Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Luchtkwaliteit / Emissie van zware metalen

Emissie van zware metalen naar lucht

De indicator toont de evolutie van de hoeveelheden arseen (As), cadmium (Cd), chroom (Cr), koper (Cu), kwik (Hg), nikkel (Ni), lood (Pb) en zink (Zn) die in de lucht geloosd worden. Die hoeveelheden worden relatief uitgedrukt ten opzichte van 2000. De voornaamste bronnen van zware metalen zijn de (non-)ferro-industrie, het verkeer en de verbranding van fossiele brandstof en afval.

De aanwezigheid van zware metalen in de lucht kan nadelig zijn voor de gezondheid. Zware metalen verspreiden zich via stofdeeltjes in de lucht en kunnen via de neus of mond worden opgenomen in het lichaam. Het al dan niet optreden van gezondheidseffecten hangt af van de opgenomen hoeveelheid en de tijdsduur van de opname (zie indicator: Concentratie aan zware metalen in lucht).

Evaluatie: Icon neutraal
Laatst bijgewerkt: februari 2019
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Hugo Van Hooste

Daling emissies zware metalen afgezwakt laatste jaren

De emissies van alle zware metalen zijn sterk gedaald, vooral tussen 2000 en 2009. In dit laatste jaar was de financieel-economische crisis nog een bijkomende factor voor minder industriële activiteit, met geringere emissies als gevolg.  De sterkste dalingen deden zich in de genoemde periode voor lood (- 72 %), nikkel (-70 %), kwik (- 62 %), zink (- 55 %), cadmium en arseen (beide -46 %). Na de financieel-economische crisis van 2008-2009 trok de industriële activiteit terug aan, met een emissiestijging voor een aantal zware metalen tot gevolg.

Sindsdien kenden de emissies van de zware metalen een status quo tot schommelend verloop. Deze schommelingen treden vooral op door zeer specifieke batchprocessen in de ijzer- en staalproductie en in de non-ferro industrie, de grootste bronnen van emissies van zware metalen. Deze batchprocessen zijn niet continu en hebben geen vaste periodiciteit met sterk wisselende emissies tot gevolg.

Enkel de uitstoot van Ni en As daalde nog fors (respectievelijk - 67 % en - 42 %) tussen 2009 en 2016. De emissie van Cr en Hg verminderde nog beperkt (-11 % en - 9 %), terwijl deze van Cd, Pb, Zn en Cu zelfs toenam met respectievelijk 80 %, 28 %, 28 % en 5 % tussen 2009 en 2016.

Industrie veruit de grootste emissiebron, behalve voor koper

Met uitzondering van koper heeft de industrie het grootste aandeel in de emissies van zware metalen naar de lucht (respectievelijk Pb: 87 %; Hg: 72 %; As: 66 %; Ni: 56 %; Cd: 55 %; Cr: 50 % en Zn: 42 %). De evoluties hierboven geschetst, gelden uiteraard ook voor de emissies van de industrie (forse daling in de periode 2000 – 2009, status quo tot schommelend en soms stijgend verloop na 2010).

Binnen de industrie is de deelsector metaal (met o.a. de ijzer- en staalnijverheid en de non-ferro industrie) verantwoordelijk voor de belangrijkste bijdrage in de emissies met aandelen van minstens twee derden voor Pb, Cr, Cu, Cd, As en Zn.

De chemie is verantwoordelijk voor ruim de helft van de industriële emissie van Hg, dit door gebruik in de chlooralkali industrie en als katalysator in de polymeerchemie. De deelsector papier heeft een beperkte bijdrage tot de industriële cadmium- en zinkemissies (respectievelijk 10 % en 19 % in 2016), maar het valt op dat deze emissies na 2009 opvallend verdrievoudigd zijn. Deze stijging reflecteert de toename van het gebruik van hernieuwbare brandstoffen in de papiernijverheid. Meer info over de industriële emissie is terug te vinden in de indicator ‘Emissie van zware metalen naar lucht door de industrie’.

Transport heeft het grootste aandeel in de koperemissies, namelijk 69 % (in 2016). Dit zijn nagenoeg uitsluitend niet-uitlaat emissies, voornamelijk afkomstig door de slijtage van de remmen bij wegverkeer en van de wielen, bovenleidingen en rails bij het spoorverkeer. Ook aan de zinkemissie draagt transport aanzienlijk bij (34 % in 2016) door de slijtage van banden bij het wegverkeer. Het verloop van deze emissies volgt de evolutie van de activiteit van het weg- en spoorverkeer.

De huishoudens zijn relevant in de emissies van Cr, Cu, Cd en Zn met aandelen van 13 %, 16 %, 18 % en 20 %. Vooral de gebouwenverwarming is de belangrijkste bron. De jaarlijkse fluctuaties zijn dan ook toe te schrijven aan de klimatologische omstandigheden, met name de verwarmingsbehoefte. Los daarvan stegen de emissies van Cd, Cr en Zn wel opmerkelijk (+ 42 %, + 65 % en +78 %) over de periode 2000-2016. Die stijging heeft vooral te maken met de toename van het verbranden van vaste brandstoffen (vooral hout)  hernieuwbare brandstoffen (hout) in kachels en open haarden. Het afsteken van vuurwerk is de belangrijkste bron van huishoudelijke koperemissies. Ze vertonen een langzame stijging. 

Landbouw en handel & diensten zijn sectoren met lage aandelen in de totale emissies van zware metalen naar de lucht.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid