NHx-depositie). De modellering gebeurde met het atmosferisch verspreidingsmodel VLOPS. Het model berekent concentraties en deposities van vermestende stoffen met een geografische resolutie van 1x1 km2. Invoergegevens voor het model zijn: meteorologische gegevens, emissiegegevens van punt- en oppervlaktebronnen binnen en buiten Vlaanderen en gegevens over de receptorgebieden. Grensoverschrijdend transport van emissies (import en export) wordt hierbij in rekening gebracht.

Er zijn verschillende verbanden tussen het thema vermesting en andere milieuthema’s. De stikstofverbindingen die leiden tot vermestende depositie spelen ook een rol bij het thema verzuring, het thema fotochemische luchtverontreiniging (stikstofoxiden in de rol van ozonprecursor) en het thema zwevend stof (precursoren van secundair fijn stof).

Evaluatie: Icon neutraal
Laatst bijgewerkt: oktober 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Floor Vandevenne

Laatste zes jaar geen verdere daling meer

In 2018 bedroeg de gemiddelde stikstofdepositie in Vlaanderen 23,2 kg N/ha. Voor de opgeloste organische stikstof (DON) wordt een constante depositie over de tijd aangenomen. De stikstofdepositie daalde over de periode 1990-2018 (-47 % ) en 2000-2018 (-31 %) door de inspanningen om emissie van stikstofverbindingen te beperken. De daling was wel minder snel dan de daling in de potentieel verzurende depositie. De laatste zes jaar is de totale stikstofdepositie echter quasi onveranderd.

Ruim de helft van de stikstofdepositie afkomstig van ammoniak

Het aandeel van NHx en NOy in de stikstofdepositie bleef doorheen de tijd vrij constant (voor NHx 62 % in 1990 en 57 % in 2018). Omdat ammoniak sneller dan NOy uit de atmosfeer verdwijnt via droge depositie en omzetting naar fijn stof draagt de Vlaamse emissie van ammoniak sterk bij tot de depositie.

Door de langere verblijftijd in de atmosfeer van NOy ten opzichte van NHx is de bijdrage van import belangrijker bij NOy. Binnen Vlaanderen valt het grootste deel van de stikstofdepositie in 2018 toe te schrijven aan de sectoren landbouw (40 %) en transport (8 %). Verder was 49 % van de totale stikstofdepositie het gevolg van import (zie indicator aandeel import en sectoren in de stikstofdepositie).

Ongelijke spreiding over Vlaanderen, gebiedsgerichte aanpak aangewezen  

Door het effect van lokale emissiebronnen, is de depositie zeer ongelijk gespreid in Vlaanderen. In 2018 situeren de hogere deposities zich voornamelijk in landbouwintensieve gebieden in West-Vlaanderen, het noorden van  Antwerpen en in beperktere mate het noorden van Oost-Vlaanderen (Figuur 3). Ook in het noorden van Limburg is de depositie verhoogd, dit is te verklaren door de nabijheid van Nederlands Limburg en het Duitse Ruhrgebied met hoge emissies. Bepaalde autosnelwegen tekenen zich af als gebieden met verhoogde depositie (> 30 kg N/ha).

Stikstofdepositie belangrijke factor in verlies aan biodiversiteit

De ecologische effecten van vermesting door stikstof zijn in Vlaanderen belangrijker geworden dan de verzurende effecten van stikstof en zwavel. Heides, schraalgraslanden en sommige bostypes zijn zeer gevoelig voor stikstofvermesting via depositie. Op lange termijn zijn natuurgerichte depositienormen of kritische lasten vermesting richtinggevend voor het toekomstig milieubeleid rond stikstofdepositie. Hoever de huidige stikstofdepositie hiervan verwijderd is, is zichtbaar in de indicator overschrijding kritische lasten vermesting. De mediane kritische lastwaarde voor de meest kwetsbare ecosystemen zoals heide, naaldbos en loofbos bedraagt 11, 10 en 15 kg N/ha. Deze waarden kunnen dus als lange termijn ecologische doelstellingen gebruikt worden. Door de ongelijk gespreide depositie vormen de huidige depositiewaarden in sommige NATURA 2000-gebieden momenteel een hindernis voor de instandhoudingsdoelstellingen.

 

 

Alle voorgestelde depositieresultaten zijn berekend  met het VLOPS-model versie 20. VLOPS20 is de Vlaamse versie van het Operationeel Prioritaire Stoffen model.  De depositieresultaten worden jaarlijks geactualiseerd t.e.m. het jaar x-2. Dit is het meest recente jaar waarvoor emissiecijfers van Vlaanderen beschikbaar zijn. De emissies van buiten Vlaanderen zijn beschikbaar tot jaar x-3. Voor jaar x-2 worden bijgevolg Vlaamse emissie en meteogegevens van jaar x-2 gecombineerd met niet-Vlaamse emissies van jaar x-3. De emissiedata zijn afkomstig van EMEP (European Modelling and Evaluation Programme).

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.