Deel deze pagina

Verzenden

Klimaatverandering

Wat is klimaatverandering?

Klimaatverandering is een rechtstreeks gevolg van de oplopende concentraties aan broeikasgassen in onze atmosfeer. Die gassen laten de invallende zonnestralen door, maar houden de door de aarde teruggekaatste warmte tegen. Dit fenomeen is bekend als het broeikaseffect. Koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O) zijn enkele belangrijke broeikasgassen.

Sinds het begin van het industriële tijdperk (1750) is de concentratie van broeikasgassen in onze atmosfeer sterk toegenomen. Er zijn steeds meer bewijzen dat de temperatuurstijging die we de laatste vijftig jaar waarnemen, grotendeels toe te schrijven is aan menselijke activiteiten (bv. gebruik van fossiele brandstoffen en ontbossing).

De oplopende broeikasgasconcentraties leiden tot een globale klimaatverandering met nog deze eeuw:

  • een verhoging van de gemiddelde temperatuur op wereldschaal met 1,1 tot 6,4 °C;
  • een toe- of afname van de neerslaghoeveelheden naargelang de regio;
  • een stijging van het zeeniveau met 18 tot 59 cm.

Overstromingen, droogtes en verspreiding van ziektes (bv. malaria) zijn enkele van de te verwachten gevolgen. 

Voor het meest recente overzicht van de uitstoot aan broeikasgassen en een actueel beeld van de bijhorende gevolgen kan u terecht in de indicatorfiches bij dit milieuthema.

In de Themabeschrijving Klimaatverandering vindt u meer informatie over het hoe en waarom van klimaatverandering. Daarnaast behandelt dit document in drie afzonderlijke bijlagen ook volgende capita selecta:

  • opname (sink) en emissie (source) van broeikasgassen ten gevolge van landbedekking en landgebruik;
  • mogelijkheden en beperkingen van carbon capturing and storage of CCS;
  • de gevolgen van klimaatverandering voor de economie.

Scenario's voor Vlaanderen tot 2030, 2050 en zelfs 2100

Wat zijn de verwachtingen voor klimaatverandering in Vlaanderen en omgeving voor de toekomst? Welke gevolgen heeft dit? En hoe kunnen we ons tijdig aanpassen om de effecten van klimaatverandering op te vangen? Deze vragen krijgen een antwoord in het MIRA Klimaatrapport 2015, over waargenomen en toekomstige klimaatveranderingen.

Aan de hand van scenario’s is de bandbreedte van de verwachtingen tegen 2030, 2050 en zelfs 2100 in beeld gebracht. Ze zijn gebaseerd op de meest recente scenario’s uit het 5de Assessment Report van het International Panel on Climate Change (IPCC) van de Verenigde Naties. Bovendien wordt met behulp van een nieuwe generatie fijnschalige klimaatmodellen voor onze regio nagegaan welke ruimtelijke verschillen in klimaatverandering zich kunnen aftekenen binnen Vlaanderen en omgeving.

Ook de mogelijke gevolgen van klimaatverandering voor de volksgezondheid (hitte-eilandeffect, luchtkwaliteit) en het waterbeheer (overstromingen, droogtes) krijgen de nodige aandacht, net als de strategieën en acties nodig om de klimaatimpact te beperken.

Tot slot staat dit rapport ook stil bij de dreiging van een plotse omslag in ons klimaat, en hoe om te gaan met de onzekerheden die inherent verbonden zijn met de klimaatscenario’s.

 

Info
Raadpleeg de bijhorende indicatoren aan de hand van bovenstaande selectie-tool of via de overzichtslijst onderaan deze pagina.
Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.

Topicrapporten

MIRA Klimaatrapport 2015, over waargenomen en toekomstige klimaatveranderingen (2015) (pdf, 16,3 MB)

Toekomstverkenningen

MIRA Klimaatrapport 2015, over waargenomen en toekomstige klimaatveranderingen (2015) (pdf, 16,3 MB)

Onderzoeksrapporten

Indicatoren van het stedelijk hitte-eiland in Vlaanderen (2015) (pdf, 5,5 MB)

Actualisatie en verfijning klimaatscenario’s tot 2100 voor Vlaanderen - Appendix 3: Ruimtelijke patronen voor België op basis van Europese en Belgische fijnmazige klimaatmodellen (2015) (pdf, 6,2 MB)

Actualisatie en verfijning klimaatscenario’s tot 2100 voor Vlaanderen - Appendix 2: Nieuwe modelprojecties voor Ukkel op basis van globale klimaatmodellen (2015) (pdf, 3,1 MB)

Actualisatie en verfijning klimaatscenario’s tot 2100 voor Vlaanderen - Appendix 1: Nieuwe modelprojecties voor Ukkel op basis van Europese en Belgische fijnmazige klimaatmodellen (2015) (pdf, 1,3 MB)

Actualisatie en verfijning klimaatscenario’s tot 2100 voor Vlaanderen (2015) (pdf, 2,1 MB)

Themabeschrijving Klimaatverandering (2012) (pdf, 2,6 MB)

Onderzoeksrapport 'Regionalisatie van Belgisch TIMES model ter uitvoering van langetermijnverkenningen voor energie en broeikasgasemissies in Vlaanderen' (2012) (pdf, 1,54 MB)

Achtergronddocument Klimaatverandering (2008) (pdf, 4,1 MB)

Onderzoeksrapport 'Klaar voor wat komt? Over de invoering van klimaatadaptatiebeleid in Vlaanderen' (2011) (pdf, 3,72 MB)

Onderzoeksrapport 'Impact op mens en economie t.g.v. overstromingen bekeken in het licht van wijzigende hydraulische condities, omgevingsfactoren en klimatologische omstandigheden' (2006) (pdf, 3,89 MB)

Onderzoeksrapport 'Analyse energiegegevens en CO2-emissies onder het Europese Emissiehandelsysteem (ETS) in vergelijking met totaal energieverbruik en CO2-emissies in Vlaanderen' (2010) (pdf, 890 KB)

Andere publicaties

Klimaatverandering - Hoogtij(d) in klimaatbeleid (2006) (pdf, 1,13 MB)

Energie - Zoektocht naar milieuvriendelijke energievormen (2005) (pdf, 0,5 MB)

Verbanden

In Vlaanderen is meer dan 84 % van de broeikasgasemissies een rechtstreeks gevolg van energiegebruik en -productie. De link tussen energie en de broeikasgasproblematiek wordt ook behandeld in het sectorhoofdstuk Energie.

Stoffen die een invloed hebben op het broeikaseffect spelen vaak ook een rol in andere milieuthema’s. Sommige broeikasgassen, nl. CFK’s en HCFK’s, zijn ook verantwoordelijk voor de afbraak van de ozonlaag (Aantasting van de ozonlaag). Verzurende stofdeeltjes (Verspreiding van zwevend stof en Verzuring) beïnvloeden de reflectie-eigenschappen van wolken en hebben meestal een afkoelend effect op het klimaat. Het verband met het thema Fotochemische luchtverontreiniging is zowel rechtstreeks als onrechtstreeks. Rechtstreeks, omdat ozon een broeikasgas is met steeds toenemende achtergrondconcentraties. Onrechtstreeks, vanwege het hydroxylradicaal (een tussenproduct in de ozonvorming) dat de levensduur en dus het effect van broeikasgassen zoals CH4 , HCFK’s en HFK’s inkort. Landbemesting, verteringsprocessen bij herkauwers en mestverwerking zijn belangrijke bronnen van de broeikasgassen CH4 en N2O (thema Vermesting). Afvalverwerking leidt tot emissies van CO2 en CH4.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.