De kritische last vermesting is de maximaal toelaatbare depositie per eenheid van oppervlakte voor een bepaald ecosysteem zonder dat er – volgens de huidige kennis – verandering in de biodiversiteit optreedt op lange termijn. Voor 1787 locaties in Vlaanderen is de kritische last vermesting bepaald. Op basis van deze lokale informatie wordt de toestand voor alle natuur in Vlaanderen geëvalueerd. De indicator toont het aandeel van de oppervlakte natuur waar een overschrijding van de kritische last voorkomt. Overschrijding treedt op als de stikstofdepositie hoger is dan de kritische last. De stikstofdepositie is bepaald met het depositiemodel VLOPS versie 2011.
Overschrijding kritische last leidt tot schade aan vegetatie
In 2008 werd op 76 % van de Vlaamse oppervlakte terrestrische ecosystemen de kritische last voor vermesting overschreden. Voor bos komt de overschrijding nog op 100 % uit, voor heide op 95 %. Soortenrijk grasland is slechts voor 18 % van het areaal onderhevig aan overschrijding.
MINA-plan 4 (2011-2015) stelt als doel voor 2015 dat slechts op 65 % van de oppervlakte natuur de kritische last vermesting wordt overschreden. Om dit doel te halen dient nog bijkomend 11 % van de oppervlakte natuur vrijgemaakt van overmatige depositie. Dat is een ambitieuze doelstelling. Aangezien de binnenlandse NOx- en NH3-emissies voor 50 % de stikstofdepositie bepalen, is het bereiken van deze doelstelling ook afhankelijk van emissiereducties in het buitenland. Het MINA plan 4 stelt als doelstelling voor NOx-emissies een daling met 17 à 33 % voorop ten opzichte van 2007. Voor NH3 worden geen bijkomende emissiereducties geambieerd.
In 2004 was 47 % van de natuur in de EU-25 blootgesteld aan stikstofdepositie hoger dan de kritische last.
Wat zijn de effecten door langdurige overschrijding?
Als lange termijndoelstelling en tevens ecologische doelstelling kan gesteld worden dat voor alle ecosystemen slechts een overschrijding op 5 % van het areaal plaatsvindt. Dit stemt overeen met een stikstofdepositie van 7 à 10 kg N/ha. In 2008 lag die nog op 21 kg N/ha. Scenarioberekeningen in de Milieuverkenning 2030 tonen dat het areaal met overschrijding van de kritische last vermesting kan afnemen tot 29 à 54 % in 2030. Vooral voor heidegebieden blijft ook in 2030 de stikstofdepositie te hoog, zelfs bij het strengste scenario. Daarnaast moet ook rekening gehouden worden met de langdurige overschrijding van de kritische last, die tot een accumulatie van stikstof in de bodem heeft geleid, waarvan de effecten nog niet goed begrepen zijn. Hierdoor is vermesting een veel grotere bedreiging voor het behoud van de biodiversiteit dan verzuring. Zie ook indicator oppervlakte natuur met overschrijding kritische last verzuring
Laatst bijgewerkt
November 2011