Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Klimaatverandering / Klimaatverandering en overstromingen

Klimaatverandering en overstromingen

In deze fiche gaan we na in hoeverre de verschillende aspecten van klimaatverandering (variatie inzake temperatuur, neerslag, zeeniveau etc.) een invloed hebben op het overstromingsrisico in Vlaanderen.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: juli 2018
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Johan Brouwers

Klimaatverandering slechts één van de vele factoren 

Algemeen wordt verwacht dat zowel het aantal als de intensiteit van de overstromingen zal toenemen onder invloed van klimaatverandering. En alhoewel zich ook in Vlaanderen altijd al overstromingen hebben voorgedaan, valt op dat we vrij recent heel wat belangrijke overstromingen gekend hebben. Daarbij werden vaak gebieden overstroomd die bij mensenheugenis nog nooit overstroomd waren.

Afzonderlijk bekeken is geen enkele van die overstromingen in Vlaanderen toe te schrijven aan de klimaatverandering. Maar uit de scenariostudies blijkt wel dat klimaatverandering het risico op overstromingen in Vlaanderen kan beïnvloeden in de 21ste eeuw.

Klimaatverandering (meer intense neerslagperiodes en een hoger zeewaterpeil) is echter maar één van de factoren die het aantal – en de schade ten gevolge van – overstromingen bepalen. Over het algemeen is het effect van klimaatverandering op het totale overstromingsrisico veel kleiner dan de wijzigingen in bodemgebruik, bevolkingsaantallen enz.. Voor een actueel beeld van het voorkomen van overstromingen verwijzen we naar volgende indicatoren bij het thema Waterkwantiteit:

Verwachtingen bij blijvende zeespiegelstijging en wijzigende neerslag

Voor onze kust is berekend dat bij een zeespiegelstijging van een halve meter de overstromingsrisico’s al met een factor 10 toenemen wanneer strand en vooroevers niet gelijktijdig opgehoogd worden. Nu al voorziet het Vlaamse Gewest in het compenseren van een zeespiegelstijging met een structurele verhoging en versterking van de zeewering (zandtoevoer op het strand en op de vooroever). Nederland en België zijn de twee meest kwetsbare Europese landen voor overstromingen t.g.v. een stijgend zeeniveau: meer dan 85 % van het kustgebied ligt er lager dan 5 meter boven het zeeniveau. In Vlaanderen ligt ongeveer 15 % van het oppervlak (Kustzone en Scheldepolders) minder dan 5 meter boven het gemiddeld zeeniveau.

Naast de dreiging die uitgaat van een stijgend zeeniveau, kan ook het wijzigend neerslagpatroon in België het risico op overstromingen doen toenemen. Daaronder vallen 2 fenomenen of 2 types overstromingen te onderscheiden:

  1. waterlopen die door aanhoudende neerslag buiten hun oevers treden. Dit type overstromingen treedt vooral op in de winter. Hiervoor brengt het 'MIRA Klimaatrapport 2015: over waargenomen en toekomstige klimaatveranderingen'  aan de hand van scenario-analysen de bandbreedte van de verwachtingen voor de toekomst in beeld. Daarbij krijgen ook de mogelijke gevolgen van klimaatverandering voor het waterbeheer de nodige aandacht;
  2. afstroming via het land bij intense neerslag. Dit type overstromingen treedt vooral op tijdens hevige zomeronweren. Door de intensiteit van de neerslag krijgt het regenwater niet de kans in de bodem te dringen, en ontstaan lokaal tijdelijke waterstromen. Een wijzigende neerslagintensiteit tijdens de zomermaanden kan zo voor bijkomende wateroverlast en erosie zorgen. Dit type overstromingen werd recent door VMM in kaart gebracht voor Vlaanderen.

In het najaar van 2018 lanceert VMM het Klimaatportaal Vlaanderen met daarbij ook geïntegreerde kaarten voor beide types overstromingen, en een inschatting van de mogelijke invloed door een wijzigend klimaat hierop in Vlaanderen tot 2100.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid