Deel deze pagina

Verzenden
NL EN

Vermesting

Wat is vermesting?

Vermesting is de aanrijking van bodem, water en lucht met nutriënten (stikstof, fosfor, kalium) waardoor ecologische processen en natuurlijke kringlopen verstoord worden. Het gebruik van meststoffen, afvalwaterlozingen, verbrandingsprocessen en het storten van huishoudelijk afval en waterzuiveringsslib leiden tot vermestende emissies.

Gevolgen voor mens en milieu

Vermesting kan lokale, regionale en mondiale gevolgen hebben.
  • Lokaal leidt vermesting tot verhoogde nitraat- en fosfaatconcentraties in oppervlakte- en grondwater en dus vervuiling van drinkwatervoorraden, tot achteruitgang van de biodiversiteit in (natuur-) gebieden en mogelijk tot kwalitatieve achteruitgang van voedingsgewassen (en hun effect op de volksgezondheid).
  • Regionaal treedt eutrofiëring van zoet en zout oppervlaktewater op. Het water wordt met andere woorden verrijkt met voedingsstoffen, wat een negatief effect heeft op het waterleven. Planten zoals algen gaan zich explosief ontwikkelen, waardoor er minder licht in het water kan doordringen en sommige anaërobebacteriën meer actief worden. Hierdoor kunnen sommige vissen en andere organismen niet meer blijven leven.
  • Mondiaal verhoogt de uitstoot van lachgas, een belangrijk broeikasgas.

De verbanden tussen emissies, concentraties, deposities en gevolgen voor mens, natuur en economie zijn vooral complex voor stikstof wegens de vele omzettingen die kunnen optreden. Deze omzettingen veroorzaken vertragingen, waardoor de effecten van sommige maatregelen niet onmiddellijk meetbaar zijn.
 
In de themabeschrijving Vermesting vindt u meer informatie over vermesting in algemene termen. Wat is vermesting? Hoe komt het tot stand? Hoe is het zichtbaar? En wat zijn de gevolgen?

Info
Raadpleeg de bijhorende indicatoren aan de hand van bovenstaande selectie-tool of via de overzichtslijst onderaan deze pagina.
Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.

Onderzoeksrapporten

Themabeschrijving 'Vermesting' (2013) (pdf, 781 KB)

Onderzoeksrapport 'Begroting van stikstof- en fosforstromen in Vlaanderen' (2013) (pdf, 3,16 MB)

MIRA-AMS rapport 'Bodembalans van de Vlaamse landbouw, cijfers voor 2007-2009' (2011) (pdf, 975 KB)

Achtergronddocument Vermesting (2011) (pdf, 1,30 MB)

Onderzoeksrapport 'Opstellen analysetool voor bepaling overschrijding kritische lasten in GIS-omgeving' (2008) (pdf, 3,20 MB)

Onderzoeksrapport 'Nutriëntenexcretie door melkvee: coëfficiënten in dynamisch perspectief' (2006) (PDF, 0,5 Mb)

Onderzoeksrapport 'Toekomstverkenning landbouw en milieu: het SELES-model' (2006) (PDF, 0,9 Mb)

Onderzoeksrapport 'Het driesporen-mestbeleid: evaluatie en toekomstverkenning' (2004) (0,8 MB)

Onderzoeksrapport 'Kunstmestgebruik en gewasproductie als activiteiten van de nutriëntenemissie' (2002) (PDF, 1 MB)

Onderzoeksrapport 'Ontwikkeling en integratie van gevoeligheidskaarten voor verzuring en vermesting van ecosystemen in Vlaanderen' (2001) (PDF, 0,7 MB))

Andere publicaties

Grondwater - Geen kwaliteit zonder kwantiteit (2006) (pdf, 3,7 MB)

Vermesting - Bijkomende inspanningen nodig om waterkwaliteit te verbeteren (2006) (pdf, 830 KB)

Landbouw - Druk door nutriënten, biodiversiteit onder druk (2005) (PDF, 0,5 MB)

Verbanden

Via de verliezen die optreden, heeft dit thema directe verbanden met de thema’s Kwaliteit oppervlaktewater, Verzuring, Gevolgen voor natuur en broeikaseffect (Klimaatverandering). Indirect zijn er ook verbanden met Afval (gebruik organische afvalstoffen), Waterkwantiteit en Geurhinder. De belangrijkste vervuiler is de Landbouw.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.