Deel deze pagina

Verzenden
NL EN

Aantasting van de ozonlaag

De ozonlaag in de stratosfeer (hogere atmosfeer) beschermt het aardoppervlak tegen de schadelijke ultraviolette straling (UV) van de zon. Een verdunning van de ozonlaag veroorzaakt een verhoogde UV-stralingsintensiteit op aarde. Dit heeft schadelijke gevolgen voor de mens (huidkanker) en andere organismen.

De afbraak van ozon in de stratosfeer heeft natuurlijke oorzaken zoals bijvoorbeeld vulkaanuitbarstingen. Maar ook een aantal gechloreerde en gebromeerde koolwaterstoffen die de mens in verscheidene toepassingen gebruikt (als koelmiddel, blaasmiddel, solvent, ontsmettingsmiddel, drijfgas en brandbestrijdingsmiddel) hebben een ozonafbrekend vermogen. Sinds 1987 worden daarom in het kader van het Protocol van Montreal wereldwijd maatregelen getroffen om de productie en het gebruik van ozonafbrekende stoffen in deze toepassingen te beperken, met als doel de verdunning van de ozonlaag tegen te gaan.

Meer informatie over dit thema vindt u in de Themabeschrijving Aantasting van de ozonlaag. Dit document omschrijft de eigenschappen en de toepassingen van de verschillende groepen ozonafbrekende stoffen en de wetgeving over de uitfasering van de productie en het gebruik ervan. Daarnaast is er aandacht voor het reactiemechanisme van de verdunning van de ozonlaag in de stratosfeer en de gevolgen van een aangetaste ozonlaag op de gezondheid en op de ecosystemen.
Info
Raadpleeg de bijhorende indicatoren aan de hand van bovenstaande selectie-tool of via de overzichtslijst onderaan deze pagina.
Uw eigen indicatorrapport
Voeg deze fiche toe aan uw eigen 'Indicatorrapport à la carte' door hierboven aan te klikken.

Onderzoeksrapporten

Themabeschrijving Aantasting van de ozonlaag (2013) (pdf, 346 KB)

Achtergronddocument Aantasting van de ozonlaag (2010) (pdf, 1,24 MB)

Verbanden

Sommige ozonafbrekende stoffen zoals CFK’s (chloorfluorkoolstoffen) en in mindere mate HCFK’s (chloorfluorkoolwaterstoffen) dragen bij tot het broeikaseffect (Klimaatverandering). HFK’s (fluorkoolwaterstoffen), die vaak gebruikt worden als vervangproduct voor CFK’s en HCFK’s, hebben geen ozonafbrekend vermogen maar leveren wel een aanzienlijke bijdrage aan het broeikaseffect. Er bestaan nog andere verbanden tussen klimaatverandering en de aantasting van de ozonlaag: door de stijging van de temperatuur in de troposfeer (lagere atmosfeer) zal de temperatuur in de stratosfeer (hogere atmosfeer) dalen. Mogelijk neemt hierdoor de efficiëntie van de ozonafbrekende stoffen toe. Als gevolg hiervan zou het herstel van de ozonlaag (zelfs met afnemende concentraties van ozonafbrekende stoffen) verder vertraagd worden. Er is ook een verband met het thema Fotochemische luchtverontreiniging. Door de verhoging van de intensiteit van de UV-straling reageren vluchtige organische stoffen en stikstofoxiden met elkaar en vormen ze ozon.

DPSI-R (de verstoringsketen)

De verstoringsketen is een veelgebruikt analysekader in de internationale milieurapportering. De keten schematiseert de oorzaken tot en met de gevolgen van de milieuproblemen.

Schakel 1 Driving forces (Maatschappelijke activiteiten) de onderliggende oorzaken van de milieuproblemen (productie, consumptie, transport, recreatie, enz.)
Schakel 2 Pressure (Druk) de directe oorzaken van de verstoringen brongebruik (energie, water, ruimte, grondstoffen) emissies (lozingen naar lucht, water en bodem, afval)
Schakel 3 State (Toestand) de resulterende toestand in lucht, water en bodem
Schakel 4 Impact (Impact) een inschatting van de negatieve gevolgen van de milieukwaliteit voor mens, natuur en economie
Schakel 5 Response (Respons) het (beleids)antwoord op deze verstoringen

Indicators



DPSIR-chain

The DPSI-R chain is a frequently used analysis framework in international environmental reporting. The DPSI-R chain outlines the causes to the impacts of environmental problems.

Link 1 Driving forces the underlying causes of environmental problems (production, consumption, transportation, recreation, etc.)
Link 2 Pressure the direct causes of the disturbances from resource use (energy, water, space, materials) and emissions (discharges to air, water and soil, waste)
Link 3 State the resulting state in air, water and soil
Link 4 Impact an estimate of the negative effects of the environmental quality for man, nature and economy
Link 5 Response the (policy) response to these disturbances

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.

Indicatoren

positieve evolutie Positieve evolutie, met de doelstelling binnen bereik, of gunstige toestand.
onduidelijke evolutie Geen of beperkte evolutie, maar onvoldoende om de doelstelling te bereiken, of neutrale toestand.
negatieve evolutie Negatieve evolutie, verder weg van de doelstelling, of ongunstige toestand.
onvoldoende informatie beschikbaar Onvoldoende informatie.
De toekenning van smileys is geen exacte wetenschap maar veeleer een expertoordeel. Het 'oormerken' van indicatoren houdt onmiskenbaar het gevaar in van te sterke vereenvoudiging. Daarom wil de smiley de lezer vooral aanzetten om de bijhorende indicatorbeschrijving te lezen.