Verloop

Stijging zeeniveau overtreft nu al duurzaamheidsdoelstelling

Het Klimaatverdrag bepaalt dat de broeikasgasconcentratie gestabiliseerd moet worden op een niveau waarop geen gevaarlijke menselijke verstoring van het klimaatsysteem optreedt. Dit moet gebeuren binnen een termijn die ecosystemen toelaat zich op een natuurlijke wijze aan te passen, die de voedselvoorziening verzekert en die duurzame economische ontwikkeling garandeert. Wetenschappelijk wordt als duurzaamheidsdoelstelling een maximale stijging van het zeeniveau met 2 cm per decennium vooropgesteld.

In totaal is het globale gemiddelde zeeniveau met zo'n 120 meter gestegen sinds het einde van de laatste ijstijd, nu 20 000 jaar geleden. In de 20^ste eeuw nam het gemiddeld zeeniveau op aarde jaarlijks met 1,7 mm toe. En sinds de jaren 50 blijkt een significante versnelling van de wereldwijde zeespiegelstijging ingezet. Inmiddels zit die jaarlijkse zeespiegelstijging al aan 3,4 mm per jaar (mondiaal gemiddelde).

Belgische kust volgt mondiale trend

Statistische analyse van de meetwaarden aan de Belgische kust laat een duidelijke, significante stijging van het jaargemiddelde zeeniveau zien voor de 3 meetplaatsen in zowel de jaren '70, '80 als '90 (figuur). Die stijging gaat ook verder na 2000, maar is enkel significant voor Oostende en Zeebrugge. De stijging is bovendien sterker bij hoog- dan bij laagwater, waardoor de getijdenamplitude toeneemt.

Vergeleken met 1970 lag het jaargemiddelde zeeniveau in 2010 al 103 mm hoger in Oostende, 115 mm hoger in Nieuwpoort en 133 mm hoger in Zeebrugge. Dat is goed voor een jaargemiddelde stijging van respectievelijk 2,6 mm/j, 2,9 mm/j en 3,3 mm/j over de laatste 4 decennia.

De zeespiegelstijging vertoont ook een duidelijke schommeling met een periode van 18,61 jaar. Door een variatie van de hoek tussen de aarde, de zon en de maan stijgt de zeespiegel veel sterker in sommige periodes dan in andere.

Verwachte evolutie deze eeuw

Deze eeuw verwacht het IPCC onder invloed van de globale opwarming een toename van het gemiddeld zeeniveau met 18 tot 59 cm (2090-2099 t.o.v. 1980-1999). De belangrijkste bijdragen daarvoor zullen komen van de uitzetting van het zeewater, het afsmelten van gletsjers en kleine ijskappen maar ook de gestage veranderingen van de grote ijskappen op Groenland en Antarctica. Als bovendien de afkalving aan de randen van de Groenlandse en West-Antarctische ijskap doorgaat op het elan van de afgelopen jaren, kan de zeespiegel nog bijkomend met 10 à 20 cm extra stijgen deze eeuw. Doorrekeningen van klimaatmodellen voor Nederland geven een stijging van de zeespiegel in 2050 aan met 15 tot 35 cm t.o.v. 1990. Voor 2100 komen de Nederlandse modellen uit op +35 tot +85 cm. En ook na 2100 verwachten onze noorderburen een aanhoudende zeespiegelstijging.

Kwetsbaar voor overstromingen

In Europa blijkt België na Nederland het meest kwetsbaar te zijn voor overstromingen ten gevolge van een stijgend zeeniveau: in Vlaanderen ligt 15 % van het oppervlak minder dan 5 meter boven het gemiddelde zeeniveau. Bovendien blijkt de Belgische kustlijn de meest bebouwde van Europa: in 2000 was ruim 30 % van de kuststrook van 10 km bebouwd, en zelfs bijna 50 % van de strook tot 1 km van de kustlijn. In West-Vlaanderen woont 33 % van de bevolking in laaggelegen poldergebieden gevoelig voor overstromingen door toedoen van de zee.

Meer info