Fotochemische luchtverontreiniging

Wat is fotochemische luchtverontreiniging?
Fotochemische luchtverontreiniging is de verontreiniging van de omgevingslucht met chemische stoffen als ozon (O3), peroxyacetylnitraat, stikstofdioxide (NO2), waterstofperoxide en andere stoffen met een oxiderende werking. Deze stoffen ontstaan op warme dagen onder invloed van zonlicht als stikstofoxiden (NOx) en niet-methaan vluchtige organische stoffen (NMVOS) aanwezig zijn. NOx en NMVOS worden dan ook de 'voorlopers' van fotochemische luchtverontreiniging (of ozonpercursoren) genoemd.

Vooral het verkeer is verantwoordelijk voor de emissie van deze ozonprecursoren, maar ook de industrie, de energiesector en de huishoudens dragen bij tot de uitstoot.

Ozon en de gevolgen van ozon
Ozon is de representatieve stof voor de fotochemische luchtverontreiniging in de troposfeer. Het bezit een sterk oxiderend karakter en is schadelijk voor mensen, planten en materialen. Ozon kan leiden tot ademhalingsproblemen, veroorzaakt verminderde opbrengst en stressbestendigheid van gewassen en degradeert sommige materialen en kunstwerken.

Een grensoverschrijdend probleem
Fotochemische luchtverontreiniging is een grensoverschrijdend probleem. Enkel een Europees gecoördineerde, grootschalige en duurzame vermindering van de uitstoot van de voorlopers van ozon (NOx en NMVOS) kan deze problematiek binnen de perken houden. Een EU-bestrijdingsstrategie tegen fotochemische luchtverontreiniging en verzuring werd uitgewerkt. Die heeft geleid tot een EU-richtlijn (2001/81/EG) met Nationale Emissiemaxima (NEM) per lidstaat, gekoppeld aan een nieuwe EU-richtlijn voor ozon in de omgevingslucht (2002/3/EG).

Hoofdstuk in focusrapport

Luchtverontreiniging en verkeer - Welke rol speelt verkeer in de stof- en ozonproblematiek? (2005) (pdf, 803 KB)

Achtergronddocument

Achtergronddocument Fotochemische luchtverontreiniging (pdf, 1 MB)

Onderzoeksrapport

Onderzoeksrapport 'Nieuw concept voor de emissie-preprocessor van BelEUROS' (E-MAP) (2008) (pdf, 1,08 MB)

Verbanden met andere milieuthema's

De emissie van NMVOS, één van de precursoren van ozon, wordt besproken in het thema Verspreiding van VOS. Verder ligt NMVOS ook aan de grondslag van de vorming van aërosolen die een belangrijke rol spelen in de gezondheidsschade aangericht door fijn stof (Zwevend stof). De uitstoot van stikstofoxiden (NOx) draagt bij tot verzuring (Verzuring) en vermesting (Vermesting). Ozon is één van de vier verontreinigende stoffen die mee de luchtkwaliteitsindex bepalen (Stedelijk milieu). Ozon in de troposfeer is ook één van de broeikasgassen (Klimaatverandering). Volgens modelberekeningen zorgt de aantasting van de ozonlaag voor een verhoging van de intensiteit van de UV-straling, wat een hogere ozonproductie zou kunnen veroorzaken (Aantasting van de ozonlaag). Ozon is schadelijk voor de gezondheid. De grootte van de schade wordt in het thema Gevolgen voor mens uitgedrukt in DALY’s (verloren gezonde levensjaren) en in het thema Gevolgen voor economie in monetaire eenheden.

Woordenboek

NEM-richtlijn
Europese Richtlijn Nationale Emissiemaxima (2001, 2001/81/EG) met als doel de luchtemissies van verzurende, vermestende en ozonvormende stoffen te beperken. In die richtlijn worden aan de EU-15 lidstaten maximale emissieplafonds opgelegd voor de 4 gasvormige polluenten SO2, NOx, NMVOS en NH3. Die zijn strenger dan de emissiemaxima van het Göteborg-protocol.