In deze fiche gaan we na in hoeverre de verschillende aspecten van klimaatverandering (variatie inzake temperatuur, neerslag, zeeniveau etc.) een invloed hebben op het overstromingsrisico in Vlaanderen.
Klimaatverandering slechts één van de vele factoren
Algemeen wordt verwacht dat zowel het aantal als de intensiteit van de overstromingen zal toenemen onder invloed van klimaatverandering. En alhoewel zich ook in Vlaanderen altijd al overstromingen hebben voorgedaan, valt op dat we vrij recent heel wat belangrijke overstromingen gekend hebben. Daarbij werden vaak gebieden overstroomd die bij mensenheugenis nog nooit overstroomd waren.
Afzonderlijk bekeken is geen enkele van die overstromingen in Vlaanderen toe te schrijven aan de klimaatverandering. Maar uit de scenariostudies blijkt wel dat klimaatverandering het risico op overstromingen in Vlaanderen kan beïnvloeden in de 21ste eeuw.
Klimaatverandering (meer intense neerslagperiodes en een hoger zeewaterpeil) is echter maar één van de factoren die het aantal – en de schade ten gevolge van – overstromingen bepalen. Over het algemeen is het effect van klimaatverandering op het totale overstromingsrisico veel kleiner dan de wijzigingen in bodemgebruik, bevolkingsaantallen enz.. Voor een actueel beeld van het voorkomen van overstromingen verwijzen we naar volgende indicatoren bij het thema Waterkwantiteit:
Verwachtingen bij blijvende zeespiegelstijging en wijzigende neerslag
Voor onze kust is berekend dat bij een zeespiegelstijging van een halve meter de overstromingsrisico’s al met een factor 10 toenemen wanneer strand en vooroevers niet gelijktijdig opgehoogd worden. Nu al voorziet het Vlaamse Gewest in het compenseren van een zeespiegelstijging met een structurele verhoging en versterking van de zeewering (zandtoevoer op het strand en op de vooroever). Nederland en België zijn de twee meest kwetsbare Europese landen voor overstromingen t.g.v. een stijgend zeeniveau: meer dan 85 % van het kustgebied ligt er lager dan 5 meter boven het zeeniveau. In Vlaanderen ligt ongeveer 15 % van het oppervlak (Kustzone en Scheldepolders) minder dan 5 meter boven het gemiddeld zeeniveau.
Naast de dreiging die uitgaat van een stijgend zeeniveau, kan ook het wijzigend neerslagpatroon in België het risico op overstromingen doen toenemen. De neerslagtoename verwacht voor de wintermaanden zou periodiek het grondwaterniveau doen stijgen. Dat zou gedeeltelijk het risico op droogte in de zomermaanden kunnen compenseren. Maar op enkele specifieke locaties in België zal een toename van de grondwatertafel aanleiding geven tot wateroverlast; namelijk in de streken met oude steenkoolmijnen. Doorrekening van verschillende klimaatscenario’s geeft voor de wintermaanden ook een verhoogd debiet aan voor onze rivieren: een toename met 4 tot 28 % tegen 2100. Voor de Schelde zou dat vooral stroomopwaarts van Dendermonde tot een toename van overstromingen leiden, zeker wanneer de verhoogde rivierafvoer valt in een periode van waterverzadigde bodems.
Laatst bijgewerkt
November 2011