Verloop

Fosfaatindustrie belangrijkste bron van radioactief besmette gronden in Vlaanderen

In 1994 heeft de Belgische Geologische Dienst de gammastraling in België met een vliegtuig laten nameten. De eerste figuur geeft duidelijk aan dat op heel wat plaatsen in Vlaanderen verhoogde radiumconcentraties van industriële oorsprong worden waargenomen.

De tabel in de tweede figuur geeft een overzicht van de radioactief besmette gronden die de niet-nucleaire industrie in Vlaanderen heeft voortgebracht door het storten van aangerijkt afval en het lozen van afvalwater. Het schema in de derde figuur zoemt in op de verontreinigingen die voorkomen van de belangrijkste bron: de fosfaatbedrijven.

Radonblootstelling in open lucht is door de verdunning meestal geen probleem. Met het omvormen van besmette gebieden tot woonwijken of industriegebieden bestaat evenwel het gevaar dat radongas zich opstapelt in de gebouwen. Radonconcentraties van honderden tot duizenden Bq/m³ zijn dan te verwachten met dosissen die kunnen oplopen tot enkele tientallen mSv/jaar.

Inventarisatie legt ook nog andere bronnen bloot 

NIRAS voert een inventarisatie uit van de nucleaire sites in België (2003-2007). Uit resultaten van ondersteunend onderzoek blijkt dat naast de fosfaatindustrie en de historische radiumindustrie - dewelke als de belangrijkste industrietakken in Vlaanderen geïdentificeerd werden m.b.t. verhoogde concentraties aan natuurlijke radioactieve stoffen - zich ook in andere industrietakken NORM-problemen (Naturally Occurring Radioactive Materials) voordoen:

• gebruik van zirkoonzanden (van nature rijk aan uranium) als toeslagstof voor de productie van vuurvaste materialen en als vormzand in precisiegieterijen;
• door verhitting van grondstoffen met een normale radioactiviteit in staalindustrie concentreren het vluchtige lood en polonium in het hoogovenstof en het radium in de hoogovenslakken. Deze laatste fungeren dan weer als grondstof voor de cementindustrie die op haar beurt bijdraagt tot een verdere verspreiding ervan;
• de situatie in de kolencentrales is analoog met die van de staalindustrie. De natuurlijke radioactiviteit concentreert in het vliegas dat als grondstof wordt ingezet in de cementindustrie en in het bodemas dat als bouwmateriaal wordt gebruikt;
• het gebruik van tinconcentraten met als hoofdbestanddeel het mineraal cassiteriet en de doorvoer van coltan via de haven van Antwerpen;
• het gebruik van wolfraam-laselektroden waaraan thoriumoxide werd toegevoegd en die op grote schaal worden verhandeld en toegepast. Zowel leveranciers als bedrijven zijn zich niet bewust van de hoge inwendige blootstelling die deze toepassingen onder ongunstige omstandigheden met zich meebrengt;
• bij drinkwaterproductie met grondwater werd vastgesteld dat radium zich kan concentreren in het waterwinningsslib;
• de terrils van de steenkoolwinning geven nauwelijks aanleiding tot verhoogde concentraties met natuurlijke radionucliden.

Info