Wat is klimaatverandering?
Klimaatverandering is een rechtstreeks gevolg van de oplopende concentraties aan broeikasgassen in onze atmosfeer. Die gassen laten de invallende zonnestralen door, maar houden de door de aarde teruggekaatste warmte tegen. Dit fenomeen is bekend als het broeikaseffect. Koolstofdioxide (CO2), methaan (CH4) en lachgas (N2O) zijn enkele belangrijke broeikasgassen.
Sinds het begin van het industriële tijdperk (1750) is de concentratie van broeikasgassen in onze atmosfeer sterk toegenomen. Er zijn steeds meer bewijzen dat de temperatuurstijging die we de laatste vijftig jaar waarnemen, grotendeels toe te schrijven is aan menselijke activiteiten (bv. gebruik van fossiele brandstoffen en ontbossing).
Gevolgen voor mens en milieu
Dit leidt tot een globale klimaatverandering met nog deze eeuw:
• een verhoging van de gemiddelde temperatuur op wereldschaal met 1,1 tot 6,4 °C.
• een toe- of afname van de neerslaghoeveelheden naargelang de regio.
• een stijging van het zeeniveau met 18 tot 59 cm.
Overstromingen, droogtes en verspreiding van ziektes (bv. malaria) zijn enkele van de te verwachten gevolgen.
Hoofdstuk in focusrapport
Klimaatverandering - Hoogtij(d) in klimaatbeleid (2006) (pdf, 1,13 MB)
Energie - Zoektocht naar milieuvriendelijke energievormen (2005) (pdf, 0,5 MB)
Achtergronddocument
Achtergronddocument Klimaatverandering (pdf, 3,2 MB)
Onderzoeksrapport
Onderzoeksrapport "Risico op schade door overstromingen" (2006) (pdf, 3,9 MB)
Verbanden met andere milieuthema's
In Vlaanderen is meer dan 84 % van de broeikasgasemissies een rechtstreeks gevolg van energiegebruik en -productie. De link tussen energie en de broeikasgasproblematiek wordt ook behandeld in het sectorhoofdstuk Energie.
Stoffen die een invloed hebben op het broeikaseffect spelen vaak ook een rol in andere milieuthema’s. Sommige broeikasgassen, nl. CFK’s en HCFK’s, zijn ook verantwoordelijk voor de afbraak van de ozonlaag (Aantasting van de ozonlaag). Verzurende stofdeeltjes (Verspreiding van zwevend stof en Verzuring) beïnvloeden de reflectie-eigenschappen van wolken en hebben meestal een afkoelend effect op het klimaat. Het verband met het thema Fotochemische luchtverontreiniging is zowel rechtstreeks als onrechtstreeks. Rechtstreeks, omdat ozon een broeikasgas is met steeds toenemende achtergrondconcentraties. Onrechtstreeks, vanwege het hydroxylradicaal (een tussenproduct in de ozonvorming) dat de levensduur en dus het effect van broeikasgassen zoals CH4 , HCFK’s en HFK’s inkort. Landbemesting, verteringsprocessen bij herkauwers en mestverwerking zijn belangrijke bronnen van de broeikasgassen CH4 en N2O (thema Vermesting). Afvalverwerking leidt tot emissies van CO2 en CH4 (thema Beheer van afvalstoffen). Een klimaatverandering kan een wijziging in de zoetwaterhuishouding veroorzaken (Verstoring van de waterhuishouding). De verhoogde temperatuur en CO2-concentratie, die gepaard gaan met een verandering in de weersomstandigheden (bv. toename droogteperiodes), kunnen gevolgen hebben voor ecosystemen (thema milieu & natuur).