Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Milieu & Economie / Arbeids- vs milieubelastingen

Evolutie van arbeidsbelastingen en milieugerelateerde belastingen

Vergroening van de belastingen kan worden gerealiseerd op drie manieren: de introductie van nieuwe milieugerelateerde belastingen, het verhogen van de tarieven van bestaande milieugerelateerde belastingen en door het inbrengen van milieuaccenten in bestaande belastingen.

Onder een milieugerelateerde belasting wordt verstaan: “elke verplichte betaling aan de overheid waar geen duidelijk voordeel tegenover staat, geheven op een belastingbasis die geacht wordt een specifieke milieurelevantie te hebben”. Zowel de Vlaamse als federale belastingen die van toepassing zijn in Vlaanderen werden opgenomen in de indicatoren.

Om de vergroening van het belastingstelsel op te volgen, worden een aantal indicatoren opgevolgd. Er worden twee hoofdtypes indicatoren opgevolgd die elk uit een aantal deelindicatoren bestaan:

  1. Indicatoren op basis van de overheidsinkomsten uit milieugerelateerde belastingen:
    • Overheidsinkomsten in euro’s,
    • Overheidsinkomsten als % van BBP en totale belastinginkomsten,
    • De verhouding van arbeids- en milieugerelateerde belastingen,
    • Overheidsinkomsten volgens economische activiteit en doelgroep.
  2. Indicatoren op basis van de tarieven van milieugerelateerde belastingen:

    • Individuele tariefindicatoren,
    • Geaggregeerde tariefindicatoren,
    • Tarieven als % van de eindprijs van het milieugoed,
    • Het impliciet belastingtarief op energie en transport.

Indicatoren geven altijd een reductionistische kijk op de werkelijkheid. Ze zijn aantrekkelijk voor beleidsmakers, omdat ze het mogelijk maken met één of enkele cijfers een realiteit samen te vatten, waaruit vaak automatisch logische beleidsaanbevelingen vloeien. Toch heeft het reduceren van een werkelijkheid in één cijfer een groot nadeel, namelijk dat nuances verdwijnen achter de berekening van de indicator. Daarom is het aan te raden om verschillende types van indicatoren samen te bekijken om een goed beeld te krijgen van de vergroening van het belastingstelsel. De inkomstenindicatoren worden dus best samen bekeken met de tariefindicatoren .

De inkomstenindicatoren hebben het voordeel dat ze gemakkelijk bij elkaar kunnen worden opgeteld (uitgedrukt in euro’s), waardoor ze makkelijk kunnen worden uitgedrukt op macroniveau en zich lenen voor internationale vergelijking en evolutie doorheen de tijd.
Dit type van indicator heeft echter ook een belangrijk nadeel: de totale inkomsten zijn steeds het product van een tarief en een hoeveelheid. Door een tariefstijging wordt het gedrag aangepast en wordt er minder vervuild. Dit is een duidelijk voorbeeld van vergroening in ecologische zin. Het is echter onzeker wat er met de totale milieugerelateerde belastinginkomsten zal gebeuren: zullen ze stijgen door het hogere tarief en/of dalen door de lagere hoeveelheid vervuiling of heffen beide effecten elkaar op? Het hangt af van de intensiteit van beide effecten. Een stijging van de indicator, een vergroening van de fiscaliteit, hoeft niet noodzakelijk een vergroening in ecologische zin met zich mee te brengen. Meer vervuiling leidt immers ook tot meer inkomsten uit milieugerelateerde belastingen.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: december 2020
Actualisatie: Driejaarlijks

Een lichte shift van arbeid naar milieu

De aanbeveling van de EU en de OESO aan België om de belastingen te vergroenen, wordt meestal gekoppeld aan de aanbeveling om andere lasten te verlagen en dan vooral de lasten op arbeid, aangezien deze lasten in België relatief hoog zijn.
Om te evalueren in welke mate de belastingen in België en Vlaanderen tegemoet komen aan deze oproep tot het verschuiven van de belastingdruk, worden de twee belastingen uitgedrukt in één indicator.

Samen met Frankrijk is Vlaanderen (België) het enige van de acht getoonde EU-lidstaten en het Verenigd Koninkrijk waar de inkomsten uit milieugerelateerde belastingen een toename kende tussen 2014 en 2018. Hierbij wordt de dalende tendens van de laatste 23 jaar in de EU bevestigd: alle acht lidstaten en het Verenigd Koninkrijk lieten een daling van de inkomsten uit milieugerelateerde belastingen optekenen tussen 1995 en 2018.

Ook de verhouding van de twee indicatoren (arbeid versus milieu) is interessant, dit kan als een indicator worden gezien van het potentieel dat een land nog heeft voor een groene belastinghervorming. In 2014 bedroeg deze verhouding voor Vlaanderen 14, tegen 2018 daalde deze verhouding naar iets meer dan 11. Dit kan worden verklaard doordat de milieugerelateerde belastingen zijn gestegen, en de lasten op arbeid lichtjes zijn gedaald door de taxshift. Het potentieel op vlak van groene belastinghervorming is in 2018 beter ingevuld dan in 2014, maar er is nog steeds een groeimarge.

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

uitgegeven door