|
|
|
|
Aantasting van de ozonlaag
|
|
De ozonlaag in de stratosfeer (hogere atmosfeer) beschermt het aardoppervlak tegen de schadelijke ultraviolette straling (UV) van de zon. Een verdunning van de ozonlaag veroorzaakt een verhoogde UV-stralingsintensiteit op aarde. Dit heeft schadelijke gevolgen voor de mens (huidkanker) en andere organismen.
De afbraak van ozon in de stratosfeer heeft natuurlijke oorzaken zoals bijvoorbeeld vulkaanuitbarstingen. Maar ook een aantal gechloreerde en gebromeerde koolwaterstoffen die de mens in verscheidene toepassingen gebruikt (als koelmiddel, blaasmiddel, solvent, ontsmettingsmiddel, drijfgas en brandbestrijdingsmiddel) hebben een ozonafbrekend vermogen. Sinds 1987 worden daarom in het kader van het Protocol van Montreal wereldwijd maatregelen getroffen om de productie en het gebruik van ozonafbrekende stoffen in deze toepassingen te beperken, met als doel de verdunning van de ozonlaag tegen te gaan.
Onderzoeksrapport
Achtergronddocument Aantasting van de ozonlaag (2010) (pdf, 1,24 MB)
Verbanden
Sommige ozonafbrekende stoffen zoals CFK’s (chloorfluorkoolstoffen) en in mindere mate HCFK’s (chloorfluorkoolwaterstoffen) dragen bij tot het broeikaseffect (Klimaatverandering). HFK’s (fluorkoolwaterstoffen), die vaak gebruikt worden als vervangproduct voor CFK’s en HCFK’s, hebben geen ozonafbrekend vermogen maar leveren wel een aanzienlijke bijdrage aan het broeikaseffect. Er bestaan nog andere verbanden tussen klimaatverandering en de aantasting van de ozonlaag: door de stijging van de temperatuur in de troposfeer (lagere atmosfeer) zal de temperatuur in de stratosfeer (hogere atmosfeer) dalen. Mogelijk neemt hierdoor de efficiëntie van de ozonafbrekende stoffen toe. Als gevolg hiervan zou het herstel van de ozonlaag (zelfs met afnemende concentraties van ozonafbrekende stoffen) verder vertraagd worden. Er is ook een verband met het thema Fotochemische luchtverontreiniging. Door de verhoging van de intensiteit van de UV-straling reageren vluchtige organische stoffen en stikstofoxiden met elkaar en vormen ze ozon.