Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Geluids-, Geur- & Lichthinder / Potentieel ernstig gehinderden door geluid

Potentieel ernstig gehinderden door geluid

Lawaai kan een ernstige bron van hinder zijn voor de bevolking. Hinder kan op verschillende manieren weergegeven worden. Er is gerapporteerde hinder en potentiële hinder. Gerapporteerde hinder wordt bepaald aan de hand van bevragingen. Hierdoor wordt de subjectieve factor die steeds deel uitmaakt van de hinder ook meegenomen. Deze methodiek kan beïnvloed worden door tijdsgeest, aandacht in de pers … De indicator ‘potentieel ernstig gehinderden door geluid’ geeft het aantal gehinderden door geluid weer zonder rekening te houden met deze factoren.

Het percentage van de bevolking potentieel ernstig gehinderd door geluid is een samengestelde indicator die verschillende bronnen van geluid combineert. De manier waarop de potentieel ernstige hinder voor elke bronnengroep afzonderlijk berekend wordt, is verschillend. Voor de bronnen waarvoor geen berekeningen kunnen worden uitgevoerd, wordt gebruik gemaakt van het Schriftelijk LeefomgevingsOnderzoek (SLO). Bij de berekening van het percentage ernstig gehinderden door geluid van al deze bronnen samen wordt gebruik gemaakt van de sterkste-component benadering (Botteldooren et al., 2002): deze stelt dat de sterkste bron van hinder de globale hinder bepaalt. Omdat bij de interpretatie van het begrip hinder door de combinatie van alle geluidsbronnen de context altijd belangrijk is, wordt eveneens een contextverruiming in rekening gebracht. Dit houdt in dat een correspondent – bij een vraag naar de algemeen ervaren hinder – zijn antwoord in een groter kader zal schetsen: het antwoord voor de gecumuleerde hinder zal typisch lager liggen dan de hoogste hinder voor een bepaalde bronnengroep, omdat niemand een hoge hinder ervaart voor alle bronnen.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: april 2019
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Igor Struyf

 

Stabiel verloop op lange termijn (2003-2017), en in lijn met subjectief ervaren geluidshinder 

De evolutie van deze indicator is beperkt. Ondanks de verandering van de methodiek voor het berekenen van de potentieel ernstige hinder door wegverkeer vanaf 2005 (aanpassing van het verkeersmodel) blijft het percentage potentieel ernstig gehinderden van dezelfde grootteorde. De laagste waarden (aaneensluitend) worden bereikt in de periode 2011-2013, maar in de periode 2014-2017 is er opnieuw een licht stijgende trend. Er is een lichte stijging met 0,2 % naar 12,4 % in 2017, maar deze stijging valt binnen de onzekerheidsmarge. Het totale percentage potentieel ernstig gehinderden bedroeg in 2016 12,2 %. De bijgevoegde figuur toont de langetermijnevolutie van het percentage potentieel ernstig gehinderden door geluid.

Deze berekende gegevens liggen in lijn met de evoluties vastgesteld in de SLO-enquêtes – waar gepeild wordt naar onder meer de subjectief ervaren geluidshinder. Deze gerapporteerde ernstige hinder – de twee hoogste categorieën uit de vragenlijst opgeteld – daalt er van 11,8 % in 2004, 10,2 % in 2008 tot 8,9 % in 2013, maar stijgt opnieuw naar 11,6 % in 2018. De dalende trend die vastgesteld werd in SLO-1 tot SLO-3 werd volledig omgebogen in de SLO-4-enquëte uit 2018 (waarvan de resultaten in januari 2019 werden gepubliceerd: zie https://www.lne.be/schriftelijk-leefomgevingsonderzoek-slo-4-2018): de totale gerapporteerde ernstige hinder komt opnieuw op het niveau van SLO-1 uit 2004. Het percentage gerapporteerde ernstige hinder door industrie en buren bereikt het hoogste niveau over alle SLO-enquêtes heen. Recreatie blijft op hetzelfde (lage) niveau als in de SLO-3-enquête. Het percentage gerapporteerde ernstige hinder door verkeer en vervoer (alle vormen van verkeer) stijgt naar 14,3 %, wat vergelijkbaar is met de waarde in SLO-1. Het percentage gerapporteerde ernstige hinder door alleen straatverkeer stijgt van 8,5 % in 2013 naar 11,9 % in 2018. Alleen voor de SLO-0-enquête was de gerapporteerde ernstige hinder hoger (12,5 %). Het percentage gerapporteerde ernstige hinder door luchtvaart daalde van 2,7 % in 2004 naar 2,2 % in 2018, maar ligt beduidend hoger dan 1,1 % in 2013.

De SLO-4-enquête heeft een impact op de interpolatie van de niet-verkeersgerelateerde hinderbronnen in het berekenen van de indicator voor potentieel ernstige hinder. De dalende trend, veroorzaakt door de extrapolatie van de SLO-3-enquête voor de jaargangen na 2013, wordt door de hogere gerapporteerde hinder in de SLO-4-enquête in de huidige actualisatie gecorrigeerd naar een lichte stijging. Op de lange termijn (tussen 2003 en 2017) is het percentage van de bevolking potentieel ernstig gehinderd echter stabiel.

Het wetgevend kader en de initiatieven van de Vlaamse regering

Het departement Omgeving citeerde voor de opvolging van de doelstellingen van het MINA-plan 4 twee doelstellingen: ‘het aantal ernstig gehinderden door verkeerslawaai vermindert’ en ‘de akoestische kwaliteit in stedelijk gebied verbetert’. De zichtperiode voor het MINA-plan 4 (2011-2015) is verstreken. De milieudoestellingen van de Vlaamse regering worden niet meer uitgewerkt onder de vorm van MINA-plannen. Sinds het verstrijken van het MINA-plan 4 zijn er nog geen nieuwe formele doelstellingen vastgelegd voor het thema geluid.

Meer concrete initiatieven worden uitgevoerd in het kader van de EU-richtlijn omgevingslawaai (Environmental Noise Directive 2002/49/EC). Er worden 5-jaarlijks strategische geluidsbelastingkaarten  opgemaakt voor belangrijke wegen, spoorwegen, luchthavens en agglomeraties met meer dan 100 000 inwoners. Binnen het Europees kader worden ook geluidsactieplannen uitgewerkt. In de geluidsactieplannen voor de periode 2019-2023 (voorgesteld aan de Vlaamse regering op 16 november 2018) worden, naast een aantal acties op korte termijn, ook een lange-termijn strategie geformuleerd. De visie is gelijkaardig voor de verschillende thema’s: wegverkeer, spoorverkeer, luchtvaart en voor de agglomeraties. Een aantal passages uit de lange-termijn strategieën zijn geheel of gedeeltelijk overgenomen uit de verschillende actieplannen (zie https://www.lne.be/geluidsactieplannen).

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid