|
Download Pdf
|
Print
|
Oppervlakte natuur met overschrijding van de kritische last verzuring
|
 |
De draagkracht van de natuur (bos, heide en soortenrijk grasland) voor atmosferische depositie wordt uitgedrukt als de kritische last. Dit is de maximaal toelaatbare depositie per eenheid van oppervlakte voor een bepaald ecosysteem zonder dat er – volgens de huidige kennis – op termijn schadelijke effecten (aantasting biodiversiteit, wortelschade) optreden.
De kritische last verzuring houdt rekening met het gecombineerde effect van verzurende zwavel- en stikstofdepositie. Om deze kritische last te bepalen kunnen - in toenemende mate van strengheid - verschillende criteria gehanteerd worden: bescherming van het grondwater, bescherming van bomen tegen wortelschade door aluminiumvergiftiging, behoud van het zuurbufferend vermogen van de bodem.
Druk op ecosystemen door verzuring daalt, maar nog lange weg te gaan
Verzuring berokkent schade aan vegetatie. De biodiversiteit wordt aangetast en er treedt wortelschade op. Per vegetatietype zijn ‘kritische lasten’ voor verzuring bepaald, gebaseerd op het verzurende effect van atmosferiche N- en S-depositie. Als deze depositiegrenswaarden overschreden worden, leidt dit op termijn tot schadelijke effecten op de vegetatie.
In 2008 werd de kritische last voor verzuring overschreden op 42 % van de totale oppervlakte terrestrische ecosystemen (bos, heide en soortenrijk grasland) in Vlaanderen. Ter vergelijking: in de EU-25 werd deze kritische last in 2004 maar op 15 % van de oppervlakte natuur overschreden. De doelstelling van het MINA-plan 4 (2011-2015) is het percentage oppervlakte met overschrijding terug te brengen tot 20 % tegen 2015. Als Europese langetermijndoelstelling is vastgelegd dat de kritische lasten verzuring in geen enkel ecosysteem overschreden mogen worden.
De druk door verzuring daalt zowel in bos, heide als soortenrijk grasland. De druk op bossen blijft het grootst. Tussen 2007 en 2008 daalde de totale oppervlakte natuur met overschrijding met 18 %. Deze daling hangt samen met een afname van de verzurende emissie en depositie. Daarnaast kan de omvorming van naaldbos naar loofbos de gevoeligheid voor verzuring verminderen. Een daling van de druk op ecosystemen in Vlaanderen leidt echter niet direct tot een evenredig herstel van de bodem en de biodiversiteit. Dit herstel is een zeer langzaam proces, dat onder meer afhangt van de duur en de mate van de historische overschrijding. Bijkomende inspanningen blijven nodig om de emissie van verzurende stoffen naar de lucht te beperken .
Overschrijding afhankelijk van plaatselijke depositie, maar ook van bodemtype en aard vegetatie
De geografische spreiding bevestigt de verbetering in 2008 t.o.v. 1990, maar toont evenzeer aan dat nog heel wat ecosystemen blootgesteld blijven aan deposities hoger dan hun kritische last verzuring. De kaarten tonen ook dat de mate waarin de kritische last voor ecosystemen wordt overschreden, sterk verschilt binnen Vlaanderen. De kaarten zijn gedeeltelijk een weerspiegeling van de deposities over Vlaanderen: gebieden met hoge overschrijding zijn veelal gelegen op plaatsen met hoge deposities. Dit geldt echter niet voor natuurgebieden waar (nog) voldoende zuurbufferende capaciteiten in de bodem aanwezig zijn of voor minder gevoelige ecosystemen. Bovendien speelt naast de grootte van de kritische last ook de bebladering en de hoogte van de vegetatie een rol. Naaldbos vangt gemiddeld meer zuurdepositie dan loofbos door zijn permanente fijne bladeren (naalden).
Laatst bijgewerkt
December 2011