Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Luchtkwaliteit / Concentratie aan zware metalen

Concentratie aan zware metalen in lucht

Deze indicator toont de concentraties van de zware metalen cadmium (Cd), lood (Pb), nikkel (Ni) en en het metalloïde arseen (As) in de omgevingslucht in Vlaanderen. Zware metalen verspreiden zich via stofdeeltjes in de lucht en kunnen via de neus of mond worden opgenomen in het lichaam. Dit kan de gezondheid schaden, afhankelijk van de opgenomen hoeveelheid en de tijdsduur van de opname. As, Cd en Ni zijn kankerverwekkend; lood is waarschijnlijk carcinogeen voor mensen (zie de indicatoren Blootstelling aan As, Cd en Pb).

De voornaamste emissiebronnen voor deze polluenten zijn de (non-)ferro-industrie, het verkeer en de verbranding van fossiele brandstoffen en afval. In Vlaanderen worden de concentraties van zware metalen in de lucht vooral opgevolgd nabij locaties waar verhoogde concentraties kunnen verwacht worden, nl. in industriële omgevingen (Zelzate), voornamelijk in de buurt van ferro-industrie (Genk) en non-ferro-industrie (Hoboken en Beerse), en in stedelijke gebieden (Gent en Borgerhout). Daarnaast is er ook een meetpunt om de achtergrondconcentraties te meten (Koksijde). Vlaanderen is verdeeld in zones met elk minimaal één meetplaats. Indien meerdere meetplaatsen gesitueerd zijn binnen één zone geeft deze indicator de meetplaats weer met de hoogste concentratie. Het gaat telkens om metingen in PM10-stof.

Evaluatie: Icon positief
Laatst bijgewerkt: oktober 2019
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Greet De Coster

EU-grens- en streefwaarden en WGO-advieswaarden

De jaargemiddelde concentraties worden getoetst aan de Europese streefwaarden voor As (6 ng/m3), Cd (5 ng/m3) en Ni (20 ng/m3), die gelden sinds 31 december 2012 (EU-richtlijn 2004/107/EG). Voor Pb legt de EU-richtlijn 2008/50/EG vanaf 2005 een grenswaarde op voor het jaargemiddelde van 500 ng/m3. VLAREM II definieert bovendien een grenswaarde voor Cd van 30 ng/m3 sinds maart 2007. De advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) voor Cd en Pb komen overeen met respectievelijk de EU-grens- en streefwaarden voor deze polluenten.

Slechts één overschrijding in 2018

Tussen 2003 en 2018 evolueerden de concentraties aan zware metalen in de lucht op alle meetplaatsen gunstig. Dit ligt in lijn met de dalende emissie van de meeste zware metalen (behalve Cd) in Vlaanderen en is het gevolg van emissiereducerende maatregelen in combinatie met de financieel-economische crisis in 2008. In 2018 werd enkel nog de EU-streefwaarde voor As overschreden in Hoboken. Via modellering werd geraamd dat ongeveer 1000 inwoners, die in de nabijheid van een metaalverwerkend bedrijf wonen, werden blootgesteld aan te hoge As-concentraties. De schadelijkheid van As wordt door de WGO uitgedrukt als het aantal extra kankergevallen bij een levenslange blootstelling aan een bepaalde concentratie. Als de As-concentraties in Hoboken constant zouden blijven op het niveau van 2018, ligt het extra kankerrisico daar tussen 1 op 40 000 en 1 op 150 000 mensen. Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid (VAZG) omschrijft dit niveau als gezondheidskundig niet verwaarloosbaar, maar wel maatschappelijk aanvaardbaar. De hoogste jaargemiddelde concentraties voor Cd en Pb werden ook gemeten in Hoboken, voor Ni was dit in Genk. Algemeen liggen de concentraties van zware metalen in de lucht veel lager in steden en achtergrondgebieden dan in industriële omgevingen.

 

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid