|
|
|
|
Fotochemische luchtverontreiniging (ozon)
|
|
Wat is fotochemische luchtverontreiniging?
Fotochemische luchtverontreiniging is de verontreiniging van de omgevingslucht met chemische stoffen als ozon (O3), peroxyacetylnitraat, stikstofdioxide (NO2), waterstofperoxide en andere stoffen met een oxiderende werking. Deze stoffen ontstaan op warme dagen onder invloed van zonlicht als stikstofoxiden (NOx) en niet-methaan vluchtige organische stoffen (NMVOS) aanwezig zijn.NOx en NMVOS worden dan ook de 'voorlopers'van fotochemische luchtverontreiniging (of ozonpercursoren) genoemd.
Vooral het verkeer is verantwoordelijk voor de emissie van deze ozonprecursoren, maar ook de industrie, de energiesector en de huishoudens dragen bij tot de uitstoot. Ozon en de gevolgen van ozon
Ozon is de representatieve stof voor de fotochemische luchtverontreiniging in de troposfeer. Het bezit een sterk oxiderend karakter en is schadelijk voor mensen, planten en materialen. Ozon kan leiden tot ademhalingsproblemen, veroorzaakt verminderde opbrengst en stressbestendigheid van gewassen en degradeert sommige materialen en kunstwerken. Een grensoverschrijdend probleem
Fotochemische luchtverontreiniging is een grensoverschrijdend probleem. Enkel een Europees gecoördineerde, grootschalige en duurzame vermindering van de uitstoot van de voorlopers vanozon (NOx en NMVOS) kan deze problematiek binnen de perken houden. Een EU-bestrijdingsstrategie tegen fotochemische luchtverontreiniging en verzuring werd uitgewerkt. Die heeft geleid tot een EU-richtlijn (2001/81/EG) met Nationale Emissiemaxima (NEM) per lidstaat, gekoppeld aan een EU-richtlijn voor ozon in de omgevingslucht (2002/3/EG). In 2008 ging de nieuwe Europese Richtlijn Luchtkwaliteit (2008/50/EG) van kracht, die de vroegere Kaderrichtlijn Lucht en 3 bijhorende Dochterrichtlijnen (waaronder de 'ozonrichtlijn') vervangt.
Om zicht te krijgen op de mogelijke evoluties in de komende decennia heeft MIRA eind 2009 de Milieuverkenning 2030 gepubliceerd. Daarin zijn twee scenario's uitgewerkt voor fotochemische luchtverontreiniging in Vlaanderen tot 2030 in het hoofdstuk luchtkwaliteit.
Onderzoeksrapport
Onderzoeksrapport 'Bepaling van de best beschikbare grootschalige concentratiekaarten luchtkwaliteit voor België' (2013) (pdf, 8,2 MB)
Achtergronddocument Fotochemische luchtverontreiniging (2010) (pdf, 1,20 MB)
Onderzoeksrapport 'Verklarende factoren voor evoluties in luchtkwaliteit' (2010) (pdf, 3,42 MB)
Onderzoeksrapport 'Zwevend stof en fotochemische luchtverontreiniging - Visionair scenario Milieuverkenning 2030 (2010) (pdf, 14 MB)
Onderzoeksrapport 'Nieuw concept voor de emissie-preprocessor van BelEUROS' (E-MAP) (2008) (pdf, 1,08 MB)
Hoofdstuk in focusrapport
Luchtverontreiniging en verkeer - Welke rol speelt verkeer in de stof- en ozonproblematiek? (2005) (pdf, 803 KB)
Verbanden
De emissie van NMVOS, één van de precursoren van ozon, wordt besproken in het thema Verspreiding van VOS. Verder ligt NMVOS ook aan de grondslag van de vorming van aërosolen die een belangrijke rol spelen in de gezondheidsschade aangericht door fijn stof (Zwevend stof). De uitstoot van stikstofoxiden (NOx) draagt bij tot verzuring (Verzuring) en vermesting (Vermesting). Ozon is één van de vier verontreinigende stoffen die mee de luchtkwaliteitsindex bepalen (Stedelijk milieu). Ozon in de troposfeer is ook één van de broeikasgassen (Klimaatverandering). Volgens modelberekeningen zorgt de aantasting van de ozonlaag voor een verhoging van de intensiteit van de UV-straling, wat een hogere ozonproductie zou kunnen veroorzaken (Aantasting van de ozonlaag). Ozon is schadelijk voor de gezondheid. De grootte van de schade wordt in het thema Gevolgen voor mens uitgedrukt in DALY’s (verloren gezonde levensjaren) en in het thema Gevolgen voor economie in monetaire eenheden.