Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Geluids-, Geur- & Lichthinder / Geluidsblootstelling aan vliegverkeer

Aantal bewoners blootgesteld aan vliegtuiggeluid

De negatieve invloed van geluid op de mens hangt af van het geluidsdrukniveau en van kenmerken van het geluid zoals scherpte, tonaliteit en informatie-inhoud. Ook niet-akoestische factoren spelen mee zoals de gevoeligheid van de ontvanger voor geluid, zijn ingesteldheid ten opzichte van de veroorzaker van het geluid, zijn algemene verwachtingen en momentane activiteiten en intenties.

Zo blijkt bijvoorbeeld uit de vergelijking van dosis-hinder relaties voor wegverkeer, treinverkeer en vliegverkeer dat bij een gelijke geluidsbelasting vliegverkeer duidelijk als het meest hinderlijk wordt ervaren door de omwonenden. Vliegtuiggeluid wordt, vooral tijdens de nachtperiode, door veel mensen dan ook als storend ervaren waardoor het thema veel media-aandacht geniet.

In de omgeving van de verschillende luchthavens die Vlaanderen rijk is, is het luchtverkeer een belangrijke bron van geluidshinder. Het aantal inwoners blootgesteld aan vliegtuiggeluid wordt hier bepaald aan de hand van een berekende geluidscontour (Lden=55 dB(A)) rond de luchthavens.

Evaluatie: niet van toepassing
Laatst bijgewerkt: december 2018
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Igor Struyf

Hier wordt de evolutie besproken van het aantal inwoners in Vlaanderen blootgesteld aan vliegtuiggeluid binnen de berekende Lden=55dB(A)-contour rond de grootste Vlaamse luchthavens. Een van de belangrijkste factoren bij de berekening van de jaargemiddelde geluidscontouren rond de luchthavens is het aantal vliegbewegingen gedurende dat jaar. Het verloop van de indicator en de verklarende trends worden besproken per luchthaven afzonderlijk.

Brussels Airport

De beleidsmaatregelen van de overheid en de terugval van het aantal bewegingen in 2001 verklaren de sterke daling die zich sinds 2000 rond de luchthaven Brussels Airport doorzette. De invoering van het nachtelijk quotasysteem en de verbanning van Hoofdstuk II-vliegtuigen zijn twee van de belangrijkere maatregelen die ertoe geleid hebben dat een vlootvernieuwing werd ingezet met o.a. het verdwijnen van de luidruchtige B727 die gedurende de nachtperiode werd gebruikt door DHL en die is vervangen door minder luidruchtige toestellen als A300 en B757. Voor de jaren 2003 tot en met 2006 is het aantal inwoners blootgesteld aan vliegtuiggeluid relatief constant gebleven, ondanks de invoering van een aangepast schema van baan- en routegebruik in 2004 (spreidingsplan Anciaux). Door de toename van het aantal bewegingen in 2007 alsook door de volledige invulling van de nachtelijke capaciteit met 25.000 nachtbewegingen tussen 23u00 en 06u00, steeg het aantal inwoners voor het jaar 2007 tot bijna 61.000, een toename met iets meer dan 20 % ten opzichte van het jaar 2006. Door de afbouw van de Europese hub van DHL op Brussels Airport, de belangrijkste nachtoperator, naar een regionale hub in april 2008 kwam er een sterke afname van het aantal nachtbewegingen in 2008. Samen met de intrede van de financieel-economische crisis op het einde van 2008, leidde dit tot een afname van het aantal inwoners in 2008 ten opzichte van 2007. Het effect van deze gebeurtenissen zette zich verder in 2009. Tussen 2008 en 2009 is het aantal blootgestelden aan luchtverkeersgeluid rond Brussels Airport significant gedaald.

De federale Ministerraad besliste eind 2008 tot een aantal nieuwe exploitatiebeperkingen voor Brussels Airport: stille weekendnachten, waarbij geen slots voor vertrekken mogen worden toegekend van vrijdagnacht van 01u00 tot 06u00 en zaterdag- en zondagnacht van middernacht tot 06u00, de beperking van het aantal nachtslots (23u00-06u00) op jaarbasis tot maximaal 16.000 waarvan maximaal 5.000 voor vertrekken (cfr. ambtshalve wijziging milieuvergunning) en de verstrenging en uitbreiding van het bestaande QC-systeem (quota counts). De maximale QC tijdens de nachtperiode werd hierdoor beperkt tot 8 tussen 23u00 en 06u00 en tot 12 tussen 06u00 en 07u00. Ook werden voor het eerst QC-beperkingen ingevoerd tijdens de andere periodes van de dag waardoor in alle periodes van de dag de meest luidruchtige vliegtuigen geweerd werden op de luchthaven. Het effect van de eind 2008 genomen regeringsbeslissing werd bereikt in 2010.

