Ioniserende straling


Terug naar overzicht

Ioniserende straling

Wat is ioniserende straling?
Radioactiviteit is het fysische verschijnsel waarbij zogenoemde nucliden uiteenvallen. Dit gaat gepaard met de uitzending van ioniserende straling. Onstabiele atoomkernen of radionucliden zijn van nature aanwezig in mens en milieu. Industriële processen kunnen ze ook aanmaken of concentreren, waarbij verspreiding mogelijk is via gebruik en lozing.

Gevolgen voor mens en milieu
De ioniserende straling kan in levende wezens biologische schade veroorzaken, wat kan leiden tot erfelijke afwijkingen en kanker. Dat maakt een afdoend beheer tegen blootstelling aan ioniserende straling noodzakelijk. De bevolking wordt onafgebroken blootgesteld aan vele bronnen van ioniserende straling. Sommige daarvan zijn van natuurlijke oorsprong, zoals de kosmische straling en de aanwezigheid van natuurlijke radioactieve stoffen in het leefmilieu. Andere zijn het resultaat van menselijke bedrijvigheid, met als belangrijkste bronnen medische toepassingen (bv. radiografie), de productie van nucleaire energie en de verhoogde concentratie van natuurlijke radionucliden, bijvoorbeeld in afvalstoffen of bouwmaterialen. Daarnaast is er ook een risico van accidentele blootstelling, bijvoorbeeld als gevolg van een ongeval met een kerncentrale.

Hoofdstuk in focusrapport

Ioniserende straling - Waar naartoe met radioactief afval? (2007) (pdf, 638 KB)

Achtergronddocument

Achtergronddocument Ioniserende straling (pdf, 1MB)

Onderzoeksrapport

Onderzoeksrapport "Aanvulling op de inventarisatie en karakterisatie van verhoogde concentraties aan natuurlijke radionucliden van industriële oorsprong in Vlaanderen" (2002) (pdf, 600 KB)

Onderzoeksrapport "Dosisinventarisatie Radiodiagnostiek in Vlaanderen" (2001) (pdf, 1 MB)

Onderzoeksrapport "Inventarisatie en karakterisatie van verhoogde concentraties aan natuurlijke radionucliden van industriële oorsprong in Vlaanderen" (2001) (pdf, 2,6 MB)

Verbanden

Ioniserende straling heeft een onrechtstreekse band met verschillende andere thema's die beïnvloed worden door de aard van de brandstof gebruikt bij de elektriciteitsproductie. Meer dan 50 % van de elektriciteit in België wordt immers opgewekt door middel van nucleaire energie (sectorhoofdstuk Energie). Zonder een drastische vermindering van het elektriciteitsverbruik in het kader van doorgedreven rationeel energiegebruik en zonder een intensieve uitbouw van hernieuwbare energievormen zou de vervanging van de bestaande kerncentrales door klassieke centrales op basis van fossiele brandstoffen leiden tot een toename in de emissies van broeikasgassen (Klimaatverandering), van verzurende stoffen (Verzuring) en van afvalstoffen (vliegas en bodemgas).

Woordenboek

Ioniserende straling
straling die in de materie ionisatie veroorzaakt. Voorbeelden van ioniserende straling zijn alfa-, beta-, gamma- en röntgenstraling en neutronen.
Radioactiviteit
fysisch verschijnsel, waarbij onstabiele atoomkernen vervallen. Deze desintegraties gaan gepaard met het uitzenden van ioniserende stralingen. De eenheid van activiteit is de becquerel (Bq).
Radionuclide
instabiele nuclide (atoomkern) die spontaan ioniserende straling of deeltjes uitzendt, waarbij het element van massa en/of atoomnummer verandert. Er zijn natuurlijke en kunstmatige radionucliden.