Download Pdf Print
onduidelijke evolutie, legende opent in pop-up 

Zware metalen in grondwater

State (milieukwaliteit), legende opent in pop-up

De aanwezigheid van zware metalen in het Vlaamse grondwater werd in totaal voor 9 verschillende parameters onderzocht, met name arseen-, nikkel-, zink-, cadmium-, chroom-, kwik-, lood-, koper- en kobaltionen.
De analyseresultaten 2010 zijn afkomstig van de putten van het freatisch grondwatermeetnet en het primair grondwatermeetnet. Ze worden getoetst aan de nieuwe grondwaterkwaliteitsnormen (Besluit van de Vlaamse regering van 21 mei 2010) . Verder worden de gegevens aan de achtergrondniveaus gekoppeld, die via hetzelfde besluit zijn vastgelegd. Een achtergrondniveau is de concentratie van een stof of de waarde van een indicator in een grondwaterlichaam die overeenkomt met onbestaande of zeer geringe, antropogene veranderingen van de ongerepte toestand.

Van zodra de gemiddelde concentratie voor een metaal hoger ligt dan de norm, en eventueel het achtergrondniveau, bevindt de meetlocatie voor het desbetreffende grondwaterlichaam zich in een slechte toestand voor zware metalen (principe van ‘one out all out’). Als er metingen op meerdere dieptes per locatie in hetzelfde grondwaterlichaam gebeurden (multilevel-putten), wordt de hoogste gemiddelde concentratie in rekening gebracht.

Omdat kobaltionen niet voor het volledige meetnet bepaald zijn en er geen vastgelegde normen voor bestaan en kwikionen niet in hogere concentraties worden vastgesteld, beperkt de uitgevoerde analyse zich tot de overige 7 parameters.

Figuren

Zware metalen in grondwater (Vlaanderen, 2010)
Bron: VMM

Verloop

Meeste problemen in Kempen en delen van West-Vlaanderen

In totaal bevindt 15 % van de meetlocaties zich in een slechte toestand voor zware metalen. Meetlocaties in slechte toestand komen vooral voor in de regio van de Kempen en kleinere gebieden in West-Vlaanderen (heuvelruggen). Bij de interpretatie van de gegevens op kaart moet rekening gehouden worden met het driedimensionaal karakter van grondwatersystemen rekening worden gehouden. Sommige van de gevisualiseerde overschrijdingen bevinden zich in diepere onderliggende grondwaterlichamen.

Meeste overschrijdingen voor nikkel

Nikkel zorgt op 9 % van de meetlocaties voor een overschrijding. Voor arseen is dat 5 % en voor zink 3 %. Cadmium kan lokaal tot problemen leiden (1 % overschrijding). Arseenconcentraties komen eerder verspreid voor waarbij de hoogste concentraties vooral in de Kempen en de kuststreek te vinden zijn. Overschrijdingen voor zink en cadmium komen vaak samen voor met overschrijdingen voor nikkel. Chroom, lood en koper zorgen bijna nooit voor overschrijdingen. Dit wordt natuurlijk ook door de parametergerelateerde kwaliteitsnormen en lichaamsspecifieke achtergrondniveaus bepaald. Bovendien worden vooral lood en koper veel sterker gebonden aan organische substanties, kleimineralen en ijzer- en mangaan(hydro-)oxiden (hogere adsorptiecapaciteit), waardoor ze minder mobiel zijn dan bijvoorbeeld nikkel, cadmium en zink.

Het merendeel van de locaties met een overschrijding voor nikkel bevindt zich in de regio van de Kempen. Mogelijke oorzaak zijn de (historische) metallurgische activiteiten met inbegrip van de mijnbouw en de oplossing van nikkelhoudende mineralen zoals pyriet. Ook de zuidelijke heuvelrug in West-Vlaanderen kent enkele locaties met een nikkelprobleem, maar de oorzaak is minder duidelijk. Het grondwater is er, net zoals in de Kempen, redelijk zuur waarbij nikkel mobieler is. Gevolg is alleszins dat het grondwater op een aantal plaatsen niet aan de kwaliteitsnormen voldoet en daardoor zonder behandeling niet bruikbaar is voor menselijke aanwending.

Meer info

Laatst bijgewerkt

November 2011

Contactpersoon bij MIRA

Bob  Peeters

Woordenboek

Freatisch grondwater
bovenste deel van de grondwaterlaag, net onder de grondwaterspiegel in een relatief goed doorlatende laag en boven een eerste slecht doorlatende of ondoorlatende laag; onderhevig aan seizoensgebonden schommelingen en gevoelig voor verontreiniging.