Deel deze pagina

Verzenden
NL EN

Verspreiding van zwevend stof

Wat is zwevend stof?

Zwevend stof (soms ook 'fijn stof' genoemd) is een mengsel van deeltjes van uiteenlopende samenstelling en afmeting in de lucht. De deeltjes worden ingedeeld in fracties op basis van hun grootte. PM10, PM2,5 en PM0,1 zijn de fracties van de deeltjes met een aerodynamische diameter (a.d.) kleiner dan respectievelijk 10, 2,5 en 0,1 µm. Deze fracties worden gezien als enkele van de belangrijkste luchtverontreinigende stoffen die leiden tot nadelige gezondheidseffecten. 

Gevolgen voor mens en milieu

Zowel het verhoogde voorkomen van luchtwegklachten, het aantal ziekenhuisopnames voor hart- en luchtwegklachten als vervroegde sterfte zijn in epidemiologische studies geassocieerd met deze fracties. De verbanden werden vastgesteld zowel bij kortstondige blootstelling (uren, dagen) aan hoge concentraties als bij langdurige blootstelling (jaren) aan lage concentraties. De kleinste deeltjes dringen het diepst door in de longen, waarlangs ze vrij gemakkelijk en snel in de bloedbaan terechtkomen.

De afzetting van zwevend stof op gebouwen leidt tot vervuiling en verwering, zodat een versnelde reiniging en onderhoud nodig zijn.

De Themabeschrijving Zwevend stof geeft meer uitleg bij het thema met onder meer informatie over bronnen, samenstelling, verspreiding en gezondheidseffecten van fijn stof.

Om zicht te krijgen op de mogelijke evoluties in de komende decennia heeft MIRA eind 2009 de Milieuverkenning 2030 gepubliceerd. Daarin zijn twee scenario's uitgewerkt voor fijn stof in Vlaanderen tot 2030 in het hoofdstuk luchtkwaliteit.

Info
Raadpleeg de bijhorende indicatoren aan de hand van bovenstaande selectie-tool of via de overzichtslijst onderaan deze pagina.

Onderzoeksrapporten

Onderzoeksrapport 'Modeloptimalisatie voor chemische subcomponenten van het BelEUROS-model' (2013) (pdf, 1,81 MB)

Onderzoeksrapport 'Bepaling van de best beschikbare grootschalige concentratiekaarten luchtkwaliteit voor België' (2013) (pdf, 8,2 MB)

Achtergronddocument Verspreiding van zwevend stof (2007) (pdf, 2,81 MB)

Onderzoeksrapport 'Verklarende factoren voor evoluties in luchtkwaliteit' (2010) (pdf, 3,42 MB)

Onderzoeksrapport 'Zwevend stof en fotochemische luchtverontreiniging - Visionair scenario Milieuverkenning 2030' (2010) (pdf, 14 MB)

Onderzoeksrapport 'Nieuw concept voor de emissie-preprocessor van BelEUROS (E-MAP)' (2008) (pdf, 1,08 MB)

Onderzoeksrapport 'Modelbouw en scenario-analyse Zwevend stof: Optimalisatie van modellering van fijn stof' (2006) (PDF, 2 MB)

Onderzoeksrapport 'Uitbreiding van de emissie-preprocessor van het Beleuros model voor fijn stof en naar de MIRA deelsectoren' (2005) (PDF, 1,2 MB)

Onderzoeksrapport 'Verspreidingsmodel voor zwevend stof in Vlaanderen: methodiek, modelscreening en -selectie' (2001) (PDF, 0,6 MB)

Andere publicaties

Luchtverontreiniging en verkeer - welke rol speelt verkeer in de stof- en ozonproblematiek ? (2005) (PDF, 0,8 MB)

Zwevend stof - Waarom overschrijden we de norm? (2006) (PDF, 754 KB)

Verbanden

Zware metalen, afkomstig uit smelterijen en van het verkeer, en ook PAK’s, dioxines en roet bevinden zich hoofdzakelijk in de fijne fractie van zwevend stof. Zware metalen kunnen zich echter ook in de grovere fractie bevinden, voornamelijk in de omgeving van industriële installaties (Verspreiding van zware metalenVerspreiding van persistente organische polluenten (POP’s)).
NOx en SO2 zijn beide precursoren (voorlopers) van zwevend stof die ook bijdragen tot verzuring (Verzuring). Daarnaast is NOx ook een precursor van ozon (Fotochemische luchtverontreiniging).
Sommige deeltjes kunnen vanwege hun verstrooiing en absorptie-eigenschappen de stralingsbalans van de aarde verstoren, en zo het weer en het klimaat beïnvloeden.

In een rapport van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) spreekt men van een nettobijdrage aan het broeikaseffect door roetdeeltjes en een direct matigend effect van sulfaataerosolen en aerosolen afkomstig van biomassaverbranding. In tegenstelling tot de effecten van de broeikasgassen CO2, CH4 en N2O is de rol van stofdeeltjes in het broeikaseffect nog onzeker (Klimaatverandering).

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.