Download Pdf Print
negatieve evolutie, legende opent in pop-up 

Internalisering van externe kosten wegverkeer naar tijdstip en locatie

Response (beleidsrespons), legende opent in pop-up
Het wegverkeer veroorzaakt heel wat externe kosten, waaronder luchtvervuiling, ongevallen en tijdsverlies door fileproblemen (congestiekosten). Wil men komen tot een internalisering van deze externe kosten dan moeten - per gereden kilometer - de marginale externe kosten gelijk zijn aan de belastingen. Dit optimum dient te gelden voor gemiddelde waarden, maar ook voor elk vervoermiddel, op elk tijdstip en elke plaats. Het prijsmechanisme houdt dikwijls geen of onvoldoende rekening met externe kosten. Dit kan echter vermeden worden door bijvoorbeeld te corrigeren via het heffen van transportbelastingen.

Figuren

Marginale externe kosten versus belastingen, personenwagen diesel, dal, snelweg buiten de Vlaamse Ruit, euro per 100 voertuigkm (Vlaanderen 2000-2008)
Bron: TML

Cijfers en figuur in Excel.
Marginale externe kosten versus belastingen, personenwagen diesel, piek, stad, euro per 100 voertuigkm (Vlaanderen, 2000-2008)
Bron: TML

Cijfers en figuur in Excel.

Verloop

De internalisering van externe kosten van transport varieert naar tijdstip en locatie

De internalisatie van de externe kosten van wegverkeer is veel lager in de stad tijdens de piek dan tijdens de daluren op de snelweg buiten de Vlaamse Ruit. In de stad tijdens de piek wordt minder dan de helft van de externe kosten gedekt door de transportbelastingen. Terwijl op een autosnelweg buiten de Vlaamse Ruit en buiten de spits de transportbelastingen 20 % hoger zijn dan de marginale externe kosten.

De analyse van de evolutie van de marginale externe kosten versus belastingen gebeurde hier voor dieselwagens, maar is vergelijkbaar voor de andere modi van wegverkeer.
 
De transportbelastingen variëren slechts gering naar tijdstip en locatie. Enkel de accijnzen op brandstof verschillen omdat het brandstofverbruik via de snelheid afhangt van de plaats en het tijdstip.
De marginale externe kosten voor een dieselwagen in de stad tijdens de piek blijken drie keer hoger te liggen dan de marginale externe kosten voor diezelfde dieselwagen op een autosnelweg buiten de Vlaamse Ruit en buiten de piekuren. Het verschil in congestiekost is hierbij van belang. In de stad bedraagt de congestiekost bijna 8 euro per 100 voertuigkilometer (vkm), terwijl op de snelweg buiten de Vlaamse Ruit deze kost 2 euro per 100 vkm bedraagt. De marginale externe congestiekosten zijn veel hoger tijdens de piekuren omdat er dan veel meer voertuigen op de weg zijn die hinder ondervinden van de files. Voor stedelijk verkeer zijn de marginale congestiekosten hoger omdat één extra voertuig meer impact heeft op de files dan buiten de stad.
De marginale externe kosten door luchtvervuiling en klimaatsverandering liggen dubbel zo hoog in de stad ten opzichte van de autosnelweg. In de stad is de snelheid lager, wat leidt tot meer uitstoot waarmee meer mensen in aanraking kunnen komen.
De verschillen in ongevalkosten zijn dan weer te wijten aan het verschil in risico, waarbij snelwegen veel veiliger zijn dan stedelijke wegen.

Laatst bijgewerkt

Januari 2012

Contactpersoon bij MIRA

Nathalie  Dewolf

Woordenboek

Internalisering van externe kosten
mate waarin de schadekosten verbonden aan ongewenste neveneffecten van maatschappelijke activiteiten aangerekend worden aan de veroorzakers of verrekend worden in de prijzen van eindgebruikers.
Marginale kosten of baten
De bijkomende totale kosten of baten die voortvloeien uit één bijkomende eenheid output.
Voertuigkilometers
totaal aantal kilometers afgelegd door een bepaalde categorie van vervoermiddelen binnen een zekere tijdsspanne.