Download Pdf Print
geen 

Concentratie zwarte rook en zwarte koolstof in lucht

State (milieukwaliteit), legende opent in pop-up

De roetdeeltjes in de lucht die ontstaan bij verbrandingsreacties (bv. dieselmotoren of houtverbranding) zijn vermoedelijk de meest schadelijke fractie van het zwevend stof. Roetdeeltjes hebben typisch een grootte van ongeveer 300 nm (0,3 µm). Indicatoren die de fractie roetdeeltjes weergeven in de lucht zijn zwarte rook en zwarte koolstof. Beiden worden met een optische methode gemeten.

In de jaren '50 werd de algemene luchtkwaliteit vooral bepaald door zwaveldioxide (SO2) en zwarte rook, o.a. door het gebruik van steenkool. Zo kwam deze fractie vrij vroeg onder de aandacht. Door maatregelen  die in het verleden genomen zijn, is de concentratie van het zwarte rook over de decennia heen sterk gezakt en ebde de interesse voor deze indicator ook weg. Recent is er opnieuw aandacht voor zwarte rook, deze keer als verkeersgerelateerde indicator.
De laatste jaren wordt ook de fractie zwarte koolstof gemeten. Zwarte koolstof bestaat uit de fractie van fijne stofdeeltjes die bestaan uit koolstof met een donkere kleur. Deze fractie wordt vrijwel uitsluitend door menselijke activiteiten veroorzaakt. Een vergelijkbare fractie, die echter niet met een optische methode gemeten wordt, is de elementaire koolstof. Beiden zijn een maat voor kankerverwekkende roetdeeltjes in de lucht. Zwarte koolstof heeft naast die gezondheidseffecten ook een directe invloed op de klimaatverandering door licht- en warmte-absorptie.

Figuren

Glijdende jaargemiddelde concentratie zwarte rook (Vlaanderen, 1970-2009)
Bron: VMM

Cijfers en figuur in Excel.
Jaargemiddelde concentratie zwarte koolstof (Vlaanderen, 2007-2010)
Bron: VMM

Cijfers en figuur in Excel.

Verloop

Zwarte rook in Vlaanderen

In de periode 1970 tot 1980 is de jaargemiddelde concentratie zwarte rook in Vlaanderen gedaald van 49 µg/m³ tot beneden 20 µg/m³. Nadien is de tendens eerder schommelend tot stabiel, maar de concentratie aan zwarte rook blijft op uitzondering van 1985 beneden 20 µg/m³. De hoogste concentraties worden voornamelijk teruggevonden in de steden. De Europese grens- en richtwaarden voor zwarte rook werden in 1999 ingetrokken (1999/30/EC artikel 9).

Zwarte koolstof in Vlaanderen

Sinds 2007 meet de VMM zwarte koolstof in een aantal meetpunten in Vlaanderen. In 2010 had de VMM 8 meetpunten voor zwarte koolstof. De hoogste jaargemiddelde zwarte koolstofconcentratie in 2010 was 3,0 µg/m³ en werd opgemeten in het meetstation van Borgerhout. Dit meetstation ligt dicht bij druk verkeer. De laagste jaargemiddelde zwarte koolstofconcentratie werd opgemeten in Stabroek en bedroeg 1,7 µg/m³. Er zijn nog te weinig metingen om een beduidende tijdstrend te bepalen. Er zijn nog geen normen van kracht of in opmaak voor zwarte koolstof.

Meer info

Laatst bijgewerkt

Januari 2012

Contactpersoon bij MIRA

Myriam  Bossuyt

Woordenboek

Zwarte koolstof
fractie van fijne stofdeeltjes bestaande uit koolstofdeeltjes met een donkere kleur.
Glijdende jaargemiddelde concentratie
glijdende jaargemiddelden berekend om de maand. bv. in december 1990 werd de glijdende jaargemiddelde concentratie berekend over de periode januari 1990 tot en met december 1990. Deze voor januari 1991 werd berekend over de periode februari 1990 tot en met januari 1991; deze voor februari 1991 werd berekend over de periode maart 1990 tot en met februari 1991; enz.
Zwarte rook
fijn verdeeld zwart stof waarvan de deeltjes voldoende kleine afmetingen hebben om zich in suspensie in de lucht te bevinden. Ze zijn voornamelijk samengesteld uit verbrandingsresten.