Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Afval & Materialen / Huishoudelijk restafval

Hoeveelheid huishoudelijk restafval

Deze indicator toont de hoeveelheid huishoudelijk restafval die ingezameld wordt door of in opdracht van de gemeenten. Hij omvat het niet-selectief ingezamelde deel van het huishoudelijk afval en bestaat uit het huis-aan-huis ingezamelde huisvuil, het grofvuil dat aan huis en op het containerpark wordt ingezameld, en het afval van straatvuilbakjes, sluikstorten en veegvuil. De indicator omvat ook het vergelijkbaar bedrijfsafval dat samen met het afval van huishoudens door of in opdracht van de gemeenten ingezameld wordt. Vergelijkbaar bedrijfsafval is bedrijfsafval dat vergelijkbaar is met huishoudelijk afval naar aard, samenstelling en hoeveelheid. Dit wordt ofwel ingezameld door de gemeenten, samen met het huishoudelijk afval, ofwel door privaatrechtelijke inzamelaars. Voor deze indicator is enkel het vergelijkbaar bedrijfsafval ingezameld door de gemeenten mee opgenomen.

Huishoudelijk restafval wordt grotendeels verbrand met energieterugwinning, een zeer klein deel wordt gestort. In een circulaire economie is verbranden met energieterugwinning de minst wenselijke strategie. Verbranden zonder energieterugwinning en storten moeten helemaal vermeden worden. De hoeveelheid restafval is dus minimaal in een circulaire economie.

Evaluatie: Icon positief
Laatst bijgewerkt: februari 2020
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Erika Vander Putten

Geen daling huishoudelijk restafval in 2018

In 2018 werd 145,6 kg huishoudelijk restafval per inwoner ingezameld, dat is evenveel als het jaar voordien. 80 % daarvan was huisvuil, 15 % grofvuil en de overige 5 % afval van straatvuilbakjes, sluikstorten en veegvuil. Tussen 1995 en 2003 verminderde de hoeveelheid restafval met de helft dankzij een toename van de selectieve inzamelgraad. Sindsdien zwakte de daling sterk af (figuur 1). Tussen 2013 en 2018 daalde de hoeveelheid restafval per inwoner met 8 %. Het streefcijfer uit het Uitvoeringsplan huishoudelijk afval en vergelijkbaar bedrijfsafval 2016-2022 is 138 kg huishoudelijk restafval per inwoner tegen 2022. Om dit cijfer te halen, moet de hoeveelheid restafval per inwoner de komende vier jaar dus met 5 % dalen. Het Vlaams Energie- en klimaatplan 2021-2030 streeft naar 100 kg restafval per inwoner tegen 2030.

De grootste daling in de periode 2013-2018 werd gerealiseerd voor het grofvuil. In 2018 werd ruim een kwart minder grofvuil per inwoner ingezameld dan in 2013, met de sterkste afname in 2014 en 2015. Dit komt vermoedelijk omdat de inzameling van grofvuil sinds 1 juli 2013 wettelijk gezien overal betalend moet zijn. Op die manier worden particulieren aangemoedigd om recycleerbare fracties apart aan te bieden en herbruikbare goederen naar een kringloopcentrum te brengen. Uit een sorteeranalyse van het aan huis ingezamelde grofvuil in 2011 bleek immers dat 37 % van het geanalyseerde afval mogelijk geschikt was voor materiaalrecuperatie. In 2016 en 2017 zwakte de daling van de hoeveelheid grofvuil echter af, en in 2018 werd er zelfs 0,5 kg per inwoner méér ingezameld dan in 2017. Eind 2018 waren er 14 gemeenten die nog niet in orde waren met de verplichte minimumtarieven voor de inzameling van grofvuil. De gemiddelde hoeveelheid grofvuil in deze gemeenten (36 kg/inwoner) is aanzienlijk hoger dan in gemeenten die wel minimumtarieven ingevoerd hebben (gemiddeld 21 kg/inwoner).