Sinds 2009 is, gelijklopend met de vliegactiviteit, het aantal inwoners binnen de Lden=55 dB-contour rond Brussels Airport ongeveer gelijk gebleven: er is wel een licht schommelend aantal blootgestelden, maar het niveau van 2008 wordt niet meer gehaald. Zo is tussen 2011 en 2013 het aantal inwoners binnen de Lden=55 dB(A)-geluidscontour rond Brussels Airport ongeveer constant gebleven. Sinds 2014 stijgt het aantal vluchten opnieuw en worden ook alle beschikbare nachtslots gebruikt. In april 2015 is een wijziging in voege getreden in het preferentiële baangebruik met bijhorende wijzigingen in de vertrekroutes. Hierdoor zijn er meer vluchten over de noordelijke rand van Brussel. Daarnaast is er eveneens een stijging van het aantal vluchten vanop baan 19 die met een korte bocht naar het oosten het Brussels gewest ontwijken. Dit resulteert in een stijging van het aantal blootgestelde inwoners in Vlaanderen binnen de Lden= 55 dB(A) contour met 25 %. Het totaal aantal blootgestelde inwoners inclusief het Brussels gewest daalt echter met 10 % (van 106.725 naar 96.075). De negatieve trend in de indicator tussen 2014 en 2015 vervalt dus, wanneer grensoverschrijdende effecten worden meegenomen. 

In 2016 waren er minder bewegingen door de tijdelijke sluiting van de luchthaven als gevolg van de aanslagen op 22 maart 2016. De trend in het vliegverkeer wordt hierdoor beter weergegeven door de verschillen tussen 2017 en 2015 te beschrijven en verklaren. In 2017 is er een daling van het aantal vluchten met 0,6 % ten opzichte van 2015 of dus nagenoeg een status quo. De geluidscontouren in 2017 zijn in Vlaanderen aan de noordelijke rand van Brussel het meest uitgestrekt van de laatste zeven jaar. De geluidscontouren in 2017 in Vlaanderen ten zuiden van de luchthaven zijn kleiner dan de voorgaande jaren.

De jaarlijkse variatie is het gevolg van een complexe combinatie van wijzigingen in gebruik van routes, beschikbaarheid van de startbanen en het aantal bewegingen in alternatieve modus (landen over Brussel bij oostelijke windrichtingen).

Opvallend is dat ondanks de afname van het aantal vliegbewegingen in de voorbije jaren het aantal vervoerde passagiers toch licht is gestegen. Dit kan verklaard worden door de inzet van iets grotere toestellen, en vooral door een hogere bezettingsgraad.

Kleinere luchthavens

Het aantal inwoners binnen de Lden-geluidscontour op de luchthaven Oostende-Brugge wordt hoofdzakelijk bepaald door de bijdrage van de (nacht)bewegingen die met grote vrachttoestellen (B742, B744, DC86 …) op de luchthaven worden uitgevoerd. De evolutie van het aantal inwoners loopt dan ook parallel met de evolutie van het aantal bewegingen met deze toesteltypes. Na de lichte toename in 2007 ten opzichte van 2006 kende de luchthaven, ook door de impact van de financieel-economische crisis, de laatste jaren een systematische afname van vrachtverkeer met deze grote toestellen. Het aantal inwoners daalde hierdoor dan ook tot ongeveer 4.100 in 2010. Sinds 1 januari 2010 gelden bovendien strengere QC-limieten tijdens de nachtperiode waardoor op de luchthaven tijdens deze periode onder meer geen vertrekken meer mogelijk zijn met de oudere B747-200 toestellen. De belangrijkste bijdrage tot de geluidscontouren werd in 2010 geleverd door de vluchten met de toesteltypes B742 en DC86 (ingezet voor vrachttransport). Doordat de bewegingen met deze toestellen sinds 2011 zeer sterk zijn afgenomen (22.708 bewegingen in 2017), zijn ook de bewonersaantallen binnen de Lden=55 dB-contour meer dan gehalveerd en in sommige jaren (2014, 2015) zelfs met 90 % afgenomen tegenover 2010. In 2016 was er echter opnieuw een verdrievoudiging, en in 2017 een verdubbeling t.o.v. 2015 van het aantal blootgestelde inwoners. Dit aantal binnen de Lden=55 dB(A)-contour is bovendien sterk afhankelijk van het baangebruik.

De evolutie sinds 2006 van het aantal inwoners voor de luchthaven Antwerpen verloopt parallel met deze voor Brussels Airport en de luchthaven Oostende-Brugge. Ook hier werd in 2007 een toename opgetekend ten opzichte van 2006, die voor de luchthaven Antwerpen vooral een gevolg was van een toename van het aantal zakenvluchten, die door kleinere jet-toestellen worden uitgevoerd. Deze zakenvluchten namen af vanaf 2008 met een afname van het aantal blootgestelde inwoners tot gevolg. Op een stijging na in 2011 is er tussen 2008 en 2015 een dalende trend in het aantal bewoners binnen de Lden=55 dB-contour. In 2016 was er opnieuw een stijging van meer dan 50 % en in 2017 een stijging van meer dan een derde t.o.v. 2015.

Voor de luchthaven in Kortrijk-Wevelgem is het aantal vluchten vrij stabiel. Sinds 2013 is er een stijging van het aantal blootgestelde inwoners binnen de Lden=55 dB(A)-contour die te wijten is aan een methodologische wijziging: in de periode 2013-2015 is het aantal bewoners binnen de Lden=55 dB(A)-contour jaarlijks opnieuw sterk  gestegen om in de periode 2015-2017 nagenoeg constant te blijven (sinds 2013 worden de helikopterbewegingen mee in rekening gebracht waardoor het aantal blootgestelde inwoners stijgt van 300 naar 700).

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid