Organische stof is een van de belangrijkste onderdelen van de bodem en bestaat uit vers plantaardig en dierlijk materiaal, humus en levende organismen. Koolstof vormt het belangrijkste bestanddeel van organische stof. Organisch materiaal in de bodem bevat gemiddeld 58 % koolstof. Een optimaal gehalte aan organische stof komt overeen met goede landbouw- en milieukundige condities zoals verminderde erosie, een hoog bufferend en filterend vermogen en een rijke habitat voor levende organismen. In de landbouw is het gehalte organische stof belangrijk voor de bodemvruchtbaarheid. Het percentage organische stof en koolstof zijn sleutelindicatoren voor een duurzaam bodembeleid.
Deze indicator toont het percentage landbouwpercelen met een koolstofgehalte lager dan de streefzone. De streefzone is de koolstofconcentratie in de bodem waarbij optimale landbouwopbrengsten mogelijk zijn. De waarde van de streefzone is afhankelijk van de bodemtextuur en verschilt tussen akker- en weiland.
Verbetering merkbaar?
Uit veldonderzoek blijkt dat 35 % van de akkerpercelen en 50 % van de weidepercelen een koolstofgehalte beneden de streefzone hebben in de periode 2007-2010. Dit aandeel steeg sinds 1989 bij akkerland en sinds 1982 bij weiland. Verklarende factoren zijn:
- de invloed van de bemesting,
- de toenemende ploegdiepte,
- de weideverieuwing en
- het toenemende aantal grondbewerkingen.
De daling in 2007-2010 treedt op zowel in de akker- als in de weidepercelen. Het toenemend gebruik van groenbemesters, het inwerken van teeltresten, het toenemend areaal korrelmaïs en niet-kerende grondbewerking kunnen deze evolutie voor akkerland gedeeltelijk verklaren. Voor weiland is er mogelijk de invloed van de beperkingen op scheuren van blijvende weiden sinds 2005. Of dit nu leidt tot een stijging van het organische stofgehalte, dat kan pas na 15 jaar bevestigd worden.
Om het organische stofgehalte in de bodem te verhogen, moet de landbouwer regelmatig extra organisch materiaal toedienen, omdat de oogstresten van de gewassen niet volstaan om de afbraak van de bodemorganische stof te compenseren.
Behoud van een voldoende organische stof in de landbouwbodem is één van prioriteiten in het voorstel van de Europese Commissie over een thematische strategie voor bodembescherming van 22 september 2006.
Laatst bijgewerkt
November 2010