Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Luchtkwaliteit / Jaargemiddelde benzeenconcentratie

Jaargemiddelde benzeenconcentratie in lucht

De indicator toont het tijdsverloop van de gemeten jaargemiddelde benzeenconcentraties in Vlaanderen.

Bronnen van benzeen zijn o.a. uitlaatgassen van auto’s, vrijkomende dampen bij het tanken, emissies van diverse industriële processen, het roken van tabak, ... Benzeen heeft een toxische werking op het bloed en bloedvormende weefsels en is een kankerverwekkende vluchtige organische stof. De blootstelling gebeurt vooral via inademing. Benzeen speelt als ozonprecursor ook een rol in de fotochemische luchtverontreiniging.

 
Evaluatie: Icon positief
Laatst bijgewerkt: april 2019
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Hugo Van Hooste

Doelstellingen benzeenconcentratie

Sedert 2010 bedraagt de jaargemiddelde benzeenconcentratie in de omgevingslucht 5 µg/m³, dit volgens de Europese richtlijn RL 2008/50/EG.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) kan er geen veilig niveau van benzeenblootstelling vastgesteld worden. De WGO drukt de schadelijkheid van benzeen uit als het aantal extra kankergevallen bij een levenslange blootstelling aan een bepaalde concentratie. Bij een levenslange blootstelling aan een benzeenconcentratie van 17 µg/m3 zou er één extra kankergeval per 10 000 inwoners zijn, bij een concentratie van 1,7 µg/m3 één per 100 000 inwoners en bij 0,17 µg/m3 één per 1 000 000. Het Agentschap Zorg en Gezondheid omschrijft deze niveaus als gezondheidskundig niet verwaarloosbaar maar maatschappelijk aanvaardbaar mits beleidsmatige afweging.

Op 20 juli 2018 heeft de Vlaamse Regering een ontwerp van Luchtbeleidsplan goedgekeurd. Voor de korte termijn wordt in dit Luchtbeleidsplan de Europese Luchtkwaliteitsgrenswaarde voor benzeen overgenomen. Op lange termijn wordt ernaar gestreefd te voldoen aan de gezondheidsimpact ingeschat door Wereldgezondheidsorganisatie (WGO).

Doelstelling jaargemiddelde benzeenconcentratie gerespecteerd

Alle meetplaatsen respecteerden in 2017 de Europese en Vlaamse grenswaarden voor de benzeenconcentratie.

De hoogste jaargemiddelde concentratie werd gemeten in de Antwerpse haven, meer bepaald op de meetplaats ‘Antwerpen-Polderweg’. Deze meetplaats ligt in industriegebied waar de luchtkwaliteit beïnvloed wordt door de petrochemische industrie. Hier zijn er echter onvoldoende beschikbare meetdata zodat een toetsing aan de grenswaarden niet kan gebeuren.  Ook op de meetplaatsen ‘Antwerpen-Luchtbal’ en ‘Antwerpen-Linkeroever’ werden hogere concentraties gemeten maar nog steeds binnen de grenswaarden.

De meetplaats met de hoogste jaargemiddelde concentratie, en met voldoende databeschikbaarheid is ‘Zelzate Havenlaan’. Deze meetplaats ligt in het Gents havengebied vlakbij een teerraffinaderij. Reeds verschillende jaren werd hier een hoge jaargemiddelde concentratie gemeten, maar wel lager dan de grenswaarden.

Een belangrijke opmerking bij de evolutie van de jaargemiddelde waarden is dat het niet steeds over dezelfde meetstations gaat. Daarom dient het verloop van de benzeenconcentratie over alle meetstations heen met de nodige omzichtigheid geïnterpreteerd te worden. De Vlaamse Milieumaatschappij berekende de virtueel gemiddelde benzeenconcentratie in omgevingslucht tussen 2006 en 2016 met automatische meetstations in Vlaanderen, vooral gelegen in industriële, maar ook in stedelijke en niet-stedelijke gebieden. In tegenstelling tot vorige rapporteringen wordt voor de ganse tijdsreeks het virtueel gemiddelde van alle gemeten concentraties beschouwd, in plaats van het rekenkundig gemiddelde. Dit betekent dat een virtueel station gecreëerd wordt, waarbij de halfuurconcentraties over alle meetstations uitgemiddeld worden en deze waarden worden gebruikt voor de berekening van de jaargemiddelde concentratie.
In 2016 werd de gemiddelde benzeenconcentratie ook bepaald uitgaande van semiautomatische metingen op landelijke, stedelijke en voorstedelijke meetplaatsen.

De daling van de benzeenconcentratie in de lucht is o.a. te danken aan de beperking van benzeen in benzine van 5 vol% tot 1 vol% (richtlijn 98/70/EG), de invoering van de driewegkatalysator bij voertuigen en de opname in VLAREM van Damprecuperatie fase I (damprecuperatie bij laden en lossen van tankwagens in opslagtanks) en fase II (damprecuperatie tussen autotank en ondergrondse opslagtank) voor benzinetankstations (sector handel & diensten) op basis van richtlijn 94/63/EG.

De werkelijke individuele blootstelling ligt echter dikwijls hoger dan verwacht volgens de jaargemiddelde concentratie. De blootstelling is verhoogd bij het tanken, bij drukke kruispunten of binnenshuis door het inademen van tabaksrook. Het Binnenmilieubesluit (Vlaamse regering, 11 juni 2004, aanpassing 17 september 2018) geeft geen richtwaarde maar wel een interventiewaarde van 0,4 µg/m3 als kwaliteitsnorm voor benzeen in het binnenmilieu, om de gezondheidsrisico’s voor bewoners of gebruikers maximaal te beperken.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid