Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Luchtkwaliteit / Emissie van NMVOS

Emissie van NMVOS naar lucht

Vluchtige organische stoffen (VOS) is de verzamelnaam voor een groep koolwaterstoffen die als gassen of dampen in de omgevingslucht voorkomen. Normaalgezien spreekt men echter over niet-methaan vluchtige organische stoffen (NMVOS). Methaan wordt immers apart beschouwd omdat dit een belangrijk broeikasgas is.

NMVOS kunnen een natuurlijke oorsprong hebben (bv. naaldbossen), maar ook een gevolg zijn van menselijke activiteiten (bv. industriële processen).

Sommige NMVOS zijn schadelijk voor de gezondheid. Benzeen is bijvoorbeeld kankerverwekkend. Daarnaast spelen NMVOS een rol in de fotochemische luchtverontreiniging als ozonprecursoren. Bovendien dragen ze bij aan de vorming van secundair fijn stof. Enkele NMVOS, voornamelijk van industriële oorsprong, veroorzaken geurhinder.

Deze indicator bespreekt de uitstoot van NMVOS in Vlaanderen, opgedeeld per sector.

Evaluatie: Icon neutraal
Laatst bijgewerkt: maart 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Greet De Coster

Doelstellingen NMVOS-emissie gehaald

Eind 2016 werd de herziene NEC-richtlijn (EU) 2016/2284 gepubliceerd. De doelstellingen voor België worden hierin uitgedrukt als relatieve reducties t.o.v. de emissies van 2005. Het Luchtbeleidsplan 2030 bevat de opdeling tussen de gewesten. Tegen 2020 moeten de Vlaamse NMVOS-emissies met 22 % verminderen t.o.v. het jaar 2005 en tegen 2030 met 37 %. De doelstelling 2020 is louter gebaseerd op een doorrekening van het huidige beleid en wordt al meerdere jaren door Vlaanderen gerespecteerd. Merk op dat de NEC-richtlijn enkel van toepassing is op de NMVOS-uitstoot van antropogene oorsprong. De emissie van natuur en tuinen valt hier dus niet onder. Ook de NMVOS-emissies uit mestverwerking en landbouwgronden worden uitgesloten van het toepassingsgebied van de reductiedoelstellingen.

In 2017 bedroeg de totale Vlaamse NMVOS-uitstoot 82,8 kton (66,4 kton exclusief de bijdrage van natuur en tuinen). De Vlaamse NMVOS-uitstoot daalde met 44 % sinds het jaar 2000. De emissiedaling verloopt wel jaar na jaar minder snel.

Industrie grootste bron, gevolgd door landbouw en huishoudens

De industrie had in 2017 het grootste aandeel in de NMVOS-emissie (23,2 kton of 28 %), met de chemische nijverheid als belangrijkste deelsector (44 % van de industriële NMVOS-emissie). De industriële NMVOS-emissie daalde sterk tussen 2000 en 2017 (-63 %). Dit is te danken aan een aantal beleidsmaatregelen die o.a. geleid hebben tot een verdere optimalisatie van het productieproces, een verbetering van de energie-efficiëntie en een verbod op het gebruik van bepaalde organische oplosmiddelen. Voor meer info, zie de indicator Industriële NMVOS-emissie naar lucht.

De landbouw leverde in 2017 de tweede grootste sectorbijdrage aan de totale NMVOS-emissie (17,5 kton of 21 %). Veruit de belangrijkste emissiebron binnen de landbouw is de stalling van runderen, varkens en pluimvee en hun mestopslag (82 %). De NMVOS-emissie door de landbouw daalde tot het jaar 2006 en steeg nadien opnieuw tot het niveau van 2000.

De huishoudens hadden in 2017 het derde grootste aandeel in de Vlaamse NMVOS-emissies (15,4 kton of 19 %). De voornaamste emissiebronnen zijn enerzijds het gebruik van producten op solventbasis zoals lijmen, verven, reinigingsmiddelen en cosmeticaproducten (60 % van huishoudelijke NMVOS-emissies) en anderzijds de stockage en verbranding van fossiele brandstoffen bij de gebouwenverwarming (37 %). Globaal blijft de NMVOS-emissie door de huishoudens min of meer status quo.

Het aandeel van transport in de NMVOS-emissie bedroeg 5 % (4,6 kton) in 2017. Deze emissie is afkomstig van de verdamping en verbranding van brandstoffen. Transport kende de grootste daling in NMVOS-emissie van alle sectoren (-75 % sinds 2000) dankzij de invoering van steeds strengere emissienormen voor voertuigen. Ook de verdieseling van het wagenpark t.e.m. 2012 speelde een rol (zie indicator Aantal wegvoertuigen). Diesel is 5 tot 10 maal minder vluchtig dan benzine waardoor er minder NMVOS-emissies zijn.

De sector energie droeg in 2017 voor 5 % (4,2 kton) bij aan de NMVOS-emissie. De voornaamste bronnen zijn de petroleumraffinaderijen (60 % van energetische NMVOS-emissies) en aardgas (35 %). In de periode 2000-2017 werd een daling van 70 % vastgesteld bij de energetische NMVOS-emissies, vooral te danken aan de emissiereductie van 78 % bij de petroleumraffinaderijen.

De NMVOS-emissie van de sector handel & diensten daalde ook met 70 % tussen 2000 en 2017, dankzij de invoering van een terugwinningsysteem voor benzinedampen in tankstations (opname van de Europese Richtlijn 94/63/EG in VLAREM). Hierdoor viel het aandeel in de totale Vlaamse NMVOS-emissie terug tot slechts 2 % (1,6 kton).

Eén vijfde (16,3 kton) van de Vlaamse NMVOS-uitstoot is afkomstig van natuur en tuinen, en zijn dus een gevolg van een natuurlijk proces. Deze uitstoot steeg met 18 % sinds 2000.

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.