Wat is klimaatverandering?
Klimaatverandering is een rechtstreeks gevolg van de oplopende concentraties aan broeikasgassen in onze atmosfeer. Die gassen laten de invallende zonnestralen door, maar houden de door de aarde teruggekaatste warmte tegen. Dit fenomeen is bekend als het broeikaseffect. Koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O) zijn enkele belangrijke broeikasgassen.
Sinds het begin van het industriële tijdperk (1750) is de concentratie van broeikasgassen in onze atmosfeer sterk toegenomen. Er zijn steeds meer bewijzen dat de temperatuurstijging die we de laatste vijftig jaar waarnemen, grotendeels toe te schrijven is aan menselijke activiteiten (bv. gebruik van fossiele brandstoffen en ontbossing).
Gevolgen voor mens en milieu
Dit leidt tot een globale klimaatverandering met nog deze eeuw:
• een verhoging van de gemiddelde temperatuur op wereldschaal met 1,1 tot 6,4 °C.
• een toe- of afname van de neerslaghoeveelheden naargelang de regio.
• een stijging van het zeeniveau met 18 tot 59 cm.
Overstromingen, droogtes en verspreiding van ziektes (bv. malaria) zijn enkele van de te verwachten gevolgen.
Scenario's tot 2030 en tot 2100
Om zicht te krijgen op de mogelijke evoluties in de komende decennia heeft MIRA eind 2009 de Milieuverkenning 2030 gepubliceerd. Daarin zijn verschillende scenario's uitgewerkt voor de broeikasgasemissies in Vlaanderen tot 2030, en ook voor de mogelijke klimaatverandering in Vlaanderen tot 2100. Ook de invloed van klimaatverandering op de waterhuishouding (overstromingen, droogtes, ...) komt daarbij aan bod.
Achtergronddocument
Achtergronddocument Klimaatverandering (pdf, 3,2 MB)
Hoofdstuk in focusrapport
Klimaatverandering - Hoogtij(d) in klimaatbeleid (2006) (pdf, 1,13 MB)
Energie - Zoektocht naar milieuvriendelijke energievormen (2005) (pdf, 0,5 MB)
Onderzoeksrapport
Onderzoeksrapport "Klimaatadaptatie in Vlaanderen: Klaar voor wat komt?" (2011) (pdf, 3,71 MB)
Onderzoeksrapport "Analyse energiegegevens en CO2-emissies onder ETS in Vlaanderen" (2010) (pdf, 1MB)
Onderzoeksrapport "Risico op schade door overstromingen" (2006) (pdf, 3,9 MB)
Verbanden
In Vlaanderen is meer dan 84 % van de broeikasgasemissies een rechtstreeks gevolg van energiegebruik en -productie. De link tussen energie en de broeikasgasproblematiek wordt ook behandeld in het sectorhoofdstuk Energie.
Stoffen die een invloed hebben op het broeikaseffect spelen vaak ook een rol in andere milieuthema’s. Sommige broeikasgassen, nl. CFK’s en HCFK’s, zijn ook verantwoordelijk voor de afbraak van de ozonlaag (Aantasting van de ozonlaag). Verzurende stofdeeltjes (Verspreiding van zwevend stof en Verzuring) beïnvloeden de reflectie-eigenschappen van wolken en hebben meestal een afkoelend effect op het klimaat. Het verband met het thema Fotochemische luchtverontreiniging is zowel rechtstreeks als onrechtstreeks. Rechtstreeks, omdat ozon een broeikasgas is met steeds toenemende achtergrondconcentraties. Onrechtstreeks, vanwege het hydroxylradicaal (een tussenproduct in de ozonvorming) dat de levensduur en dus het effect van broeikasgassen zoals CH4 , HCFK’s en HFK’s inkort. Landbemesting, verteringsprocessen bij herkauwers en mestverwerking zijn belangrijke bronnen van de broeikasgassen CH4 en N2O (thema Vermesting). Afvalverwerking leidt tot emissies van CO2 en CH4.