Deel deze pagina

Verzenden
NL EN

Hinder door lawaai, geur en licht

In het dichtbevolkte en geïndustrialiseerde Vlaanderen worden de inwoners vaak gehinderd door geluid, geur en licht. Hinder is een onaangenaam zintuiglijk gevoel met zowel een objectief als een subjectief karakter. In tegenstelling tot andere milieuvervuilingen waarvan de mens zich meestal niet onmiddellijk bewust is, is hinder onmiddellijk merkbaar. Dit zorgt voor een aantasting van onze levenskwaliteit op geestelijk en lichamelijk vlak.

Lawaai bedreigt in belangrijke mate de levenskwaliteit. Transport is een aanzienlijke bron van geluidshinder. Veranderende leefgewoontes hebben een invloed op verstoring door recreatie- en burengeluid, twee niet onbelangrijke bijdragen. Lawaai kan leiden tot slaapverstoring, stress en zelfs hart- en vaatziekten.

Geur begint met de emissie van vluchtige verbindingen die zich in de lucht verspreiden en waargenomen worden met de menselijke neus. Stank treedt op wanneer het waarnemen van geuren als hinderlijk wordt ervaren. De mate van hinder wordt bepaald door de frequentie, duur, intensiteit en aard van de geur, door de variabiliteit in de tijd van de geurconcentratie en door context en sociaal psychologische factoren. Geurhinder kan zelfs leiden tot o.a. hoofdpijn, stress en braakneigingen.

Lichthinder is de overlast veroorzaakt door kunstlicht, als regelrechte verblinding, als verstorende factor bij het verrichten van avondlijke of nachtelijke activiteiten, of als bron van onbehagen. Onder meer astronomen ondervinden hier last van. Ook dieren zijn gevoelig voor lichthinder: het versnippert en beïnvloedt hun leefgebied, en verstoort hun bioritme. Voor planten werden weinig of geen nadelige effecten vastgesteld, met uitzondering van vorstschade door het langer vasthouden van de bladeren in de herfst. Lichtvervuiling is de verhoogde helderheid van de nachtelijke omgeving door overmatig en verspillend gebruik van kunstlicht. Het grote aantal verlichte wegen en de verlichting in de glastuinbouw zijn gekende bronnen van lichthinder en lichtvervuiling.

De Themabeschrijving Lichthinder geeft meer informatie over de problematiek van lichthinder met o.a. een beschrijving van verschillende soorten lichthinder, lichthinder in de omgeving en enkele maatregelen om lichthinder te voorkomen.
De Themabeschrijving Geurhinder geeft meer informatie over de problematiek van geurhinder met o.a.  een beschrijving van meetmethoden voor geurhinder, effecten van geurhinder en maatregelen om geurhinder te verminderen.
De Themabeschrijving Lawaai geeft meer informatie over de problematiek van geluidshinder met o.a. een beschrijving van relevante fysische grootheden, gezondheidseffecten van geluidshinder en maatregelen om geluidshinder te verminderen.

Om zicht te krijgen op de mogelijke evoluties in de komende decennia heeft MIRA eind 2009 de Milieuverkenning 2030 gepubliceerd. Daarin zijn drie scenario's uitgewerkt voor lawaai in Vlaanderen tot 2030.
Info
Raadpleeg de bijhorende indicatoren aan de hand van bovenstaande selectie-tool of via de overzichtslijst onderaan deze pagina.
Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.

Onderzoeksrapporten

Actualisatie van de geluidsindicatoren (2014) (pdf, 1,93 MB)

Themabeschrijving Lichthinder (2013) (pdf, 1,79 MB)

Themabeschrijving Geurhinder (2013) (pdf, 714 KB)

Themabeschrijving Lawaai (2013) (pdf, 1,58 MB)

Onderzoeksrapport 'Indicatoren vliegtuiglawaai - situatie 2012' (2013 (pdf, 2,08 MB)

Achtergronddocument Lichthinder (2007) (pdf, 2,17 MB)

Achtergronddocument Lawaai (2007) (pdf, 4,47 MB)

Achtergronddocument Geurhinder (2007) (pdf, 1,47 MB)

Onderzoeksrapport "Geluidsdruk door wegverkeer - actualisering van geluidsdrukniveaus door wegverkeer op basis van geluidskaarten en berekening van potentiële hinder" (2012) (pdf, 1,44 MB)

Onderzoeksrapport "Indicatoren Vliegtuiglawaai-situatie 2010" (2012) (pdf, 927 KB)

Onderzoeksrapport 'Geluidsniveaus veroorzaakt door wegverkeer in Vlaanderen' (2010) (pdf, 718 KB)

Onderzoeksrapport "Methode voor het bepalen van de hemelluminantie" (2007) (pdf, 4,8 MB)

Onderzoeksrapport "Geurhinder door verkeer" (2006) (pdf, 1,5 MB)

Onderzoeksrapport: "Geluidsniveaus veroorzaakt door wegverkeer in Vlaanderen: vijf jaar later" (2002) (pdf, 0,7 MB)

Andere publicaties

Hinder - Verschillende wegen voor aanpak van hinder door wegverkeer (2007) (pdf, 714 KB)

Verbanden

De voornaamste veroorzaker van geluidshinder, transport, is ook de grootste bron van geur- en lichthinder. Lawaai verstoort ook in grote mate de natuur, met een vermindering van de biodiversiteit als gevolg (Gevolgen voor natuur). Als gevolg van een hoge concentratie van activiteiten in de steden is de geluidshinder het grootst in het stedelijke milieu (Stedelijk milieu).

Er bestaan verbanden tussen het thema stank en de thema's verspreiding van vluchtige organische stoffen (VOS), vermesting, verzuring, beheer van afvalstoffen, kwaliteit oppervlaktewater. Zo kunnen een aantal maatregelen ter bestrijding van de ammoniakemissies (Vermesting en Verzuring) ook een gunstig effect hebben op de reductie van geuremissies. Tot de groep van de gevaarlijke stoffen behoren vluchtige organische stoffen (Verspreiding van VOS) die reeds bij lage concentraties geurhinder veroorzaken. Eventuele emissies van geurcomponenten uit afvalverwerkingsinstallaties (composteren, verbranden) en stortplaatsen (Beheer van afvalstoffen) kunnen geurhinder veroorzaken. Ook verontreinigd oppervlaktewater en slecht werkende waterzuiveringsinstallaties (Kwaliteit oppervlaktewater) en de sector Transport zijn bronnen van geurhinder.

Uitbundige en niet strikt nodige verlichting gaat gepaard met energieverspilling en een groter elektriciteitsverbruik (Energie). Ook met het thema versnippering is er een verband.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.