Vlaanderen.be www.milieurapport.be
Je bent hier: Home / Milieuthema's / Aantasting ozonlaag / Dikte ozonlaag

Dikte van de ozonlaag boven Ukkel

De dikte van de ozonlaag op een bepaalde plaats is de dikte van de laag die overblijft als alle ozon uit de verticale kolom doorheen de atmosfeer boven die plaats onder een druk van 1 atmosfeer (1 013 hPa) gebracht wordt bij 0 °C. De dikte wordt uitgedrukt in Dobson Eenheden (DE), waarbij 1 DE gelijk is aan 0,01 mm ozondikte zoals hiervoor gedefinieerd. De gemiddelde dikte van de ozonlaag in de atmosfeer ligt tussen 230 en 500 DE en is afhankelijk van het seizoen en de plaats.

Evaluatie:
Laatst bijgewerkt: oktober 2018
Actualisatie: Jaarlijks
Contactpersoon: Igor Struyf

Wisselwerking tussen de ozonlaag en fenomenen

De dikte van de ozonlaag wordt op een complexe wijze beïnvloed door menselijke activiteiten en natuurlijke fenomenen. De productie van ozonafbrekende stoffen door de mens daalt dankzij de afspraken gemaakt in het Montreal-protocol en de verdergaande maatregelen vastgelegd in de EU-verordening 2009/1005/EG. De uitwerking op de ozonlaag is echter slechts op lange termijn waarneembaar.

Daarnaast heeft wetenschappelijk onderzoek aangetoond dat er ook verschillende interacties zijn met de klimaatverandering. Onder meer gaat een stijging van de temperatuur in de troposfeer gepaard met een daling van de temperatuur in de stratosfeer, wat de efficiëntie van de ozonafbrekende stoffen doet toenemen. Als gevolg daarvan zou het herstel van de ozonlaag (zelfs met afnemende chloor- en broomconcentraties) verder vertraagd kunnen worden. Ook andere natuurlijke fenomenen, zoals vulkaanuitbarstingen en wijzigingen van de algemene circulatie in de stratosfeer, beïnvloeden de toestand van de ozonlaag. De aantasting ervan ten gevolge van vulkaanuitbarstingen bijvoorbeeld is doorgaans wel van veel kortere duur.

Eerste tekenen van een wereldwijd herstel van de ozonlaag 

Het voortschrijdend jaargemiddelde van de dikte van de ozonlaag boven Ukkel (blauwe lijn) kan opgesplitst worden in drie perioden. Vóór 1980 was de dikte van de ozonlaag stabiel (zwarte volle lijn). Tussen 1980 en 1997 nam de dikte van de ozonlaag jaarlijks gemiddeld af met 0,24 % (rode lijn). Tijdens de periode 1997-begin 2018 nam de dikte jaarlijks gemiddeld toe met 0,22 % (groene lijn). De waarnemingen van satellieten boven Ukkel wijzen dus al enkele jaren in de richting van een herstel, al is het nog te vroeg om te spreken van een definitief herstel.

Onderzoekers kondigden enkele jaren geleden al aan dat de ozonlaag boven Europa en Canada dikker werd. In het VN-rapport Scientific Assessment of Ozone Depletion (2014) hebben onderzoekers toen voor het eerst in 35 jaar aangegeven dat de ozonlaag wereldwijd dikker wordt. In 2016 zijn de eerste tekenen van het herstel van de Antarctische ozonlaag vastgesteld door Solomon et al. (zie Science, 2016) – door gezamenlijke interpretatie van zowel waarnemingen als modelresultaten. Steinbrecht et al. (2017) bevestigen dat de tekenen van herstel van de ozonlaag ook zichtbaar zijn in de tijdreeksen van globale waarnemingen met satellieten, al is het (nog) niet mogelijk om de waargenomen toename van de hoeveelheid ozon direct te verbinden met de afname aan ozonafbrekende stoffen.

Dit betekent echter niet dat er de komende jaren geen ozongat meer zal voorkomen. Door de lange levensduur van de CFK’s in de atmosfeer zal een volledig herstel nog decennia op zich laten wachten: volgens de recente studie van Engel et al. (2017) zou het volledige herstel zelfs pas in 2060 te verwachten zijn (10 jaar later dan voordien aangenomen). Bovendien kunnen dynamische effecten en onzekerheden grote (jaar)schommelingen in de grootte van het ozongat veroorzaken.

Voor de dikte van de ozonlaag zijn er geen (beleids)doelstellingen.

Dit is een officiële website van de Vlaamse overheid