Betere sortering kan hoeveelheid huisvuil halveren

De hoeveelheid huisvuil per inwoner daalde veel minder sterk dan de hoeveelheid grofvuil (-3 % versus   -27 % tussen 2013 en 2018). Nochtans zit er in de Vlaamse huisvuilzak- en container nog heel wat afval dat selectief zou kunnen ingezameld worden. Een sorteeranalyse in 2013-2014 toonde dat ruim de helft van het huisvuil bestond uit recycleerbaar of composteerbaar afval: 44,5 % was afval waarvoor er in elke gemeente selectieve inzamelmogelijkheden bestaan of dat thuis kan gecomposteerd worden, 10,5 % was recycleerbaar afval dat niet overal selectief wordt ingezameld. De grootste fracties waren recycleerbaar verpakkingsafval (15 %), composteerbaar organisch keukenafval (9 %), tuinafval (6 %) en recycleerbaar papier- en kartonafval (exclusief verpakkingen; ruim 4 %). In 2019 zijn een aantal gemeenten gestart met de uitbreiding van de pmd-inzameling naar alle kunststof verpakkingen. In de loop van 2021 zal elke Vlaming al zijn plastic verpakkingen gescheiden kunnen aanbieden. Een uitdaging zal zijn om afzetmarkten te vinden voor al deze gesorteerde kunststoffen.

De hoeveelheid huisvuil kan uiteraard ook verminderen door het ontstaan van afval te voorkomen. Uit de sorteeranalyse blijkt dat 15,4 % van het huisvuil bestaat uit voedselafval (composteerbaar en niet-composteerbaar). 8,6 % (9,5 kg per inwoner) is niet te vermijden afval zoals koffiedrab, schillen van aardappelen, pitten, beenderen, enz. De overige 6,7 % (7,4 kg per inwoner) is voedselverlies dat kan vermeden worden. Bijna driekwart van deze vermijdbare fractie bestaat uit brood en banket, groenten en fruit.

Derde van gemeenten haalt doelstelling 2022

In 2018 varieerde de hoeveelheid restafval per gemeente van 70 tot 322 kg per inwoner, met een mediaan van 129 kg per inwoner (figuur 2). 38 % van de 300 gemeenten haalde minder dan 120 kg restafval per inwoner op, 5 % zamelde meer dan 180 kg per inwoner in.

In het Uitvoeringsplan huishoudelijk afval en gelijkaardig bedrijfsafval 2016-2022, zijn doelstellingen opgenomen voor de hoeveelheid restafval tegen 2022 op niveau van gemeenten. De 300 Vlaamse gemeenten werden ingedeeld in 9 clusters van gemeenten met een gelijkaardig sociaaleconomisch profiel. Elke cluster heeft een doelstelling op maat, variërend van 113 tot 258 kg per inwoner. Zo krijgen kustgemeenten een minder strenge doelstelling omdat ze omwille van toerisme meer restafval produceren dan bijvoorbeeld landelijke gemeenten. 167 gemeenten zamelden in 2016 een hoeveelheid restafval in die lager is dan de doelstelling voor de cluster waartoe ze behoren. Deze gemeenten hebben hun restafvalcijfer van 2016 als doel: de ingezamelde hoeveelheid restafval moet de volgende jaren gelijk blijven of verder dalen.

In 2018 waren er 106 gemeenten die hun doelstelling haalden. Van de 194 gemeenten die hun doelstelling niet haalden, zijn er 106 die een daling van minder dan 10 kg per inwoner moeten realiseren. 5 gemeenten zitten nog meer dan 50 kg per inwoner boven hun doelstelling.

www.milieurapport.be is een officiële website van de Vlaamse overheid

Elke dag opnieuw werkt de Vlaamse Milieumaatschappij aan het milieu van morgen. Water, lucht en milieurapportering zijn onze kerntaken.