Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Luchtkwaliteit / Blootstelling bevolking aan NO2

Blootstelling bevolking aan te hoge NO2-concentratie in lucht

Stikstofoxiden (NOx) bestaan uit een mengsel van stikstofdioxide (NO2) en stikstofmonoxide (NO). Bij verbrandingsprocessen op hoge temperaturen ontstaat in eerste instantie vooral NO. NO heeft een korte levensduur in de atmosfeer en is een kleur-, reuk- en smaakloos gas dat op zich weinig toxisch is. NO wordt door reacties met zuurstof en ozon omgezet tot NO2. NO2 heeft een langere levensduur in de atmosfeer en is schadelijk voor mens en ecosystemen. Het is een bruinrood gekleurd toxisch gas dat slecht ruikt en irritatie aan de luchtwegen kan veroorzaken. Een kwart van de jaarlijkse astmagevallen bij kinderen is te wijten aan NO2. Zowel korte episodes van hoge concentraties, als langdurige blootstelling aan lage concentraties zijn schadelijk voor de gezondheid.

NOx draagt bij aan de vorming van secundair fijn stof. Verder speelt NOx een belangrijke rol in de verzurende en vermestende depositie en de fotochemische smogvorming (ozon). NOx kan over grote afstanden getransporteerd worden en kan dus effecten veroorzaken in ver gelegen gebieden. Het gebruik van fossiele brandstoffen (steenkool, petroleumproducten en gas) is de belangrijkste bron van emissies van NOx (NO2).

Deze indicator toont de blootstelling van de bevolking aan verschillende NO2-concentraties in Vlaanderen.

Evaluatie: Icon neutraal
Laatst bijgewerkt: oktober 2019
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Greet De Coster

Blootstelling aan te hoge NO2-concentraties daalt

Om de schadelijke gevolgen van NO2 voor de menselijke gezondheid zoveel mogelijk te beperken, legt de Europese Richtlijn Luchtkwaliteit (2008/50/EG) sinds 2010 een grenswaarde op van 40 µg/m3 voor het jaargemiddelde. De Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) hanteert op dit ogenblik nog dezelfde advieswaarde, maar mogelijk wordt deze in de nabije toekomst verlaagd omdat er onder de huidige waarde nog altijd risico is op gezondheidseffecten. Het Luchtbeleidsplan 2030 voor Vlaanderen hanteert een streefwaarde van 20 µg/m3. Tegen 2030 moet het aantal mensen dat blootgesteld wordt aan deze streefwaarde halveren ten opzichte van 2016.

De evolutie van het aantal mensen blootgesteld aan te hoge NO2-concentraties, wordt berekend via de RIO-interpolatietechniek. RIO geeft een inschatting van de luchtkwaliteit op plaatsen waar niet gemeten wordt en dit op basis van de gemeten concentraties en het landgebruik. Door de resolutie van 4 x 4 km² zijn de blootstellingscijfers welllicht een onderschatting. Het meer gedetailleerde ATMO-Street-model wordt enkel gebruikt voor de evaluatie van het huidige jaar (zie hieronder).

Globaal gezien daalt het aandeel van de bevolking dat wordt blootgesteld aan te hoge NO2-concentraties in Vlaanderen. Tijdens de jaren 1990 schommelde het percentage van de Vlaamse bevolking dat blootgesteld werd aan een jaargemiddelde NO2-concentratie boven de Europese grenswaarde (40 µg/m³) rond 6 %. Van 1999 tot en met 2013 was dit aandeel stabiel op 2 %, behalve in 2003 met een aandeel van 6 %. Sinds 2014 is dit aandeel nog verder gedaald. Bovendien daalt ook het aandeel van de bevolking dat blootgesteld wordt aan concentraties boven de Vlaamse streefwaarde (20 µg/m³). In 2018 was dit wel nog steeds het geval voor 28 % van de bevolking.

Hogere resolutie modellering toont blootstelling aan te hoge NO2-concentraties

Het ATMO-Street-model is een combinatie van de RIO-interpolatietechniek, het IFDM-dispersiemodel en de straatmodule OSPM. ATMO-Street berekent de luchtkwaliteit op basis van meteorologische gegevens en de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen (IFDM) en houdt rekening met de effecten van street canyons (OSPM). Deze methode laat toe de luchtkwaliteit te berekenen op een hogere ruimtelijke resolutie (10 x 10 m²) dan de RIO-interpolatietechniek (4 x 4 km²).

Volgens het ATMO-Street-model woonde in 2018 0,8 % van de bevolking (ongeveer 49 000 personen) in een gebied waar de Europese jaargrenswaarde van 40 µg/m3 overschreden werd. Het grootschalige burgeronderzoek CurieuzeNeuzen, dat in 2018 plaatsvond, en langdurige indicatieve metingen met passieve samplers door de VMM bevestigen dat er nog steeds overschrijdingen zijn van de Europese jaargrenswaarde op locaties met veel verkeer en in street canyons. Uit het ATMO-Street-model blijkt ook dat meer dan één derde van de bevolking (38 %, ongeveer 2 450 000 personen) op een locatie met een overschrijding van de streefwaarde (20 µg/m³) wonen.

Om de Europese normen voor NO2-concentraties overal en blijvend te halen en bijgevolg de bevolking nergens in Vlaanderen bloot te stellen aan te hoge NO2-concentraties, zijn verdere NOx-emissiereducties noodzakelijk (zie ook de indicator Potentieel verzurende emissie).

Meer informatie over de concentratie aan NO2 in de lucht is te vinden bij de indicator Jaargemiddelde NO2-concentratie in lucht.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid